Ανήθικο «αθλητικό» υπερ-θέαμα

Εικόνες που ραγίζουν καρδιές, που ξεσηκώνουν τον κόσμο, αρκεί να τις θυμόμαστε όμως σε εποχές ειρήνης για να μην τις ξαναδούμε

Λιγοστά τα πλάνα, αλλά παγώνουν το αίμα. Τα περιμέναμε, αλλά δεν τα συνηθίζει
η ανθρώπινη ψυχή. Είναι τα πληγωμένα παιδιά. Ο φακός κάνει ζουμ στα μάτια.
Τρέχουν δάκρυα. Γύρω τους αστράφτουν τα φλας. Μετά τη λάμψη της βόμβας που
πλήγωσε τα κορμάκια, η λάμψη των φλας που τρομάζει την ψυχούλα. Το
κεφαλοδεμένο μικρούλι στο κρεβάτι του νοσοκομείου δίνει τη μάχη για τη ζωή,
αλλά αυτή, τέτοιες ώρες, δεν μπορεί να είναι σιωπηλή. Η παγκόσμια ευαισθησία
χρειάζεται το δάκρυ του παιδικού πόνου για να επιβεβαιωθεί.

Τα πλάνα εναλλάσσονται με εκείνα που αναμεταδίδει από τα παγκόσμια
δίκτυα το αμερικανικό Πεντάγωνο. Τεθωρακισμένα που προελαύνουν στην έρημο.
Ένας κομάντο βγαίνει με χειροβομβίδα, τρέχει ώς το εγκαταλελειμμένο ιρακινό
τανκ, πετάει μέσα τον θάνατο, απομακρύνεται και εμείς χαζεύουμε… Μπουμ! Σαν
σινεμά.

Από τη μια οι απώλειες της ζωής, ο πόνος, οι άμαχοι, από την άλλη η
εντυπωσιακή πολεμική μηχανή που ξεδιπλώνεται μπροστά στις ελεγχόμενες κάμερες.
Ένας δημοσιογράφος, εκεί, στην άκρη ενός ρήγματος κάθεται σταυροπόδι, ενώ
υποτίθεται ότι είναι στο μέτωπο, ένας από τους ελάχιστους, που έχουν την άδεια
του αμερικανικού Πενταγώνου να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Παίζει τη ζωή του
κορόνα γράμματα, για την ενημέρωση, έστω την ελεγχόμενη. Και το παγκόσμιο
πολεμικό θέαμα δεν μπορεί παρά να έχει ανοιχτά τηλε-παράθυρα στην προπαγάνδα.

Ναι, αυτός ο πολεμος δεν είναι «τυφλός», όπως είχε απειλήσει το αμερικανικό
Πεντάγωνο. Τα δίκτυα ενημέρωσης, ωστόσο, εκφράζουν την αγωνία τους, ότι η
άλλου είδους τύφλωση, εκείνη που προκαλεί η μέθη της τεχνολογίας της
ενημέρωσης, τα έχει κιόλας πλήξει.

Για μας οι κραυγές του Κώστα Βαξεβάνη που περιγράφει τις εκρήξεις στη
Βαγδάτη πίσω από τις εμπριμέ κουρτίνες του ξενοδοχείου «Παλαιστίνη», ενώ ο
οπερατέρ του λέει να προσέξει τα σπασμένα τζάμια, η ψύχραιμη φωνή της Μαρίας
Καρχιλάκη και η συγκλονισμένη του Σωτήρη Δανέζη, ο αγχωτικός τόνος της Ελένης
Καλογεροπούλου, η επικεντρωμένη στο συναίσθημα αναμετάδοση του Γιώργου
Φιλιππάκη, ο έντονος Νικόλας Βαφειάδης, όλοι από το ίδιο ξενοδοχείο, είναι ο
εγχώριος ρυθμός μιας ενημέρωσης που ακολουθεί τους επιβεβλημένους κανόνες μιας
εξελιγμένης τεχνολογίας δίνοντας τον δικό της αγώνα να είναι ανεξάρτητη.

Ωστόσο τα εννεαπλά και εξαπλά παράθυρα με την αδιάκοπη ροή πληροφοριών,
ορισμένες από τις οποίες αναιρούνται το επόμενο λεπτό, τα μαραθώνια
ενημερωτικά προγράμματα, που μετατρέπουν την αναμετάδοση του πολέμου σε ένα
είδος κολοσσιαίου ανήθικου «αθλητικού» γεγονότος, από το οποίο, παρά την
αποστροφή που νιώθουμε, δεν μπορούμε να αποστρέψουμε το βλέμμα, είναι η
απόδειξη ότι το παγκόσμιο σύστημα ενημέρωσης επιβάλλει τους όρους του.

Από αυτούς τους όρους δεν ξεφεύγουν ούτε τα πλάνα από τις παγκόσμιες
αντιπολεμικές διαμαρτυρίες. Τα μαθητούδια στους δρόμους, καλλιτέχνες, κόσμος
που ξεσπάει την αηδία του για την ώς τώρα απουσία αηδίας, όλοι επινοούν το
δικό τους θέαμα κάτω από τα μάτια των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Στα τριπλά
παράθυρα έχουν καταλάβει οι εικόνες της αυθόρμητης και εμπνευσμένης αντίδρασης
μια μόνιμη θέση, ισορροπώντας την τραμπάλα μεταξύ τρόμου και ελπίδας. Μιας
ελπίδας, που δεν αθωώνει διόλου τα δίκτυα που την συμπεριλαμβάνουν στο σόου
τους. Ο κίνδυνος να αφομοιώσουμε αυτάρεσκα το θέαμα του επαναστατημένου εαυτού
μας παραμονεύει ισχυρός.

Θύμα και η σύνεση

Η ανάγκη των καναλιών να διαφημίσουν τις «επιτυχίες» τους, σε σημείο που να
γελοιοποιούνται στη μάχη του ποιος μετέδωσε πρώτος την είδηση του θανάτου
θυμίζει πως η μάχη της τηλεθέασης μαίνεται απειλώντας τον αυθορμητισμό της
ειλικρινούς ευαισθησίας. Ο Γιώργος Βλάχος «ευλογάει τα γένια» του Μιχάλη
Ιγνατίου, του ανταποκριτή του Mega, λέγοντας πως αυτός δίνει παγκοσμίως πρώτος
ειδήσεις από την Ουάσιγκτον. Πιο συνετός ο ανταποκριτής του θυμίζει πως η πηγή
είναι για όλους ίδια. Η σύνεση πάει περίπατο όμως, όταν ξέρει κανείς ότι την
εποχή της ειρήνης θα μετρήσει η ικανότητά του να αναμεταδίδει καλύτερα από
άλλους τον πόλεμο;

Το ξέρουμε, το ζήσαμε και σε προηγούμενους πολέμους, που δεν ήταν λιγότερο
καταστροφικοί για τους λαούς που έκλαψαν νεκρούς, αλλά και για μας που
καταναλώσαμε θέαμα τρόμου για να επιστρέψουμε μετά στην μπιγκμπραδερική
αφασία: σημασία σε κάθε εκδήλωση πολεμικής βίας δεν έχουν τα γεωπολιτικά
αποτελέσματα, αυτά αλλάζουν στο πέρασμα των αιώνων, αλλά τα μέσα που
χρησιμοποιούνται. Και το θέαμα στις εποχές μας παραμένει το ισχυρότερο μέσο.
Στους όρους του παίζεται το μεγάλο στοίχημα της πραγματικής ανατροπής, που
σημαίνει να παραμείνει ενεργός η συνείδηση του κόσμου, χωρίς να χρειάζονται οι
εικόνες από τα δακρυσμένα μάτια των πληγωμένων παιδιών.