Η ώρα της ωριμότητας

Η ιστορία έκανε τον κύκλο της, η υπόθεση έκλεισε και τις πικρές βασιλικές σελίδες, όπως τις ξεφύλλισε το «Κουτί της Πανδώρας» δεν πρέπει να τις ξεχάσουμε ποτέ

Η ιστορία είναι πάντα πολύτιμη, όχι μόνο γιατί η μνήμη είναι η ωριμότητα ενός
έθνους, αλλά και γιατί αποκωδικοποιεί το παρόν του. Παράδειγμα η υπόθεση της
βασιλείας στη χώρα μας, που λέγεται και ξαναλέγεται ότι είναι η «ιστορία του
τόπου» σαν αυτό να είναι επιχείρημα που την αθωώνει, καθώς χρησιμοποιείται από
νοσταλγούς μεγαλείων. Ωστόσο η ιστορία κάθε έθνους έχει και πικρές σελίδες και
αυτές του δικού μας τόπου γράφτηκαν στο μεγαλύτερο μέρος τους με βασιλικό
μελάνι. Ανέλαβε να τις θυμίσει «Το κουτί της Πανδώρας» του Κώστα Βαξεβάνη
(ΝΕΤ, Τρίτη, 23.00), μια εκπομπή βασισμένη σε ιστορικά στοιχεία και μαρτυρίες,
σε αφηγήσεις ιστορικών και πολιτικών, σε οπτικοακουστικά ντοκουμέντα και σε
ρεπορτάζ.

Τα επιχειρήματα κατά της βασιλείας ανέλαβε να αποσαφηνίσει ο καθηγητής
του Πανεπιστημίου Αθηνών Γιώργος Μαυρογορδάτος, ο οποίος υποστήριξε πως το
πρόβλημα για τη χώρα δεν ήταν ότι κάναμε εισαγωγή βασιλέων. Το ίδιο συνέβη και
στη Νορβηγία ή το Βέλγιο, μόνο που σε αυτές τις χώρες οι βασιλείς κατάφεραν να
ανταποκριθούν στον ρόλο τους σε αντίθεση με τους δικούς μας, που αντί να
γίνουν ρυθμιστές και εγγυητές του πολιτεύματος και της σταθερότητάς του έγιναν
αιτία δεινών, ίντριγκας και αστάθειας την ίδια ώρα που απομύζησαν οικονομικά
τη χώρα. Οι βασιλικές χορηγίες που πλήρωνε ο ελληνικός λαός σε εποχές ανέχειας
ήταν δυσβάσταχτες. Ο Γεώργιος ο Α’ την εποχή του πρώτου δανεισμού της Ελλάδας
βρίσκεται να δαπανά τεράστια ποσά στο χρηματιστήριο του Λονδίνου.

Τα οπτικά ντοκουμέντα που προβάλλει η εκπομπή δείχνουν δρόμους γκρίζους
με ερείπια και χαμόσπιτα, πρόσωπα κουρασμένα, μια χώρα που κάθε άλλο παρά
δείχνει πως αντέχει τα λούσα ενός παλατιού, το οποίο εμφανώς δεν κατανοεί το
περιβάλλον γύρω του. Και δεν φτάνει η οικονομική αφαίμαξη του ελληνικού λαού.
Επί Κωνσταντίνου Α’ το έθνος γνωρίζει τον διχασμό αμέσως μετά τους Βαλκανικούς
Πολέμους. Με τη γερμανόφιλη πολιτική του ο Κωνσταντίνος Α’ θυσιάζει ελληνικά
εδάφη αφήνοντάς τα να τα καταλάβουν Γερμανοί και Βούλγαροι, παραδίδει οχυρά
όπως το Ρούπελ και προδίδει τον ρόλο και τον όρκο του, θυμίζει ο Γιώργος
Μαυργορδάτος.

Στη συνέχεια είναι ο Γεώργιος ο Β’ που θα προδώσει τον όρκο του,
καταλύει το Σύνταγμα με τον Μεταξά, και εγκαινιάζει μια μεγάλη περίοδο εθνικής
αναταραχής. Στη συνέχεια ο Παύλος θα γίνει την εποχή του σπαραχτικού Εμφυλίου
σύμβολο διχασμού. Τότε είναι που η βασιλεία της Φρειδερίκης της συζύγου του
αρχίζει να κοστίζει χρήμα και αίμα. Η υποτιθέμενη φιλανθρωπική της δράση
χρεώνει το έθνος με νέες πληγές. Χειρότερη το σκάνδαλο του παιδομαζώματος.
Συγκεντρώνονται παιδιά ορφανά ή με γονείς κομμουνιστές για να σωθούν
υποτίθεται, αλλά με αποτέλεσμα να σταλούν στις ΗΠΑ προς υιοθεσία από
κυκλώματα, που βρήκαν την ευκαιρία να θησαυρίσουν με την ανοχή του παλατιού.

«Δεν είναι ώρα να αποτιμήσουμε την ιστορία», ήταν η δήλωση του
Αλέξανδρου Λυκουρέζου για το θέμα, «μπορεί να έγιναν μερικά λάθη από τους
βασιλείς τότε, αλλά δεν είναι η ώρα». Η μνήμη, όμως, δεν έχει ώρα, χρειάζεται
πάντα σε ένα λαό. Ο Κωνσταντίνος αναλαμβάνει τον θρόνο, με προσόντα, όπως
θυμάται ο καθηγητής Μαυρογορδάτος την ιστιοπλοΐα, τις επιδόσεις στο καράτε και
τον πλεϊμποϊσμό προ γάμου, κοστίζοντας μια μακρά περίοδο αναταραχών και μια
δικτατορία. Έχει πολλά να θυμηθεί το έθνος, ακόμη και πολύ πρόσφατα, με την
ανοχή κυβερνήσεων για ενέργειες του τέως, για τα κοντέινερ με περιουσιακά
στοιχεία, έχει και περισσότερα να αποτιμήσει και δεν έχει λόγο να περιμένει
πια γι’ αυτό. «Το κουτί της Πανδώρας» ακολούθησε βήμα-βήμα έναν κύκλο της
σύγχρονης ιστορίας, τον ολοκλήρωσε με την ανάλυση των ενεργειών του τέως να
τον κρατήσει ανοιχτό με αφορμή τη διεκδίκηση αποζημίωσης για «το σπίτι του». Η
ιστορία αποφάσισε, όμως, να ολοκληρωθεί το κεφάλαιο εδώ.