Ένοπλα κινήματα και οργανώσεις (6)

Αν στην εξέταση του φαινομένου της ένοπλης αντικαθεστωτικής βίας έχει
πρωταρχική σημασία η τοποθέτηση των εκάστοτε εκδοχών του στο ιστορικό πολιτικό
πλαίσιο γέννησης, ανάπτυξης και επικράτησης ή ήττας τους, υπάρχουν και
ορισμένα άλλα κριτήρια, όπως αναφέραμε στην αρχή αυτής της ενότητας των
«Αρθρώσεων και… εξαρθρώσεων», των οποίων η χρήση είναι αναγκαία για μια
πολιτικά νηφάλια και θεωρητικά ακριβή προσέγγιση τού εν λόγω φαινομένου.

Ισχυρίζομαι ότι μείζονα σημασία σε μια τέτοια προσέγγιση έχει η εξέταση της
ιδεολογικής φυσιογνωμίας των ένοπλων κινημάτων και οργανώσεων. Αποτελεί σοβαρό
μεθοδολογικό λάθος – όταν δεν είναι προϊόν πολιτικής σκοπιμότητας – ή
συλλήβδην (και χύδην…) ταυτοποίηση όλων των ρευμάτων ένοπλης
αντικαθεστωτικής βίας με αποκλειστικό κριτήριο τις μορφές πάλης που
χρησιμοποιούν, ανεξάρτητα από το ιδεολογικό τους περιεχόμενο, το κοινωνικό
πρόταγμα και τη συνολικότερη πολιτική συμπεριφορά τους.

Υποστηρίζω ότι η ιδεολογική φυσιογνωμία ενός ένοπλου κινήματος δεν αφορά μόνο
τις πολιτικές του στοχεύσεις και την προπαγάνδα του, αλλά επεκτείνεται στον
τύπο και την ένταση της βίας που ασκεί, στις δομές που συγκροτεί στο εσωτερικό
του και στις σχέσεις που διαμορφώνει με τα κοινωνικά στρώματα, για την
απελευθέρωση των οποίων αγωνίζεται, στο αξιακό περιεχόμενο και στην όλη
αισθητική του.

Οι ριζικές διαφορές μεταξύ δυο περίπου συνομήλικων αριστερών
λατινοαμερικάνικων ένοπλων οργανώσεων, του Φωτεινού Μονοπατιού και των Τουπάκ
Αμάρου, οι οποίες δρώντας στην ίδια χώρα, το Περού, ανέπτυξαν εντελώς
διαφορετικές πρακτικές ως προς τους στόχους τους (αμιγώς στρατιωτικούς στόχους
οι Τουπάκ Αμάρου, με μόνες εξαιρέσεις ακραία σύμβολα του αιμοσταγούς
καθεστώτος Φουτζιμόρι και χωρίς καμιά εμπλοκή αμάχων, γενικευμένη τιμωρητική
δράση του Φωτεινού Μονοπατιού όχι μόνο κατά «καθεστωτικών στόχων» αλλά και
συνεργατών της κυβέρνησης), αυτές οι ριζικές διαφορές, λοιπόν, είναι
αποκαλυπτικές του ρόλου που παίζει η ιδεολογική φυσιογνωμία στην πολιτική
πρακτική των ένοπλων οργανώσεων. Αντίστοιχα αποκαλυπτικές είναι και οι
διαφορές μεταξύ των «κοσμικών» παλαιστινιακών οργανώσεων (στις ισλαμιστικές θα
αναφερθούμε αύριο), όπου διαπιστώνουμε, π.χ., ότι η Φατάχ, επηρεασμένη
προφανώς από το «κλίμα του τζιχάντ», υιοθετεί ένοπλες πρακτικές «καμικάζι» και
κατά αμάχων (Μάρτυρες του Αλ Ακσά), ενώ, αντίθετα, το αριστερό Δημοκρατικό
Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης εμμένει στην προσβολή αμιγώς
στρατιωτικών κατοχικών στόχων.

Ο Νίκος Γιαννόπουλος είναι μέλος του Δικτύου για τα Πολιτικά και
Κοινωνικά Δικαιώματα.