ΓΝΩΜΗ Τα μαθήματα της Καταιγίδας της Ερήμου

Η περίεργη εναρκτήρια ομοβροντία του νέου πολέμου του Κόλπου ήταν σαφώς
καιροσκοπική. Ο πειρασμός ήταν προφανής. Θα καθιστούσε απλούστατη την αλλαγή
του καθεστώτος. Μια εύστοχη βολή θα ανατίναζε φυσιογνωμίες – κλειδιά της
ιρακινής ηγεσίας, ίσως και τον ίδιο τον Σαντάμ, πριν η χώρα πληγεί στο σύνολό
της από τον πόλεμο.

Καθώς οι επιχειρήσεις προχωρούν τώρα σε μεγαλύτερη κλίμακα, η πιθανότητα να
συλληφθεί ο Σαντάμ θα εξακολουθήσει να επηρεάζει τα σχέδια του αεροπορικού
πολέμου. Έχει γίνει πεποίθηση της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας πως μια
καλοσχεδιασμένη αεροπορική εκστρατεία μπορεί να υπονομεύσει ένα εχθρικό κράτος
χωρίς να προκαλέσει μαζικούς θανάτους και καταστροφές. Αντί οι βομβαρδισμοί να
γίνονται για να τρομοκρατούν ολόκληρους πληθυσμούς, η πρόθεση είναι να
επιλέγονται στόχοι που σχετίζονται άμεσα με την πολεμική προσπάθεια του
εχθρού, όπως θέσεις αντιαεροπορικής άμυνας, μπούνκερ διοίκησης και
στρατιωτικές αποθήκες.

Αυτή ήταν η φιλοσοφία και της Καταιγίδας της Ερήμου το 1991. Τότε ο σκοπός
ήταν να απελευθερωθεί το Κουβέιτ και στόχος των περισσότερων βομβαρδισμών ήταν
οι ιρακινές δυνάμεις στο μέτωπο. Εντούτοις η Βαγδάτη και άλλες πόλεις δέχθηκαν
επίθεση, αν και όχι στην έκταση που συχνά υποθέτουμε.

Η Βαγδάτη επλήγη από 244 βόμβες καθοδηγούμενες με λέιζερ και 86 πυραύλους
Τόμαχοκ – ένα κλάσμα του συνόλου των όπλων με τα οποία χτύπησε η αμερικανική
πολεμική αεροπορία. Ο Αμερικανός αναλυτής Ουίλιαμ Άρκιν, ο οποίος ανέλυσε την
αεροπορική εκστρατεία, συνέκρινε αυτούς τους 287 τόνους που χτύπησαν τη
Βαγδάτη μέσα σε 43 ημέρες με τον διαβόητο βομβαρδισμό του Ανόι τα Χριστούγεννα
του 1972, όταν η πόλη επλήγη από 15.000 τόνους βομβών μέσα σε 11 ημέρες.

Οι Αμερικανοί δεν ήθελαν να προσφέρουν στους Ιρακινούς νίκες προπαγάνδας με το
να προκαλέσουν σημαντικές απώλειες μεταξύ αμάχων. Οι δυνατότητες τέτοιων
«νικών» έγιναν φανερές όταν 401 άμαχοι σκοτώθηκαν από βόμβες που ρίχτηκαν σε
ένα μπούνκερ στην αλ-Αμιρίγια, για το οποίο οι Αμερικανοί πίστευαν πως ήταν
μπούνκερ διοίκησης και τελικά αποδείχθηκε καταφύγιο. Το 1991, τα πραγματικά
προβλήματα για τους ντόπιους δεν ήταν τόσο τα αποτελέσματα του άμεσου
βομβαρδισμού – άνθρωποι που επισκέφθηκαν την πόλη μετά τον πόλεμο επιβεβαίωσαν
πόσο ακριβή ήταν πολλά από τα πλήγματα- αλλά οι μακροπρόθεσμες συνέπειες των
επιθέσεων στην υποδομή, την ηλεκτροδότηση, την υδροδότηση και τις υγειονομικές
εγκαταστάσεις και τις μεταφορές.

Τώρα διατυπώνονται ισχυρισμοί πως τα πιο εξελιγμένα όπλα μπορούν να
εξουδετερώσουν σημαντικές εγκαταστάσεις, όπως σταθμούς παραγωγής ρεύματος,
χωρίς να τους καταστρέψουν. Η ελαχιστοποίηση της αναστάτωσης τής ζωής των
αμάχων έχει τεθεί ως σημαντική προτεραιότητα. Αυτό συμβαίνει εν μέρει επειδή ο
στόχος τής μεταπολεμικής ανοικοδόμησης θα είναι πολύ πιο δυσχερής αν η
κοινωνική και οικονομική υποδομή πληγεί περαιτέρω. Αλλά επίσης λόγω τής
εκτίμησης ότι ο ιρακινός λαός είναι θύμα μιας τυραννίας και δεν θα πρέπει να
ταλαιπωρηθεί ακόμη περισσότερο.

Ο Λόρενς Φρίντμαν είναι καθηγητής Πολεμικών Σπουδών στο Κινγκς Κόλετζ
του Λονδίνου.