Διαστάσεις Το πλοίο δεν βουλιάζει

Είναι μόλις 29 ετών. Θεωρείται ένας από τους πιο ταλαντούχους συγγραφείς
της Ρωσίας. Έγραψε ένα σπουδαίο βιβλίο. Πώς εξηγείται λοιπόν ότι δεν το
εκδίδουν στη χώρα του;

Γραφείο ευρέσεως εργασίας. «Θα πρέπει να περιμένετε λίγο – υπάρχουν 16 Ρώσοι πυρηνικοί φυσικοί πριν από σας» (σκίτσο από τον «Νιου Γιόρκερ»)

Την απάντηση τη δίνει ο ίδιος ο Αλεξάντρ Ικονίκωφ. Οι Ρώσοι, λέει στη
Μοντ, δεν έχουν διάθεση να ανακαλύψουν σε ένα βιβλίο αυτά που ζουν κάθε
μέρα. Οι τριάντα μικρές ιστορίες του, με τίτλο «Τελευταία νέα από το τέλμα»,
εκδόθηκαν έτσι πρώτα στα γερμανικά. Πριν από λίγες μέρες κυκλοφόρησαν και στα
γαλλικά (Εκδ. L’Olivier). Ένα καυστικό βιβλίο, σημειώνει η βιβλιοκριτικός της
Μοντ. Σου ‘ρχεται να σκάσεις στα γέλια, κι αμέσως μετά να βάλεις τα
κλάματα. Διαβάζεις αυτές τις ιστορίες και δεν μπορείς να την πιστέψεις αυτή
την απίστευτη ακινησία που χαρακτηρίζει την καθημερινότητα των Ρώσων, αυτή τη
μοιρολατρία με την οποία αντιμετωπίζουν τα προβλήματά τους. Όταν κάποιος
αντιδράσει, επεμβαίνει αμέσως ο πυροσβέστης. «Παραπονιέστε για την έλλειψη
κρέατος. Δεν γνωρίζετε λοιπόν ότι η ποσότητα του κρέατος στην αγορά εξαρτάται
από την τριχοφυΐα αυτών που μας κυβερνούν; Κοιτάξτε την αλληλουχία των ηγετών
στην οδυνηρή μας ιστορία. Ο τελευταίος τσάρος, ο Νικόλαος ο 2ος, είχε μαλλιά,
και ο κόσμος είχε να φάει. Ύστερα ήλθε ο Λένιν, και μαζί του η πείνα!
Ακολούθησαν ο Στάλιν, ο Χρουστσώφ, ο Μπρέζνιεφ, ο Γκορμπατσώφ. Κοιτάξτε τώρα
τον Πούτιν. Έχει μαλλιά; Λίγα. Τι περιμένετε;». Μπροστά στο συντριπτικό αυτό
επιχείρημα, οι διαμαρτυρίες υποχωρούν.

Ο Ικονίκωφ έγραψε το βιβλίο χωρίς να μετακινηθεί από την πόλη του, το Κίροφ,
1.000 χιλιόμετρα μακριά από τη Μόσχα. Εδώ φτάνουν φυσικά τα κουτάκια της
κόκα-κόλα (που μετατρέπονται αμέσως σε διακοσμητικά αντικείμενα), αλλά δεν
καταφέρνουν να αλλάξουν τις νοοτροπίες. Τέλμα. «Η προγιαγιά σου έχει πεθάνει
εδώ και χρόνια, αλλά ο βάλτος είναι ακόμα εδώ», λέει ένας πατέρας στο παιδί
του, αναφερόμενος στην ελώδη έκταση που χωρίζει στη μέση το χωριό. Ένα όπλο
έχουν οι Ρώσοι για να αντιμετωπίσουν αυτή την ακινησία: τη βότκα. Η βότκα
διαπερνά ολόκληρο το βιβλίο σαν ένα ορμητικό ποτάμι, παρασέρνοντας στο διάβα
του την περιφρόνηση του Κράτους για τους πολίτες, την αδιαφορία των πολιτών
για το Κράτος, την απόλυτη μονοτονία μιας ζωής όπου μοναδικός σου στόχος είναι
να κρατήσεις τη μύτη σου έξω από το νερό.

Έχουν ακόμα ένα όπλο: το σεξ. Τα τεράστια, απρόσωπα κτίρια που κατασκευάστηκαν
επί Χρουστσώφ το επιτρέπουν. Κάπως έτσι τα βγάζουν πέρα οι Ρώσοι του Αλεξάντρ
Ικονίκωφ. Με έρωτα, με βότκα και με καλαμπούρια. Το πλοίο στο οποίο ζουν, ένα
πλοίο όπου αντηχούν τα τραγούδια των μεθυσμένων, των τρελών, των ποιητών και
των ερωτευμένων, είναι σάπιο και γεμάτο τρύπες. Αλλά ως εκ θαύματος δεν βουλιάζει.