Διαστάσεις Η πιο μεγάλη νύχτα

Την εποχή των Αββασιδών ήταν η πρωτεύουσα του κόσμου. Στα μέσα του 20ού
αιώνα ήταν η πατρίδα των Αράβων καλλιτεχνών και συγγραφέων. Σήμερα, η Βαγδάτη
είναι σκιά του εαυτού της.

Ζαν Ωγκύστ Ινγκρ: «Η οδαλίσκη με τη σκλάβα»

Αφιερωμένο στις Χίλιες και Μία Νύχτες είναι το διεθνές συνέδριο που αρχίζει
μεθαύριο στη Φλωρεντία και θα δώσει την ευκαιρία σε ειδικούς απ’ όλο τον κόσμο
να μας θυμίσουν ότι η πόλη που σε λίγες ημέρες θα γίνει η πρωτεύουσα του
πολέμου ήταν κάποτε η πρωτεύουσα του παραμυθιού. Θα μάθουμε πολλά από αυτό το
συνέδριο, και πολύ θα μελαγχολήσουμε. Θα μάθουμε, για παράδειγμα, ότι ο
σουλτάνος τον οποίο είχε γοητεύσει η Σεχραζάντ με τις ιστορίες της ήταν μεν
λογοτεχνικός ήρωας, εμπνευσμένος όμως από ένα υπαρκτό πρόσωπο, τον χαλίφη
Χαρούν αλ Ρασίντ. Και θα μελαγχολήσουμε με τη σκέψη ότι εκείνο το πρόσωπο δεν
μπορεί με τίποτα να συγκριθεί με τον Σαντάμ Χουσεΐν, όπως δεν μπορεί να
συγκριθεί με τον Μπους και ο μεγάλος ανταγωνιστής του, ο αυτοκράτορας
Καρλομάγνος.

Αν και ανταγωνιστές, οι δύο ηγέτες του ισλάμ και του χριστιανισμού είχαν πολύ
καλές σχέσεις. Από το 797 ώς το 807 διατήρησαν στενή επαφή και αντήλλαξαν
πολλά δώρα, το εντυπωσιακότερο των οποίων ήταν ένας ελέφαντας που έστειλε το
802 ο χαλίφης της Βαγδάτης στον προστάτη του χριστιανισμού. Το δύστυχο ζωντανό
φορτώθηκε στις αφρικανικές ακτές και ταξίδεψε μέχρι το Πορτοβένερε της
Λιγουρίας, όπου αναγκάστηκε να ξεχειμωνιάσει, αφού τα χιόνια δεν του επέτρεπαν
να διασχίσει τις Άλπεις. Έπρεπε να έλθει η άνοιξη για να κάνει θριαμβευτική
είσοδο στο Ακυίσγρανον.

Ο δρόμος που πήρε το όνομά του από τον χαλίφη αλ Ρασίντ είναι γεμάτος
συμβολισμούς. Εδώ έδινε συναυλίες η μεγάλη Αιγύπτια τραγουδίστρια Ουμ Καλσούμ,
εδώ άνοιξε τις πόρτες του ο πρώτος κινηματογράφος της Βαγδάτης, εδώ
καλλιτέχνες και συγγραφείς συζητούσαν την πολιτική και πολιτιστική ζωή του
Ιράκ. Από εδώ ξεκινούσαν οι μεγάλες διαδηλώσεις κατά της βρετανικής
κυριαρχίας. Εδώ προσπάθησε να δολοφονήσει ο Σαντάμ Χουσεΐν τον πρόεδρο Αμπντέλ
Καρίμ Κάσεμ, το 1959.

Στα τέλη της δεκαετίας του ’60, ενώ οι δυτικές κοινωνίες ξεσηκώνονταν ζητώντας
τη φαντασία στην εξουσία, η Βαγδάτη βυθιζόταν στη μακρά νύχτα του μπααθικού
καθεστώτος. Από το 1971 ώς το 1982, δεκάδες χιλιάδες Κούρδοι εκδιώχθηκαν από
την πρωτεύουσα με τη δικαιολογία ότι ήταν «Πέρσες», ενώ οι Σιίτες
καταδιώκονταν και γέμιζαν τις φυλακές. Το 1995, ο Σαντάμ Χουσεΐν δεν δίστασε
να αφαιρέσει την υπηκοότητα τριών Ιρακινών ποιητών: του Αλ Μπαζάρ, του Αλ
Ζαουαχίρι και του Αλ Μπαγιάτι. Οι δύο τελευταίοι πέθαναν εξόριστοι στη Συρία.
Άλλοι διανοούμενοι πέθαναν στο Λονδίνο, η μεγάλη ποιήτρια Ναζίκ αλ-Μαλάικα
μάχεται με τον καρκίνο εν μέσω του εμπάργκο, άλλοι περιπλανιούνται στις
πρωτεύουσες του κόσμου.

Αυτό το διαμάντι που έγινε μια τεράστια φυλακή ετοιμάζεται να περάσει τώρα την
πιο μεγάλη νύχτα.