Στον αστερισμό της διχοτόμησης;

Με την ιστορική απόφαση της Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 13ης
Δεκεμβρίου η Κύπρος εντάσσεται στην Ένωση ως ισότιμο κράτος – μέλος. Εκ πρώτης
όψεως η ένταξη δεν ήρτηται από αιρέσεις ή άλλα νομικά βάρη. Επηκολούθησε
ατμόσφαιρα ανακούφισης ή και θριάμβου στην Αθήνα και τη Λευκωσία.

* Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι περίπλοκη και ενέχει κρίσιμους
κινδύνους για το μέλλον της Κύπρου και, συνακόλουθα, του Ελληνισμού. Η ένταξη
δεν είναι τελικώς πολιτικά αδάπανη, όπως θέλησε να την παρουσιάσει ο χείμαρρος
της άριστα οργανωμένης προπαγάνδας – κομψότερα την αποκαλούν σήμερα
επικοινωνιακή πολιτική – των κυβερνήσεων Αθηνών και Λευκωσίας. Το πολιτικό
τίμημα που πληρώθηκε είναι καθοριστικό. Αποτυπώνεται στην εξής διατύπωση της
παραγράφου 10 των συμπερασμάτων της Συνόδου της Κοπεγχάγης: «…Ελληνοκύπριοι
και Τουρκοκύπριοι δεσμεύονται να συνεχίσουν διαπραγματευόμενοι με στόχο την
επίτευξη συνολικής διευθέτησης του κυπριακού προβλήματος μέχρι τις 28/2/2003
στη βάση των προτάσεων του γενικού γραμματέως των Ηνωμένων Εθνών …» (Σχέδιο
Ανάν). Όμως διευθέτηση στη βάση του σχεδίου σημαίνει δυνατότητα οριακών,
δευτερευουσών μόνον τροποποιήσεων.

* Αλλά, όπως πολλοί στην Κύπρο και την Ελλάδα – κόμματα, πολιτικές
προσωπικότητες, δημοσιογράφοι, σχολιαστές – έχουν επισημάνει και αναλύσει, το
Σχέδιο Ανάν, αν δεν ήταν ολέθριο, θά ‘ταν απλώς παγκόσμιο ευτράπελο. Αντί να
καταργεί τη διχοτόμηση, αντιθέτως και θεσμικά την καθιερώνει, αφού προβλέπει
δύο συστατικά κράτη, που, σημειωτέον, διατηρούν και το τεκμήριο της
αρμοδιότητος, θεωρούμενο ως κατηγόρημα κυριαρχίας. Επίσης, προβλέπει εσωτερική
ιθαγένεια των δύο κρατών πέραν της ενιαίας ιθαγένειας του κεντρικού κράτους.
Προσέτι, εσωτερικά σύνορα και περιορισμούς στο δικαίωμα εγκατάστασης των
πολιτών ανά την κυπριακή επικράτεια (που θα επιτρέπεται μετά δεκαπενταετίαν…
δηλαδή ποιος ζει, ποιος πεθαίνει!). Και περιορισμούς στη διακίνηση. Καθαρός
εμπαιγμός.

* Διατηρούνται τουρκικά στρατεύματα σε χαμηλότερα, βεβαίως, επίπεδα.
Διατηρούνται και ισάριθμα ελληνικά. Αυτά όλα, όμως, αποτελούν απατηλή μόνον
πρόοδο. Διότι η αποτελεσματικότης των στρατιωτικών αποσπασμάτων Ελλάδος,
Τουρκίας στην Κύπρο δεν κρίνεται από την τοπική δύναμή τους αλλά από την
σύνολο ισορροπία ενόπλου δυνατότητος Αθηνών – Άγκυρας. Επιπλέον καταργούνται
Εθνοφρουρά και τουρκοκυπριακές δυνάμεις, πεδίο δηλαδή στο οποίο τοπικά
πλεονεκτούσαν οι Έλληνες.

* Το σχέδιο έχει ευρύτατα, δημόσια, ερμηνευθεί. Ωστόσο, ενδεικτικώς
μόνον αναφέρθηκα σ’ αυτά τα σοβαρά μειονεκτήματα. Διότι ο Πρωθυπουργός της
Ελλάδος και ο Πρόεδρος της Κύπρου, συστηματικά ανακριβολογούντες, ισχυρίζονται
θριαμβικά ότι το Σχέδιο Ανάν εξουδετερώνει τη διχοτόμηση, την τουρκική
στρατιωτική παρουσία, τους εποίκους και άλλα παρόμοια, ενώ ακριβώς τα αντίθετα
συμβαίνουν.

* Θεμελιώδης επίσης μειονεξία του Σχεδίου Ανάν είναι η πρόδηλη
δυσλειτουργικότητά του που εγκλείει κινδύνους εντάσεων, πράξεων προβοκάτσιας
τοπικώς και πέραν, στον ευρύτερο ελληνοτουρκικό χώρο. Συνεπώς το
αγγλοαμερικανικό σχέδιο υπό την επωνυμία Ανάν είναι πολλαπλώς δυσμενέστερο
ακόμη και από την σημερινή πραγματικότητα της de facto διχοτόμησης. Το δέλεαρ,
εξάλλου, της απόδοσης εδαφών θα αποδειχθεί μύθος, διότι τελικώς θα καταλήξει
σε παζάρι, όπως παλιά, για ένα περίπου 3% του εδάφους.

* Σημειώνω, σε παρένθεση, ότι βαρυσήμαντα κείμενα που αφορούν ζωτικά
θέματα, όταν είναι αμφίσημα και προσφέρονται σε νομικίστικα τεχνάσματα,
λειτουργούν πάντα υπέρ του ισχυροτέρου.

* Όπως έχουν διαμορφωθεί τα πράγματα, ο Κυπριακός Ελληνισμός βρίσκεται ενώπιον
των εξής διλημμάτων:

– Να αποδεχθεί τη λύση Ανάν μέχρι τις 28/2/2003. Τυχόν βελτιώσεις θά ‘ναι
οριακές. Δεν θα μεταβάλουν τη φυσιογνωμία του προβλεπόμενου σχήματος. Αν τούτο
συμβεί, τότε, με το δημοψήφισμα της 30ής Μαρτίου 2003, ο λαός θα κληθεί να
επικυρώσει ταυτοχρόνως, διά μιας πράξεως, δύο συμφωνίες, τη λύση και την
ένταξη. Συνεπώς, μετά την υπογραφή της ιδρυτικής συμφωνίας, η ένταξη τελεί υπό
τη διαλυτική αίρεση της λύσης, αφού απόρριψή της συνεπάγεται απόρριψη και
ακύρωση και της ένταξης. Τούτο δήλωσε χθες και ο αρμόδιος κοινοτικός επίτροπος
κ. Φερχόιγκεν. Δηλαδή μετά την υπογραφή της λύσης η ένταξη τελεί υπό την
αίρεση υπογραφής της λύσης. Πού είναι λοιπόν οι θριαμβολογίες ότι οι
κυβερνώντες τον Ελληνισμό επέτυχαν καθαρή ένταξη χωρίς όρους και βάρη; Με άλλα
λόγια, επιβεβαιώθηκε η πρόβλεψη πολλών και του γράφοντος ότι το ενταξιακό
όραμα και η συναφής διαδικασία θα λειτουργούσαν ως μέσον εκβιασμού των Ελλήνων
σε ιστορικές παραχωρήσεις, αλλά και ως συνειδησιακό άλλοθι για εθνικές
εκποιήσεις.

– Αν πάλι ο κ. Κληρίδης δεν υπογράψει τη λύση Ανάν, τότε βεβαίως δεν τίθεται
θέμα δημοψηφίσματος. Συνεχίζονται ίσως οι διαπραγματεύσεις, χωρίς χρονικά
περιθώρια, ενώ η ένταξη παραμένει άθικτη, μη εφαρμοζομένου απλώς του
κοινοτικού κεκτημένου στο βόρειο τμήμα. Παρατείνεται και η de facto
διχοτόμηση. Βεβαίως κανείς δεν μπορεί να προβλέψει αν και τι εκβιασμοί θα
ασκηθούν προς άλλες κατευθύνσεις και τι υπόγειες δεσμεύσεις ίσως έχουν
αναληφθεί. Ωστόσο είναι προφανές ότι μια τέτοια έκβαση είναι ολιγότερον
επιζήμια από την αποδοχή του Σχεδίου Ανάν, της τουρκοελεγχόμενης δηλαδή
διχοτόμησης.

– Υπάρχουν, όμως, και οι κατά καιρούς εξαγγελίες Άγκυρας και Ντενκτάς ότι
απορρίπτουν την ένταξη αλλά αποδέχονται τη συνέχιση συνομιλιών. Και σ’ αυτή
την περίπτωση παρατείνεται μεν η de facto διχοτόμηση, αλλά άθικτη παραμένει η
ένταξη και η ελπίδα οψέποτε επανένωσης του νησιού.

* Με άλλα λόγια, ως σημαντικότερος κίνδυνος διαγράφεται η υπογραφή
λύσης από τον κ. Κληρίδη βάσει του Σχεδίου Ανάν.

Άραγε, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, προσωπικότητα διακεκριμένη, με
φορτίο ιστορικής παρουσίας στα δρώμενα της Κύπρου επί 60 περίπου χρόνια και με
θεληματικότητα, θα ημπορέσει να τηρήσει την υπόσχεσή του «ουκ ελάττω» να
παραδώσει την Κύπρο; Ή μήπως δεν θ’ αντέξει είτε σε ενδόμυχες παρορμήσεις είτε
σε δεσμεύσεις πέραν των φανερών και θα την παραδώσει ολόκληρη στην τουρκική
επιρροή; Πάντως, συνθλίβουσα η ευθύνη του για τη διάσωση και της Κύπρου και
της αξιοπρέπειας του Ελληνισμού.

Ο Μιχάλης Δούντας είναι πρέσβης ε.τ.