Τα «πολιτικά» θύματα και οι υπερβάσεις τους

Οι πρώτες υποθέσεις με θύματα ενεργά, την εποχή των εγκλημάτων, πολιτικά
πρόσωπα αναμένονται με αυξημένο ενδιαφέρον. Ορισμένοι ελπίζουν ότι, με την
είσοδο στη σκηνή προσώπων με ευρεία αναγνωρισιμότητα, η δίκη θα ανακτήσει ένα
μέρος του ενδιαφέροντος που απώλεσε με το πέρασμα των ημερών – μπήκαμε ήδη
στην πέμπτη εβδομάδα – και, ιδίως, με το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράκ. Όμως,
κατά πρώτον, τα σημεία αιχμής της δίκης δεν συναρτώνται αναγκαστικά με το
«βάρος» των θυμάτων, όπως αποδεικνύει το γεγονός ότι οι δύο, μέχρι στιγμής,
ουσιαστικότερες εξελίξεις, ο μη χαρακτηρισμός των εγκλημάτων ως πολιτικών και
η κατάλυση του επιχειρήματος των αποκλειστικά «κατασκευασμένων» καταθέσεων,
δεν συνδέονται καν με τα ίδια τα θύματα.

Μια τέτοια οπτική θα παραβίαζε επίσης, έμμεσα ίσως, αλλά πάντως αρκετά
βάναυσα, την επιβεβλημένη ισότητα όλων των θυμάτων μπροστά στο έγκλημα και των
συγγενών τους μπροστά στον πόνο – ιδίως στις περιπτώσεις, και είναι αρκετές,
που τα θύματα επελέγησαν από την οργάνωση με ακόμα πιο νεφελώδη και τυχαία από
ό,τι οι πολιτικοί κριτήρια. Η χθεσινή ημέρα φανέρωσε, εξάλλου, και κινδύνους
που οφείλουν να καταστήσουν πολύ πιο συγκρατημένους όσους ανήκουν στην άλλη
κατηγορία αδημονούντων για «περισσότερη πολιτική στη δίκη», εκείνους δηλαδή
που θεωρούν ότι η άμεση εμπλοκή επαγγελματιών της πολιτικής θα αποσαφηνίσει
καλύτερα τα κίνητρα και τη «λογική» των χτυπημάτων.

Το πρώτο από τα «πολιτικά» θύματα ευτυχώς επέζησε, αλλά δυστυχώς επέλεξε, όχι
για πρώτη φορά σε αυτήν τη δίκη, την τακτική ηχηρών, πλην όμως μετέωρων,
αποκαλύψεων. Τόσο αυτό που άφησε να υπονοηθεί – ότι στην υπόθεση της
τρομοκρατίας, και πάντως στη δική του περίπτωση, εμπλέκονται και οι ελληνικές
μυστικές υπηρεσίες -, όσο και οι υπεσχημένες περί αυτού «αποδείξεις» – στην
πραγματικότητα υποψίες για παρακολουθήσεις από αυτοκίνητα με συμβατικές
πινακίδες (γιατί λοιπόν όχι της 17Ν;), καθώς και για την ύπαρξη περιπολικού
στον τόπο της επίθεσης – δεν διεκδικούν υψηλό βαθμό πειστικότητας. Έχω
συνείδηση ότι είναι άδικο να εκφράζονται κρίσεις για τα λεγόμενα ενός ανθρώπου
που κινδύνεψε να χάσει τη ζωή του και για τον οποίο αρμόζει ίσως μόνο, ιδίως
από τρίτους, σεβασμός για την οριακή δοκιμασία που πέρασε.

Όμως, ακριβώς επειδή το συγκεκριμένο πρόσωπο «χτυπήθηκε» ως φορέας δημόσιου
αξιώματος και, ακόμα περισσότερο, επειδή δικαιούται απόλυτα να πιστεύει ότι η
επιλογή του ως θύματος ήταν είτε πολιτικά νηπιακή είτε εντελώς αυθαίρετη, θα
μου επιτραπεί να θεωρήσω ότι η υπόθεσή του θα κέρδιζε αν ο ίδιος σήμερα
συγκρατούσε περισσότερο τη δικαιολογημένη πικρία του. Ούτε η πρόσφορη για
γενικεύσεις συνωμοσιολογία (με δεδομένο ότι οι αυτουργοί τής εναντίον του
επίθεσης αναγνωρίσθηκαν, ενδεχόμενος δεσμός με τις μυστικές υπηρεσίες θα
πρέπει να θεωρηθεί ότι αφορά τη συνολική δράση της οργάνωσης), ούτε βέβαια η
παροχή «ντοκουμέντων» στους πιθανούς δράστες, συμβάλλουν στην υπέρβαση του
θύτη από το θύμα και, συνεκδοχικά, της τρομοκρατίας από την πολιτική.

Σε αυτό, αντίθετα, συμβάλλει η αντιπαράθεση με τους αυτουργούς της τυφλής βίας
μέσω της ψυχικής εκείνης ιδιότητας που κυρίως τους λείπει: της αξιοπρέπειας.
Είναι η στάση που επέλεξε και τήρησε εξ αρχής – και όλα δείχνουν ότι θα
συνεχίσει να τηρεί και στο ακροατήριο – η οικογένεια Μπακογιάννη. Δεν υπάρχει,
κατά τη γνώμη μου, καλύτερος τρόπος να τιμηθεί η μνήμη τού πραγματικά
αδικοχαμένου νεκρού τους.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.