Δρόμοι

Δεν είχε…

… πολλές μέρες στη θάλασσα ο καπετάν Άχαμπ του φαλαινοθηρικού «Πικό», όταν
φώναξε το πλήρωμα στο πρυμνιό κατάστρωμα για να τους αναγγείλει πως είχε
αλλάξει τα σχέδιά του. Αντί να γεμίσει τα αμπάρια του με φαλαινόλαδο και να
γυρίσει με σιγουριά πίσω, είχε πάρει την απόφαση να συνδέσει τον οικονομικό
σκοπό του ταξιδιού με ένα προληπτικό πλήγμα κατά του Κακού, που, όπως
ισχυριζόταν, το ενσάρκωνε μια πολύ συγκεκριμένη φάλαινα με ασυνήθιστο χρώμα,
που σε μια προηγούμενη συνάντησή τους του είχε κόψει το πόδι.

Στο υπάκουο…

… αν και σαστισμένο πλήρωμά του, ο Άχαμπ πρόσφερε μια ισπανική ουγκιά χρυσού
στον πρώτο που θα εντόπιζε τον Μόμπι Ντικ, αλλά κατά τα άλλα δεν είπε τίποτα
για τις οικονομικές συνέπειες που θα είχαν «οι άλλοι από το σχέδιό του ή από
ενδεχόμενη καταστροφή. Μόνο ο Στάρμπακ αντιμίλησε. «Ήρθα για να κυνηγήσω
φάλαινες και όχι για την εκδίκηση του καπετάνιου μου», είπε και ρώτησε: «Πόσα
βαρέλια φαλαινόλαδο θα κερδίσεις με την εκδίκησή σου, ακόμη και αν την πάρεις,
καπετάν Άχαμπ;» Μα ο καπετάνιος τον αγνόησε με περιφρόνηση. «Θάνατος στον
Μόμπι Ντικ», φώναξε ο Άχαμπ, «ο Θεός να μας κυνηγήσει όλους, αν δεν
κυνηγήσουμε τον Μόμπι Ντικ ώς τον θάνατό του!» και ο Στάρμπακ χλώμιασε,
αναγούλιασε και τον έπιασε σύγκρυο, νιώθοντας τον κόσμο που είχε συνηθίσει να
γλιστράει κάτω από τα πόδια του.

Το μυθιστόρημα…

… του Μέλβιλ μοιάζει προφητικό για τον συγγραφέα Τζέισον Εσπτάιν, που στο
περιοδικό «Νιου Γιορκ Ριβιού οβ Μπουκς» κάνει τον παραλληλισμό τού «Πικό» με
τον Λευκό Οίκο του προέδρου Μπους. Το κομμένο πόδι του Άχαμπ και οι
κατεστραμμένοι δίδυμοι πύργοι είναι συμβολικά συγκρίσιμες απώλειες, αν και το
Ιράκ δεν πρόκειται να συντρίψει και να βυθίσει τις ΗΠΑ, όπως η φάλαινα
συνέτριψε και βύθισε το «Πικό». Ούτε και ο Τζορτζ Μπους είναι ένας μανιακός
που και μόνο η θωριά του φτάνει για να προκαλέσει τρόμο. Είναι όμως ένα
πειθήνιο όργανο εκείνων που μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου κυριεύτηκαν από
τον ιεραποστολικό ζήλο να εξαμερικανίσουν τον κόσμο, όπως ακριβώς άλλες
αυτοκρατορίες στο παρελθόν είχαν ελπίσει να τον εκρωμαΐσουν, να τον
εκχριστιανίσουν, να τον εξισλαμίσουν, να τον εξαγγλίσουν, να τον
εκναπολεονίσουν, να τον εκγερμανίσουν, να τον εκκομμουνίσουν.

«Πόσο θλιβερό…

… είναι το ζωικό είδος που ανήκουμε», είχε πει ο Αϊνστάιν με το ξέσπασμα του
πολέμου το 1914. Και τότε, όπως τώρα, πίστευαν πως ο πόλεμος θα ήταν σύντομος
και εύκολος. «Μα, αγαπητέ μου, τι το σκέφτεστε;» είχε πει ένας συνταγματάρχης
Βάιτς στον μεγάλο Γερμανό βιομήχανο Βάλτερ Ράτεναου, που έδειχνε διστακτικός.
«Σε τέσσερις εβδομάδες θα βρισκόμαστε στο Παρίσι». Η Ιστορία δεν
επαναλαμβάνεται και αυτό μερικές φορές είναι παρήγορο. Το κακό είναι πως η
φύση του ανθρώπου μένει πάντα η ίδια.