Ο «πόλεμος» των πάρκων

Όταν τοποθέτησαν περίφραξη στον λόφο του Φιλοπάππου, οι κάτοικοι
ξεσηκώθηκαν. Τώρα η ιστορία επαναλαμβάνεται στο Πεδίον του Άρεως. Για λόγους
ασφαλείας το πάρκο περιφράσσεται με τσιμέντο και κάγκελα, ενώ οι είσοδοι
πρόσβασης περιορίζονται σε τέσσερις από δεκατέσσερις.

Τα κάγκελα. Πίσω απά τα καινούργια κάγκελα του Πεδίου του Άρεως, το άγαλμα του Κωνσταντίνου, στην είσοδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας

Για να τοποθετηθεί στο Πεδίον του Άρεως «το τείχος» όπως το αποκαλούν οι
κάτοικοι της περιοχής, ξεριζώνονται δέντρα και θάμνοι.Η περίφραξη τών – ούτως
ή άλλως λίγων – ελεύθερων χώρων της Αθήνας προβληματίζει επιστήμονες και
πολίτες. «Δεν υπάρχει ένας γενικός κανόνας για το τι πρέπει να ισχύει», εξηγεί
ο καθηγητής Πολεοδομίας στο ΕΜΠ και πρόεδρος της Σχολής Αρχιτεκτόνων κ.
Γιάννης Πολύζος. «Το θέμα της περίφραξης σε πάρκα και ελεύθερους χώρους δεν
είναι “άσπρο – μαύρο”. Τέτοιοι χώροι πρέπει να έχουν πολλές εισόδους, ώστε να
είναι ευκολότερη η πρόσβαση για το κοινό. Αν λοιπόν η περίφραξη γίνεται για
εμπορική εκμετάλλευση του πάρκου, τότε είμαι κατηγορηματικά αντίθετος»,
συμπληρώνει.

Η περίφραξη ή μη ενός πάρκου εξαρτάται από το είδος του. «Ο λόφος του
Φιλοπάππου δεν έχει μόνο χαρακτήρα αναψυχής, αλλά είναι και αρχαιολογικός
χώρος και πρέπει να προστατεύεται», εξηγεί η αρχαιολόγος και επικεφαλής των
εργασιών που γίνονται εκεί κ. Όλγα Βογιατζόγλου. Η Συντονιστική Επιτροπή
Κατοίκων των Πετραλώνων ωστόσο θεωρεί ότι η περίφραξη είναι το πρώτο βήμα για
την πλήρη εμπορευματοποίηση του λόφου.

Διαφορετική περίπτωση είναι το Πεδίον του Άρεως. Όπως λέει ο κ. Θοδωρής
Κοκκινάκης, κάτοικος Εξαρχείων, «το τσιμεντένιο τείχος μάς έκανε κακή
εντύπωση. Τοποθετείται, μας λένε, προκειμένου να εμποδίσει επικίνδυνα άτομα.
Αυτά όμως μπορούν άνετα να σκαρφαλώσουν και να βρεθούν μέσα στο πάρκο σε
δευτερόλεπτα».

«Αποκοπή» από την πόλη

«Οι ελεύθεροι χώροι, όπως είναι το πάρκο, αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της
πόλης. Δεν πρέπει να αποκλείονται. Η τοποθέτηση εισόδου σε αυτούς σηματοδοτεί
την αποκοπή τους από το υπόλοιπο αστικό περιβάλλον. Τα κάγκελα – ακόμα και
σημειολογικά – σημαίνουν ότι εδώ σταματάει κάτι και αρχίζει κάτι άλλο»,
επισημαίνει ο αρχιτέκτονας πολεοδόμος δρ Σπύρος Τσαγκαράτος.

«Οι πολίτες απαιτούν οι χώροι αυτοί να φυλάσσονται εξαιτίας της αυξανόμενης
αστικής βίας. Ειδικά για το Πεδίον του Άρεως, πιστεύω ότι αν δεν μπορεί ο
ηλικιωμένος, τα παιδιά, κάθε πολίτης, να έχουν ελεύθερη πρόσβαση στο πάρκο
γιατί κινδυνεύουν, τότε κάπως πρέπει να την εξασφαλίσουμε», λέει από τη δική
του πλευρά ο κ. Πολύζος.

«Αλλοίωση»

Οι θάμνοι. Οι θάμνοι που υπήρχαν ξεριζώθηκαν μέχρι τον τελευταίο για να στηθεί η περίφραξη στο Πεδίον του Άρεως

«Η περίφραξη μόνη της όχι μόνο δεν λέει τίποτα, αλλά αλλοιώνει τον χαρακτήρα
του πάρκου», λέει η κ. Μαίρη Μανωλάκη, που μένει στου Γκύζη. «Πρέπει να
συνοδεύεται και από άλλα μέτρα. Αν το καθαρίσουν, αν αντικαταστήσουν τα
παγκάκια, αν περιποιηθούν τα φυτά, αν καθαρίσουν τα αγάλματα, τότε να γίνει
και η περίφραξη».

Το πρόγραμμα ανάπλασης του ΥΠΕΧΩΔΕ για το Πεδίον του Άρεως περιλαμβάνει πάντως
σε πρώτη φάση την περίφραξη και την κοπή κάποιων δέντρων για τη χάραξη δύο
δρόμων. Όπως παραδέχεται και ο υπερνομάρχης Αθηνών – Πειραιώς κ. Κατριβάνος,
στην αρμοδιότητα του οποίου περιλαμβάνεται το πάρκο, οι ελλείψεις σε προσωπικό
και σε πόρους είναι πολλές και μια γενικότερη ανάπλαση αυτή τη στιγμή είναι αδύνατη.

ΠΑΡΚΟ ΠΥΡΓΟΥ ΒΑΣΙΛΙΣΣΗΣ

Τα κάγκελα δεν… έφεραν την αναβάθμιση

Όσοι υποστηρίζουν την περίφραξη προβάλλουν ως επιχείρημα ότι μόνο έτσι
το πάρκο θα προστατεύεται και θα αναπτύσσεται. Ωστόσο, το Πάρκο
Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης του Πύργου Βασιλίσσης διέψευσε αυτό το
επιχείρημα αφού, αν και περιφραγμένο, ήταν επί χρόνια εγκαταλελειμμένο. Μόλις
τώρα όμως συστάθηκε ο φορέας διαχείρισης του πάρκου και αρχίζουν τα
περιβαλλοντικά προγράμματα. «Σχολεία, ΚΑΠΗ, αθλητικοί – εθνικοτοπικοί σύλλογοι
θα μπορούν να συμμετέχουν από τον Φεβρουάριο σε προγράμματα περιβαλλοντικής
ευαισθητοποίησης, τα οποία θα πραγματοποιούνται στους χώρους του πάρκου»,
εξηγεί ο κ. Παναγιώτης Λούσκος, πρόεδρος του φορέα διαχείρισης, σύμβουλος της
υπουργού ΠΕΧΩΔΕ. Στο μεταξύ, αυτόν τον καιρό υλοποιείται στο πάρκο πρόγραμμα
περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για μαθητές με πρωτοβουλία του Αναπτυξιακού
Συνδέσμου Δυτικής Αθήνας. Για αρκετό καιρό όμως θα παραμένουν εκτός
λειτουργίας ορισμένες από τις εγκαταστάσεις του πάρκου (π.χ. τρενάκι,
αναψυκτήριο – εστιατόριο). Θα απαιτηθεί ένα εξάμηνο για να βρεθούν επενδυτές
που θα αναλάβουν τη λειτουργία των χώρων του πάρκου, μια και «το Δημόσιο είναι
αδύνατον να καλύψει το μεγάλο κόστος λειτουργίας τους».

ΕΥΡΩΠΗ

Περιφραγμένα μόνο τα «θεματικά» πάρκα

Στις μεγάλες πόλεις της Ευρώπης υπάρχουν τόσο περιφραγμένα όσο και
ελεύθερης πρόσβασης πάρκα. Όσα έχουν θεματικό χαρακτήρα (ζωολογικοί κήποι,
πάρκα τέχνης, υπαίθρια μουσεία) είναι περιφραγμένα και οι πολίτες πληρώνουν
εισιτήριο για να μπουν. Επίσης όσα πάρκα ανήκαν σε βασιλικές περιουσίες στην
Ευρώπη και εκ των υστέρων άνοιξαν για το κοινό (π.χ. το Χάιντ Παρκ του
Λονδίνου, ο Εθνικός Κήπος της Αθήνας κ.λπ.) έχουν περίφραξη. Αντίθετα, όσα
έγιναν ή γίνονται από την αρχή με μοναδικό σκοπό να λειτουργήσουν ως χώροι
αναψυχής για τους κατοίκους των πόλεων δεν έχουν καμία περίφραξη.