Εγκώμιο για την Καίτη Ντάλη

Είχα ακούσει το όνομά της εδώ και τρεις δεκαετίες και, όπως συνήθως συμβαίνει,
του είχα δώσει τόση σημασία, όση δίνουμε σε ανθρώπους που δεν πρόκειται να μας
απασχολήσουν ποτέ. Η ζωή όμως, ιδιοφυής στην κατεργασία των «συναντήσεών» μας
με τους άλλους, καραδοκούσε με το όπλο της σύμπτωσης ώστε να λογαριάζω τις
δεκαετίες που μεσολάβησαν, χωρίς τη γνωριμία της, ως χρόνο που έχει «κάτι»
στερηθεί. Καίτη Ντάλη, ένα όνομα που παραπέμπει σε καλλιτέχνη που, για να το
έχει επιλέξει, δεν αναγνωρίζει για τον εαυτό του παρά την προοπτική μιας
καριέρας απροκάλυπτα νυχτερινής, θορυβώδικης και αδιέξοδης, «μέσα σε καπνούς
και σε βρισιές».

Παιδικά τραύματα με κρατάνε με το ίδιο δέος μπροστά στον ανώνυμο μοναχό όσο
και στον λαϊκό τραγουδιστή εφόσον η «θητεία» τους έχει κάτι το μη ανταλλάξιμο.
Ακόμη περισσότερο όταν εκφράζονται με μιαν απλότητα, παρά την ακραία μορφή τού
«λειτουργήματός» τους, που σε κάνει να αισθάνεσαι χωρίς να πανικοβάλλεσαι ότι
με μια αιφνίδια μεταστροφή των συνθηκών θα μπορούσες να ήσουν εσύ στη θέση
τους. Ότι όσο και αν τους μέμφονται οι άλλοι γι’ αυτό που είναι και γι’ αυτό
που κάνουν, στην πραγματικότητα όχι μόνο «δεν χάλασε ο κόσμος», αλλά και δεν
διαφέρουν από την αστή που κανείς δεν σκέφθηκε να την κατηγορήσει για την πιο
ανώδυνη επιλογή της.

Άλλωστε το να συμπεριφέρεσαι ως ιέρεια στο πάλκο ενός μπουζουξήδικου θέλει
απείρως ισχυρότερα «κότσια» από το να χειροκροτείσαι ως ιέρεια στη σκηνή μιας
όπερας. Και η Καίτη Ντάλη χωρίς κανένα τσαλίμι σώματος και φωνής, δωρική,
αγέρωχη, με τη σεμνότητα της κίνησής της να αντιστρατεύεται την «ποιότητα» των
τραγουδιών της, είναι καθηλωτική γιατί δεν πουλά απολύτως τίποτα. Ή μάλλον
ό,τι υπάρχει φαινομενικά προς πώληση είναι προπέτασμα καπνού της «ψυχούλας»
που ύμνησαν τόσοι και τόσοι, με πρώτο και καλύτερο τον Τσέχωφ.

Οσο βαριά κι αν είναι η ατμόσφαιρα του μπουζουξήδικου, η Καίτη Ντάλη μ’ ένα
σπάνιο χαμόγελο και μια σπάνιας ομορφιάς κίνηση, για να φέρει ένα ατίθασο
«τσουλούφι» στη θέση του, φαίνεται να ενορχηστρώνει και να γεωμετρεί τις
άλλοτε ομολογημένες και άλλοτε ανομολόγητες διαθέσεις της πελατείας της. Σ’
έναν χώρο που τον κάνει εκρηκτικό η καιροφυλακτούσα να ξεσπάσει, ανά πάσα
στιγμή, βαρβαρότητα, ένας αθέατος μετρονόμος κρατά τις ισορροπίες ανάμεσα σε
βλέμματα, σώματα και συμπεριφορές, ώστε και αν προσβάλλεται η «αισθητική»,
τίποτε ωστόσο να μην περισσεύει.

Άλλωστε σ’ ένα μπουζουξήδικο ό,τι έχει σημασία είναι ακριβώς αυτό: σ’ όποιο
βάθρο κι αν τοποθετεί ο πελάτης τον καλλιτέχνη που έχει απέναντί του, ο
καλλιτέχνης την ασήκωτη ασχήμια του σώματος και της ψυχής που νιώθει ο πελάτης
να του τη μεταβάλει σ’ ένα χειραγωγήσιμο παιχνιδάκι. Έτσι καθώς του επιτρέπει
να την εκφράσει με τις ίδιες προϋποθέσεις που στους ναούς της τέχνης
εκφράζεται η ομορφιά.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Λέξη».