Είναι ζήτημα πίστης

Οι μυστικές προσπάθειες του Πενταγώνου να πείσει ανώτερους Ιρακινούς
αξιωματούχους να στραφούν εναντίον του Σαντάμ μπορεί να είναι η τελευταία
ευκαιρία για να αποφευχθεί μια αιματηρή μάχη μέσα στη Βαγδάτη. Ωστόσο, δεν
πρέπει να έχει κανείς πολλές ελπίδες. Ο Ιρακινός δικτάτορας οικοδόμησε το
στρατιωτικό και πολιτικό σύστημά του ακριβώς γι’ αυτού του είδους το χειρότερο
σενάριο.

Ας πάρουμε τη Ρεπουμπλικανική Φρουρά. Από το 1988 διοικείται άμεσα από το
προεδρικό μέγαρο και όχι από τον στρατό. Για τον λόγο αυτό, οι στρατιώτες της
έχουν τον καλύτερο εξοπλισμό και την καλύτερη εκπαίδευση. Επιπλέον, μεγάλο
ποσοστό των αξιωματικών προέρχεται από τη φυλή αλ-Μπου Νάσιρ του Σαντάμ. Όλοι
οι φρουροί έχουν περάσει από πρόγραμμα πολιτικής κατήχησης βασισμένης στην
έννοια του «αλ-σαράφ», της ανδρικής τιμής: ένας πραγματικός άνδρας ποτέ δεν
γυρίζει την πλάτη στη μάχη.

Φυσικά ο Σαντάμ έχει βρει και άλλους τρόπους για να εξασφαλίσει την πίστη
τους. Πολιτική του ήταν από παλιά να τοποθετεί αξιωματικούς της ασφάλειας σε
κάθε μεραρχία και ταξιαρχία, εξουσιοδοτημένους να συλλαμβάνουν αξιωματικούς,
για την πίστη των οποίων αμφιβάλλουν. Ενήργησε επίσης με τρόπο ώστε οι άνδρες
του να εξαρτώνται από το καθεστώς για την ίδια την επιβίωσή τους. Όσο για το
πολιτικό σκέλος του καθεστώτος, οι ανώτατοι αξιωματούχοι δεν χρειάζονται τον
Σαντάμ να τους πει ότι έπειτα από μια συμμαχική νίκη θα αντιμετωπίσουν δίκες
για εγκλήματα πολέμου. Άνθρωποι που θεωρούνται υπεύθυνοι για χιλιάδες θανάτους
αμάχων, όπως ο Άλι Χάσαν αλ-Ματζίντ (γνωστός ως «Χημικός Άλι» αφότου
χρησιμοποίησε χημικά όπλα εναντίον των Κούρδων, το 1988 στη Χαλάμπτζα), ξέρουν
πως δίνουν μια μάχη μέχρι θανάτου.

Αυτό το μείγμα φόβου και πίστης όχι μόνο καθιστά απίθανη την παράδοση, αλλά
αυξάνει επίσης τον κίνδυνο να χρησιμοποιήσει το Ιράκ μη συμβατικά όπλα
εναντίον των αμερικανικών και βρετανικών δυνάμεων. Και όσο ο Σαντάμ Χουσεΐν
διατηρεί τον έλεγχο, ακόμη και φαινομενικά, οι λιποταξίες υψηλόβαθμων
αξιωματούχων είναι μάλλον απίθανες. Εν τούτοις, μόλις η μάχη γίνει
αποφασιστική, οι προσπάθειες να δελεαστούν οι υφιστάμενοί του μπορεί να
αποδώσουν. Στο κάτω κάτω, αντίθετα από τους υπαρχηγούς του Οσάμα Μπιν Λάντεν,
οι περισσότεροι από εκείνους που υπηρέτησαν τον Σαντάμ Χουσεΐν τα 20 τελευταία
χρόνια αναζητούσαν τον παράδεισο επί γης, όχι στον ουρανό.

Ο Αμάτζια Μπαράμ είναι καθηγητής Ιστορίας της Μέσης Ανατολής στο
Πανεπιστήμιο της Χάιφας