Η φυλακή έγινε σχολείο – μουσείο

Μια σπάνια πρέσα χαρακτικής του 19ου αιώνα, εκεί που κάποτε ήταν τα κρατητήρια του αστυνομικού τμήματος της Μεσσήνης και σήμερα το Μουσείο Τάκη Κατσουλίδη, περιμένει τους σπουδαστές Χαρακτικής για να λειτουργήσει ξανά

«Όπου ανοίγει ένα σχολείο, κλείνει μια φυλακή». Στη Μεσσήνη – ή Νησί – το
παλιό κτίριο όπου στεγάζονταν το δημαρχείο και το αστυνομικό τμήμα της πόλης
μαζί με την υπόγεια φυλακή, έκτασης 500 τ.μ., μετετράπησαν σε Μουσείο
Χαρακτικής Τάκη Κατσουλίδη και σύντομα θα επαληθευτεί… ο χρησμός με τη
λειτουργία σχολείου χαρακτικής.

Κρατούμενος, βρέθηκε ως παιδί ο Μεσσήνιος χαράκτης Τάκης Κατσουλίδης
στο σκοτεινό υπόγειο του ίδιου χώρου, όπου τώρα είναι αναρτημένα τα 200
χαρακτικά και ζωγραφικά έργα του. Αιτία της… κράτησής του: όταν ήταν δέκα
χρόνων, περνώντας με το ποδήλατο, στράβωσε την ομπρέλα ενός κυρίου.

Στο υπόγειο κρατητήριο φυλάσσεται τώρα μια γερμανική πρέσα λιθογραφίας,
από τα μέσα του 19ου αιώνα. Χαρτιά και ειδικές πέτρες χαρακτικής έχουν
παραγγελθεί, όπως και πρέσες, ώστε ν’ αρχίσουν σύντομα τα σεμινάρια χαρακτικής
με τη φροντίδα του Δήμου Μεσσήνης.

Ο τελευταίος των Μοϊκανών: Ο Τάκης Κατσουλίδης θεωρείται ως ο
τελευταίος κάτοχος όλων των τεχνικών και των μυστικών της παλιάς παραδοσιακής
χαρακτικής, που τη διδάχθηκε από τον Γιάννη Κεφαλληνό. Υπήρξε ταυτόχρονα και
ανανεωτής αυτής της παλιάς τέχνης – στη Γαλλία, όπου παρακινημένος από τα
σύγχρονα ρεύματα της τέχνης τύπωσε αφηρημένες χαρακτικές συνθέσεις με τη
ματιέρα του ξύλου πάνω στην πέτρα. Αυτή η σειρά των 15 πρωτότυπων έργων
κέρδισε δύο διεθνή βραβεία. Βρίσκεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη, στο Καμπινέ Ντεζ
Εσπάζ. Η δεύτερη πλήρης σειρά των καινοτόμων χαρακτικών δωρήθηκε στο Μουσείο
Χαρακτικής, στη Μεσσήνη.

300 ώρες δουλειάς χρειάσθηκαν για την αντιγραφή σε όρθιο ξύλο ενός
σχεδίου του ζωγράφου του 19ου αι., του Ντομιέ, που βλέπουμε στο μουσείο.

Χρώματα: Ακούραστος χαράκτης ο Κατσουλίδης, απίθανος μάστορας, δεν
δίστασε να δημιουργήσει τα πιο πολύχρωμα χαρακτικά που μπορεί να δει κάποιος.
Αν έχουμε δεκαέξι χρώματα, αυτό σημαίνει δεκαέξι διαφορετικές πλάκες και
ισάριθμα μελανώματα και τυπώματα πάνω στο ίδιο χαρτί για να βγει ένα έγχρωμο
χαρακτικό.

Λευκώματα τέχνης: Έξι διαφορετικά λευκώματα – έργα τέχνης του
Κατσουλίδη δίνουν το μέτρο της αγάπης του για το βιβλίο. Η «Μάνη», η
«Παλατιανή Ανθολογία», τα «Ποιήματα» του Γιάννη Ρίτσου, οι «Παιωνιες» της
Νίκης Γουλανδρή, η «Μεσσηνιακή Γη» και τα «Ερωτικά Ποιήματα» του Τίτου
Πατρίκιου.

Γραμματοσειρές: Εκδοτικοί οίκοι όπως ο Καστανιώτης και ο Πατάκης
χρησιμοποιούν τις ελληνικές γραμματοσειρές Απολλώνια και Κατσουλίδης που
σχεδίασε ο χαράκτης για να διαβάζουμε πιο άνετα. Μέχρι τότε, οι ελληνικές
γραμματοσειρές ήταν μεταποιήσεις των λατινικών στοιχείων.

Το πιο παλιό έργο είναι μια ξυλογραφία – το σχέδιο είναι χαραγμένο πάνω
σε όρθιο ξύλο – του 1956, όταν ο χαράκτης ήταν 22 χρόνων, και αποκαλύπτει ένα
αγαπημένο θέμα του – τη γυμνή γυναίκα. Αγαπημένο, γιατί το γυναικείο σώμα
είναι γεμάτο καμπύλες, αλλά και για τον συμβολισμό της γυναίκας, της δύναμης
που απελευθερώνει, τη χαρά της ζωής και της δημιουργίας.

Ζωγραφική πρωτότυπη, στην οποία συμμετέχει το ηλεκτρικό φως με σκηνές
εσωτερικών χώρων όπου αναδεύονται ωραία σώματα, εκπροσωπείται μέσα από είκοσι
πίνακες στη μια κεντρική αίθουσα του μουσείου.

Δικτατορία: Από τα πιο δυνατά έργα του 1973, το σουρεαλιστικό έγχρωμο
χαρακτικό με την Ακρόπολη, όπου στη θέση του Παρθενώνα και των Προπυλαίων
εμφανίζονται τέσσερις σκύλοι, ως ενσάρκωση του Παπαδόπουλου, του Παττακού και
των άλλων.

INFO

Μουσείο Χαρακτικής Τάκη Κατσουλίδη. Καρατζά 15. Τηλ. 210-27220, 24212. Ωράριο
10 π.μ. – 2 μ.μ., εκτός Δευτέρας (προσωρινά).