Δρόμοι

Ο πύραυλος…

… του προγράμματος Απόλλων ήταν ένα από τα αριστουργήματα της NASA. Όμορφο
μηχάνημα, κατάλευκο, ήταν ένα από τα φετίχ της δεκαετίας του 1960, μαζί με
τους Μπιτλς, τον Μοχάμεντ Άλι και τις ταινίες του Αντονιόνι. Ώσπου ήρθε η
σειρά του διαστημικού λεωφορείου. Άκομψο, άσχημο και καθόλου ρομαντικό. Έτσι
και αλλιώς, τα λεωφορεία δεν είναι φτιαγμένα για να τα κουβαλάνε πύραυλοι.
Όμως, το όνομά τους υπονοεί ανθρώπους, εισιτήρια, έσοδα. Και ρουτίνα. Θα
μπορούσαν άραγε τα διαστημικά ταξίδια να γίνουν ρουτίνα; Η NASA το επιχείρησε.
Και δεν πήγε άσχημα. Πλούσιοι αστοί άρχισαν να ονειρεύονται τέτοια ταξίδια και
να κλείνουν θέσεις για διακοπές. Όλοι είδαμε τις μπότες του Νιλ Άρμστρονγκ να
πατούν διστακτικά πάνω στη σεληνιακή σκόνη και ονειρευτήκαμε πως ίσως θα
μπορούσαμε κάποτε να την πατήσουμε και εμείς. Με τον πυρετό της εξερεύνησης
του Διαστήματος να ανεβαίνει, η NASA μιλούσε ακόμη και για επανδρωμένη
αποστολή στον Άρη.

Η διάλυση…

… του Κολούμπια χαρακτηρίζεται στη διάλεκτο της NASA ως κάτι «απρόοπτο»,
παρατηρεί στους «Τάιμς» ο συγγραφέας Μπράιαν Άπλγιαρντ. Ωραία λέξη, με κάποια
φιλοσοφική φόρτιση. Σημαίνει κάτι που συνέβη και που δεν έπρεπε να συμβεί,
κάτι που δεν ήταν μέσα στο σχέδιο πτήσης. Μα εκείνο που σημαίνει επίσης είναι
πως δεν μπορούμε ποτέ να είμαστε σίγουροι για τίποτα. Τα πάντα στη ζωή μας
είναι γεμάτα «απρόοπτα»: αεροπλάνα και αυτοκίνητα συντρίβονται, αρρωσταίνουμε
στα καλά καθούμενα, κερδίζουμε το Λόττο. Η καταστροφή του Κολούμπια μοιάζει με
προειδοποίηση πως το Διάστημα δεν είναι καθόλου ρουτίνα. Είτε μας αρέσει είτε
όχι, λέει ο Άπλγιαρντ, κάθε φορά που εγκαταλείπουμε τη Γη, είμαστε
υποχρεωμένοι να επιστρέψουμε σε αυτήν.

Η ανθρωπότητα…

… πάντα έκανε σχέδια για τη διαφυγή της. «Ας μην κολακευόμαστε για τις νίκες
του ανθρώπου πάνω στη φύση», προειδοποιούσε όμως ο Φρίντριχ Ένγκελς. «Για κάθε
τέτοια νίκη, αυτή μας εκδικείται. Εμείς, με σάρκα, αίμα και μυαλό, ανήκουμε
στη φύση και υπάρχουμε μέσα σε αυτήν». Κάθε τόσο επιχειρούμε να την
ξεγελάσουμε. Από τη μια πηγαίνουμε να ξεγελάσουμε τον θάνατο για να ζούμε 100
ή 200 χρόνια και από την άλλη βιαζόμαστε να «ανακουφίσουμε» τους γέρους μας με
την ευθανασία. Από τη μια ορθώνουμε φράχτες για να μην πλημμυρίζουν τα σπίτια
μας και από την άλλη οι ίδιοι αυτοί φράχτες προκαλούν τις πλημμύρες. Από τη
μια κατασκευάζουμε συνθετικά τρόφιμα στα εργαστήρια και από την άλλη το ένα
τρίτο του πληθυσμού του πλανήτη πεθαίνει της πείνας.

Όσο περισσότερο…

… επιμένουμε πως δεν έχουμε θέση σε αυτόν τον κόσμο, τόσο περισσότερο τον
κάνουμε να μην έχει θέση για μας, είχε πει κάποτε ο δημοσιογράφος Τζορτζ
Μόνμπιοτ. Είτε εκεί «πάνω» είτε εδώ «κάτω», δεν μπορούμε να ξεγελάσουμε
κανέναν. Άλλωστε και εδώ «κάτω» έχουμε τόσα να κάνουμε. Εκτός απροόπτου.