Διαστάσεις Επίγειος Παράδεισος δεν υπάρχει

Αν θέλετε να μάθετε τα μυστικά της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής,
ρωτήστε τον Ρόμπερτ Κέιγκαν. Ξέρετε, εκείνον που είχε πει ότι οι Ευρωπαίοι
είναι από την Αφροδίτη και οι Αμερικανοί από τον Άρη.

Πολεμικές τέχνες. Ένας Αμερικανός στρατιώτης προπονείται στο Κεϊτσού Ντου με φόντο το ηλιοβασίλεμα έξω από την πρωτεύουσα του Κουβέιτ

Οι λόγοι του επικείμενου πολέμου δεν είναι ούτε η εγκαθίδρυση της δημοκρατίας
στη Μέση Ανατολή ούτε το πετρέλαιο, λέει στη «Λιμπερασιόν» ο ερευνητής του
Ιδρύματος Κάρνεγκι για την Παγκόσμια Ειρήνη. Το πρώτο είναι πολύ δύσκολο, και
για το δεύτερο δεν κάνεις πόλεμο: απλώς αίρεις τις κυρώσεις και εξομαλύνεις
τις σχέσεις σου με τον Σαντάμ. Ο πραγματικός στόχος της κυβέρνησης Μπους είναι
η εξασφάλιση της περιφερειακής σταθερότητας. Κανένας Αμερικανός κυβερνητικός
αξιωματούχος δεν πίστεψε ποτέ ότι το πρόβλημα του Ιράκ μπορεί να λυθεί μόνο με
τον αφοπλισμό. Το ψήφισμα 1441 δεν ήταν παρά μια παραχώρηση του Μπους στη
διεθνή κοινότητα.

Συγγραφέας του βιβλίου «Δύναμη και Αδυναμία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η
Ευρώπη στη Νέα Παγκόσμια Τάξη», ο Κέιγκαν δεν συμφωνεί με την κυβέρνησή του
ότι η Ευρώπη αντιτίθεται στον πόλεμο από δειλία ή αντιαμερικανισμό. Οι
Ευρωπαίοι πιστεύουν ότι οι ενέργειες των Ηνωμένων Πολιτειών εναντίον του Ιράκ
απειλούν την αντίληψή τους για τη διεθνή τάξη, σύμφωνα με την οποία μοναδική
πηγή νομιμότητας προκειμένου για τη χρήση βίας πρέπει να είναι το Συμβούλιο
Ασφαλείας. Δεν είχαν όμως πάντα αυτή την αντίληψη: στο Κόσοβο, για παράδειγμα,
επενέβησαν χωρίς ψήφισμα του ΟΗΕ. Οι Αμερικανοί, από την πλευρά τους, θεωρούν
τη χρήση βίας θεμιτή: τα τελευταία 14 χρόνια έχουν προσφύγει σ’ αυτήν επτά ή
οκτώ φορές. Όσο για το Συμβούλιο Ασφαλείας, δεν το πήραν ποτέ στα σοβαρά στη
διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου λόγω των σοβιετικών βέτο. Δεν είναι και λίγο,
λοιπόν, ότι ο πρόεδρος Μπους κατέφυγε σε αυτό το όργανο ζητώντας άδεια για να δράσει.

Ας μη γελιόμαστε, λέει ο Κέιγκαν: οι απειλές αλλάζουν μορφή (κάποτε ήταν η
Σοβιετική Ένωση, ύστερα οι εθνικισμοί, σήμερα η τρομοκρατία), αλλά η άσκηση
ισχύος παραμένει στις περισσότερες περιοχές του κόσμου η πρώτη επιχειρησιακή
μορφή δράσης. Οι Ευρωπαίοι είναι πιο αισιόδοξοι, λόγω της πολυ-πολικής
εμπειρίας τους στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης: θα έλεγε κανείς ότι ζουν
σε μια μετα-ιστορική ή μεταμοντέρνα φάση. Για τους Αμερικανούς όμως, που
διατηρούν δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες στην Ιαπωνία και στην Κορέα, και που
εγγυώνται την ασφάλεια στον Κόλπο, δεν υπάρχει επίγειος Παράδεισος. Εκείνοι
ζουν απλώς σ’ έναν μοντέρνο κόσμο. Θα μειωθεί το χάσμα ανάμεσα στην Αμερική
και την Ευρώπη όταν κατακαθήσει η σκόνη του πολέμου; Ασφαλώς. Ποτέ όμως δεν θα
εξαλειφθεί τελείως. Το ζητούμενο δεν είναι άλλωστε η κάλυψη του κενού, αλλά η
διαχείρισή του. Μπορεί αυτό να ακούγεται σαν συμβιβασμός. Αλλά η διπλωματία
από τέτοιους συμβιβασμούς δεν είναι γεμάτη;