Ο άλλος Κόλπος

Οι άνθρωποι που ασχολούνται με τη βιομηχανία του «μαύρου χρυσού» ψάχνουν για
εναλλακτικές λύσεις τώρα που στη Μέση Ανατολή η κατάσταση είναι δύσκολη και
επικρατεί αναταραχή. Μάλιστα, το τελευταίο διάστημα έχουν στρέψει τα μάτια
τους στην Αφρική, η οποία αρχίζει να γίνεται πιο γνωστή ως πετρελαιοπαραγωγός
περιοχή. Τα άσχημα νέα είναι ότι στην Αφρική και ιδιαίτερα στον Κόλπο της
Γουινέας – από την Ακτή του Ελεφαντόδοντος ώς την Αγκόλα – επικρατεί και εκεί
πολιτική αναταραχή.

Τα αποθέματα πετρελαίου στον Κόλπο της Γουινέας – την περιοχή απ’ όπου
αντλείται η μεγαλύτερη ποσότητα πετρελαίου από τη θάλασσα – εκτιμάται ότι
διαμορφώνονται σε 24 δισ. βαρέλια. Μάλιστα, το πετρέλαιο είναι καλής
ποιότητας, καθώς, μεταξύ άλλων, έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε θείο. Η περιοχή
έχει το πλεονέκτημα ότι βρίσκεται πιο κοντά στις ΗΠΑ, γεγονός που κάνει τη
μεταφορά αργού πετρελαίου ευκολότερη. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην Αφρική δεν
υπάρχουν μεγάλες εγκαταστάσεις διύλισης πετρελαίου, εκτός από κάποιες που
βρίσκονται στη Νιγηρία και στη Νότιο Αφρική.

Πλεονεκτήματα

Το γεγονός ότι τα αποθέματα πετρελαίου στην Αφρική βρίσκονται στην ανοιχτή
θάλασσα, έχει αρκετά πλεονεκτήματα. Είναι πιο εύκολα προσβάσιμα από τις
εταιρείες που μπορούν να κάνουν τις σχετικές συμφωνίες, ενώ οι επιχειρήσεις
που τα εκμεταλλεύονται δεν επηρεάζονται από εμφυλίους πολέμους, δικτατορίες
και συγκρούσεις, που συμβαίνουν συχνά στην ηπειρωτική χώρα.

Στην Αφρική, το Ισλάμ είναι πολύ διαδεδομένη θρησκεία, αλλά δεν είναι τόσο
ισχυρό στις χώρες που έχουν ακτές τον Κόλπο της Γουινέας. Ούτε υπάρχουν
ενδείξεις πως η Αλ Κάιντα έχει απλώσει τα πλοκάμια της στην περιοχή, όπως έχει
κάνει στα ανατολικά της Αφρικής. Βέβαια, δεν αποκλείεται η Αλ Κάιντα να έχει
κάποιες σχέσεις με τους φανατικούς μουσουλμάνους που βρίσκονται στο βόρειο
τμήμα της Νιγηρίας.

Αθόρυβη «εισβολή»

Αναλυτές εκτιμούν ότι τα πετρέλαια στη Δυτική Αφρική έχουν αποκτήσει, πλέον,
στρατηγική σημασία για τις ΗΠΑ. Ήδη, πετρελαϊκές εταιρείες έχουν ξεκινήσει
αθόρυβη «εισβολή» στην περιοχή. Πριν από λίγο καιρό, τη μεγαλύτερη παρουσία
στην περιοχή είχαν οι ευρωπαϊκές εταιρείες, όπως η ολλανδοβρετανική Royal
Dutch / Shell και η γαλλική TotalFinaElf. Οι δύο αυτές εταιρείες, μαζί με την
αμερικανική ChevronTexaco, έχουν τη μεγαλύτερη παρουσία στην περιοχή.

Μόλις τον περασμένο μήνα, όμως, η επίσης αμερικανική ExxonMobil ανακοίνωσε
επενδυτικό σχέδιο τριών δισεκατομμυρίων δολαρίων σε περιοχή της Αγκόλας. Το
συγκρότημα της εταιρείας με την ονομασία «Kizomba Β» εκτιμάται ότι βρίσκεται
πάνω από σχεδόν ένα δισεκατομμύριο βαρέλια αργού πετρελαίου. Οι πρώτες
σταγόνες πετρελαίου αναμένεται να φτάσουν στην επιφάνεια το 2006, ενώ στόχος
είναι η ημερήσια παραγωγή να φτάνει τα 250.000 βαρέλια. Σύμφωνα με εκτιμήσεις,
αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες, στις οποίες περιλαμβάνονται η Amerada
Hess, η Marathon και η Ocean Energy, θα επενδύσουν φέτος πάνω από 10 δισ.
δολάρια στο πετρέλαιο της Δυτικής Αφρικής. Το ποσό αυτό είναι πέντε φορές
μεγαλύτερο από εκείνο που επενδύθηκε το 2001.

Η Δυτική Αφρική παρήγαγε, το 2002, το 5% του συνόλου της παγκόσμιας παραγωγής
αργού πετρελαίου. Μάλιστα, θα είχε παραγάγει ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες, αν η
Νιγηρία, που παράγει τα τρία πέμπτα του πετρελαίου στην περιοχή, δεν είχε
αναγκαστεί από τον ΟΠΕΚ να περιορίσει την παραγωγή της.

Η Νιγηρία στοχεύει να αυξήσει την ημερήσια παραγωγή, από 2,1 σε 3 εκατ.
βαρέλια ημερησίως και να τη φτάσει στα 4,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως μέχρι το
2020. Η Αγκόλα αναμένεται να έχει διπλασιάσει την παραγωγή της μέχρι το 2020,
η οποία θα ανέλθει σε 3,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Η Γουινέα του Ισημερινού
μπορεί να αναδειχτεί στην τρίτη μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγό χώρα της
περιοχής, με 740.000 βαρέλια πετρέλαιο την ημέρα μέχρι το 2020.

Τα προβλήματα

Όμως, τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Νιγηρία, είναι ενδεικτικά των
γενικότερων προβλημάτων στην περιοχή. Στις αρχές Μαρτίου, πολιτικός που είχε
βάλει υποψηφιότητα στην πλούσια από πετρέλαιο περιοχή του Νιγηριανού Δέλτα,
έπεσε νεκρός από σφαίρες αγνώστων και υπάρχουν υποψίες ότι η δολοφονία είχε
πολιτικά κίνητρα. Έπειτα, υπάρχουν πολλά προβλήματα με αναταραχές μεταξύ των
εργατών, με αποτέλεσμα τα σωματεία εργαζομένων στα πετρέλαια να κατεβαίνουν
συχνά σε απεργίες, όπως έγινε τον περασμένο Φεβρουάριο. Πέρυσι, σαμποτέρ
έθεσαν εκτός λειτουργίας σταθμό άντλησης της Shell στα νότια της χώρας, ο
οποίος θα κάνει 18 μήνες να επισκευαστεί. Επιπλέον, η Shell πρέπει να πληρώσει
πρόστιμο 1,5 δισ. δολαρίων μέσα σε πέντε χρόνια, ως αποζημίωση για βλάβες στο
περιβάλλον της περιοχής. Σε αντάλλαγμα, η εταιρεία ελπίζει ότι οι αρχές θα
συνεργαστούν για την καταπολέμηση των σαμποτέρ στην περιοχή.

Έπειτα, υπάρχουν οι θρησκευτικές, οι φυλετικές και οι τοπικές συγκρούσεις.
Πριν από 30 χρόνια στη χώρα πραγματοποιήθηκαν συγκρούσεις για τον έλεγχο των
πετρελαιοπηγών που βρίσκονται στα νότια. Η Νιγηρία συγκρούεται σποραδικά με το
Καμερούν στη συνοριακή γραμμή που είναι πλούσια σε πετρέλαιο, ενώ στην Ακτή
του Ελεφαντόδοντος γίνεται εμφύλιος πόλεμος. Ακόμη, οι περισσότερες από τις
πετρελαιοπαραγωγές χώρες έχουν εύθραυστες – στην καλύτερη περίπτωση –
δημοκρατίες, που προέρχονται από δικτατορίες. Υπάρχει παντού διαφθορά,
κυριαρχεί το λαθρεμπόριο, ενώ δεν λειτουργεί πάντα σωστά η δικαστική εξουσία.
Επιπλέον, επικρατεί αδιαφάνεια, τόσο στις κυβερνήσεις όσο και στον τρόπο
διεξαγωγής των εκλογών.

Ποια είναι τα καλά νέα; Όπως λέει και ο ρεπουμπλικάνος ED Royce, μέλος του
αμερικανικού κογκρέσου, «είναι πολύ, πολύ δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι θα
υπάρξει ένας Σαντάμ Χουσεΐν στην Αφρική».

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Γ. Κανελλόπουλος