Πρόσωπα Ραντεβού με τις «Μπανάνες»

Αλτάν. Η απαισιοδοξία του μοιάζει να έχει επιβεβαιωθεί

Ολιγόλογος, λίγο σνομπ, σκεπτικιστής και επιφυλακτικός, ο Αλτάν δεν βγαίνει
ποτέ στην τηλεόραση και σπανίως δίνει συνεντεύξεις. Επικοινωνεί μόνο με τα
σκίτσα του, με τις βινιέτες του, τους ιδιοφυείς αφορισμούς του. Και τα άλμπουμ
του, με τα σκίτσα που δημοσιεύει στο «Λ’ Εσπρέσο» και στη «Λα Ρεπούμπλικα»,
είναι πάντα το απαραίτητο ραντεβού που περιμένουν οι θαυμαστές του σε όλο τον
κόσμο. Το τελευταίο, με τον τίτλο «Banane», μόλις κυκλοφόρησε στην Ιταλία από
τις εκδόσεις Einaudi.

Ο Φραντσέσκο Τούλλιο Αλτάν γεννήθηκε τον Σεπτέμβριο του 1942 στο Τρεβίζο,
σπούδασε Αρχιτεκτονική στη Βενετία και ανακάλυψε τα κόμικς όταν ήταν ήδη 20
χρόνων. Στην Ελλάδα τα σκίτσα του έγιναν γνωστά από τη «Βαβέλ». Ειρωνεία για
την αριστερά, αλλά χωρίς ηττοπάθειες ή θρηνολογίες. Ιδιοφυής ικανότητα να
βγάζει στη φόρα τα βίτσια της δεξιάς και της εξουσίας – σαν προβολέας που
φωτίζει, κομμάτι – κομμάτι κάθε φορά, τις αθλιότητες μιας κοινωνίας, ενός
τρόπου αντίληψης του κόσμου και άσκησης της πολιτικής. Ριζοσπάστης; Ουδέποτε
τον είδε κανείς να μιλάει σε πολιτική συγκέντρωση, δεν υπογράφει προκηρύξεις
ούτε ανοικτές επιστολές. Προς τι άλλωστε; Τα σκίτσα του αρκούν: «Τα φάρμακά
σας είναι πολύ ακριβά για μας», λέει ο Αφρικανός στον λευκό γιατρό. «Δεν
μπορούσατε να αποταμιεύσετε πριν αρρωστήσετε;» απαντάει αυτός. – «Ξεκινάει η
κλωνοποίηση των ανθρώπων», λέει ο πιτσιρικάς στο κοριτσάκι. «Και θα είναι
ίδιοι μ’ αυτούς που υπάρχουν;» ρωτάει φοβισμένο αυτό. – «Είμαι εναντίον της
παγκοσμιοποίησης», λέει ο διαδηλωτής στον αστυνομικό των ΜΑΤ. «Τότε να μείνεις
στο σπίτι σου να σε βαράει η αστυνομία της πατρίδας σου», του απαντάει
εκείνος.

«Ζούμε σε μια εποχή όπου τα πάθη έχουν αναμφισβήτητα εξασθενήσει πολύ, οι
ιδέες, τα ιδανικά, οι ουτοπίες δεν υπάρχουν πια, το μόνο που υπάρχει είναι το
χρήμα· κι έπειτα επανέρχονται τα παλιά μίση, οι πόλεμοι, πράγματα που νομίζαμε
πως δεν θα ξαναβλέπαμε», έλεγε ο Αλτάν σε μία από τις λίγες συνεντεύξεις του,
τον Απρίλιο του 2000, στα «ΝΕΑ» και στον Μιχάλη Μητσό. Στο τελευταίο του
άλμπουμ φαίνεται πως η απαισιοδοξία του έχει επιβεβαιωθεί. «Τα πράγματα θα
μπορούσαν να πάνε χειρότερα», λέει στο εξώφυλλο ένα από τα πρόσωπά του, και το
άλλο απαντάει: «Όχι». Αν το λέει ο Αλτάν, θα πρέπει πραγματικά να ανησυχούμε,
σχολιάζει στο «Λ’ Εσπρέσο» ο Ρομπέρτο Κοτρόνεο.