Ο «άγνωστος» Μητρόπουλος

Ο Δημήτρης Μητρόπουλος με την Κατίνα Παξινού, από το Αρχείο του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (φωτογραφία της Nelly’s)

Το πιάνο, η μπαγκέτα, η πρόβα, το πόντιουμ. Αλλά και οι ανθρώπινες στιγμές
ενός εκ των κορυφαίων παγκοσμίως μαέστρων, του Δημήτρη Μητρόπουλου,
περιέχονται στις σελίδες ενός νέου βιβλίου-αφιερώματος του Πολιτιστικού
Οργανισμού του Δήμου Αθηναίων, που παρουσιάστηκε χτες (με καθυστέρηση κάπου
έξι ετών).

Ο μουσικός διευθυντής της Όπερας της Τιφλίδας και της Κρατικής Ορχήστρας της
Γεωργίας, άλλοτε αρχιμουσικός των Μπολσόι, Οδυσσέας Δημητριάδης, θυμάται στις
σελίδες του την πρώτη γνωριμία του με τον Δημήτρη Μητρόπουλο. Πραγματοποιήθηκε
στο Λένινγκραντ του 1934, κατά τη διάρκεια τριών σημαδιακών συναυλιών εκεί,
που του έδωσαν το διαβατήριο για την Ευρώπη. Με παρόντες στην αίθουσα τον
Σοστακόβιτς, τον Σαπόριν, τον Σερμπατσόφ, το κοινό τον αποθέωσε. «Πρώτη φορά
είχα ακούσει τέτοια εκτέλεση Μπαχ. Κάτι μαγικό είχε κάνει στη μουσική, είχε
“σηκώσει” το έργο χωρίς ν’ αλλάξει ούτε μια νότα. Ο Μπαχ ήταν μεγάλος και τον
έκανε μεγαλύτερο», γράφει ο Οδυσσέας Δημητριάδης.

Σε εκείνες τις συναυλίες ο Μητρόπουλος έπαιζε πιάνο και διηύθυνε ταυτόχρονα. Ο
Οδυσσέας Δημητριάδης έπαιζε τον ρόλο του μεταφραστή κατά τη δεκαήμερη παραμονή
του Μητρόπουλου στο Λένινγκραντ. «Η συναυλία ήταν θαυμάσια», είπε ο
Σοστακόβιτς στον Μητρόπουλο. Ο Έλληνας μουσικός του ζήτησε αυτόγραφο και τον
ρώτησε για τις σχέσεις του με τον Προκόφιεφ. «Αρκετά καλές. Σας αρέσει η
μουσική του;». «Μου αρέσει… αλλά η δική μου δεν του αρέσει, το ξέρω!».

Ο Δημήτρης Μητρόπουλος στον φακό της Nelly’s, σε σπάνια φωτογραφία από το Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη

Το βιβλίο βασίζεται σε εισηγήσεις του συμποσίου που οργάνωσε ο Δήμος Αθηναίων
για τον Δημήτρη Μητρόπουλο, το 1986. Και περιλαμβάνει κείμενα από τον Οδυσσέα
Δημητριάδη μέχρι τον συνθέτη Γιώργο Σισιλιάνο, από τον μουσικολόγο και συνθέτη
Κωστή Δεμερτζή (που παρουσίασε άγνωστη αλληλογραφία του Σκαλκώτα για τις
σχέσεις του με τον Μητρόπουλο) μέχρι τον μαέστρο Βύρωνα Φιδετζή και τον
μαέστρο και συνθέτη Νίκο Χριστοδούλου (που έχει επιμεληθεί τούτη την έκδοση
και έχει διευθύνει τις ηχογραφήσεις των έργων Σκαλκώτα για την σκανδιναβική
δισκογραφική εταιρεία Bis). Από τον Φώτη Παπαθανασίου (για τη σχέση του με τις
όπερες του Στράους και του Βάγκνερ) έως τον μουσικολόγο – μελετητή του
Απόστολο Κώστιο (για τα θεατρικά στοιχεία του έργου του, σύμφωνα με την
εισήγηση του μουσικολόγου Απόστολου Κώστιου).

Η έκδοση περιλαμβάνει σπάνιες φωτογραφίες -κάποιες της διάσημης Nelly’s και
άλλες από το αρχείο του ερευνητή και επιμελητή της Δισκογραφίας Μητρόπουλου,
Στάθη Αρφάνη- και συνοδεύεται από CD με την «Ελληνική Σονάτα» για πιάνο του
Μητρόπουλου, όπως την ερμήνευσε η Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου στο κλείσιμο του
συμποσίου για τον Μαέστρο και συνθέτη. Ήταν δε η πρώτη φορά (εξήντα χρόνια
μετά…) που το έργο ακουγόταν στην Αθήνα, μετά τη συναυλία του ίδιου του
Μητρόπουλου, το 1926.

Ορειβασία και χιούμορ

Στην έκδοση διαβάζουμε και για τον φυσιολάτρη Μητρόπουλο – είναι γνωστές οι
ορειβατικές του περιπλανήσεις. Αλλά και για τον χιουμορίστα: η βιολονίστα και
συνεργάτις του Μητρόπουλου, Λίτσα Παππά-Μοτσενίγου, θυμάται τις συναυλίες τους
στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου. Το πρωί νωρίς έκαναν πρόβες και τη νύχτα την
περνούσαν στο Μπούρτζι, στα κελιά των καταδίκων, για να είναι ήσυχοι και
απομονωμένοι. «Ο βιολιστής Μιχάλης Γαβριηλίδης ήταν φοβητσιάρης. Ένα βράδυ
βλέπουμε από μακριά να πλησιάζει ένα φάντασμα και σιγά-σιγά να πηγαίνει προς
τον Γαβριηλίδη, ο οποίος κόντεψε να πέσει μέσα στη θάλασσα. Ο Μητρόπουλος είχε
βάλει ένα σεντόνι για να τον φοβίσει!».

Όταν δεν διηύθυνε, ο Δημήτρης Μητρόπουλος… σκαρφάλωνε: «Να ζει κανείς δεν
έχει σημασία, να ανεβαίνει ψηλές κορυφές βουνών, να αγκαλιάζει τη φύση, αυτό
έχει σημασία!», είχε πει και το κατέγραψε ο Θάνος Κωνσταντινίδης, στην «άοκνη
εργασία του οποίου οφείλεται εν πολλοίς η έκδοση», όπως τόνισε εχθές ο Νίκος Χριστοδούλου.

INFO

Το βιβλίο-λεύκωμα «Δημήτρης Μητρόπουλος, αφιέρωμα», θα διατίθεται από το
Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων (πληρ. τηλ. 210-3621.601) και σύντομα από
τα βιβλιοπωλεία (διανομή: Εκδόσεις Παπαζήση).