Τηλεοπτική γείωση της πίστης

Όταν η ανάγκη για ελπίδα είναι τόσο μεγάλη, τότε η εκμετάλλευσή της παραμονεύει σε κάθε εκδήλωση θρησκευτική ή τηλεοπτική

Οι ουρές, έξω από τη Μητρόπολη, των προσκυνητών γίνονται, ημέρες τώρα, θέμα
στα δελτία ειδήσεων. Τα μικρόφωνα πλησιάζουν εκείνους που εκφράζουν με αυτόν
τον τρόπο την πίστη τους. Πόση ώρα περιμένετε; Τρεις, για να προσκυνήσω τη
χάρη της. Φαινόμενο! Και τα σπρωξίδια και οι καβγάδες στην ουρά, ίδιοι όπως σε
όλες τις ουρές, όπου ο ανθρώπινος εγωισμός δεν μπορεί να ανεχθεί εύκολα την
εκχώρηση «ζωτικού χώρου» στον άλλον. Ίδιος με τους καθημερινούς καβγάδες των
δελτίων και εκείνος που ξεσπάει στους κόλπους της Εκκλησίας, καθώς η άποψη που
εκφράζει σε συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ο Θεόκλητος Ιωαννίνων, ότι οι εικόνες
παρασύρουν τον κόσμο σε μια εκδήλωση πίστης, η οποία απομακρύνεται από το
θείο, για να δώσει βάρος στο αντικείμενο, την εικόνα και αυτό σημαίνει κατ’
επέκταση εισπράξεις για την Εκκλησία, ξεσηκώνει αντιδράσεις.

Το θέμα φεύγει από τις ουρές και, ενδεχομένως, την οποιαδήποτε
προσπάθεια εξήγησης του φαινομένου για να περάσει στη διένεξη, η οποία
αναδεικνύεται από δελτία ειδήσεων και ενημερωτικές εκπομπές, όπως στο «Σήμερα
με την Άννα». Η Άννα Παναγιωταρέα δεν χάνει ευκαιρία να εκδηλώσει την
θρησκευτική της πίστη και την ευσέβειά της, ξεχνώντας πως το απολύτως
προσωπικό αυτό δικαίωμά της δεν αφορά το κοινό, όπως δεν το αφορούν και οι
πολιτικές της πεποιθήσεις. Αλλά στο συγκεκριμένο ζήτημα προχώρησε, πήρε και
θέση εναντίον του Θεόκλητου, φροντίζοντας να αναφέρει ότι και ο ίδιος μπορεί
να μη χειρίζεται καλά τα οικονομικά της Μητρόπολής του, καθώς υπάρχουν
επερωτήσεις στη Βουλή επ’ αυτών. Στα τηλεπαράθυρα του Ευαγγελάτου οι γνώμες
ισορροπούν μεταξύ τών υπέρ του Θεόκλητου και των υπέρ του Χριστόδουλου – κάνει
τον καβγά πιο έντονο αυτή η σκηνοθεσία ψευδοαντικειμενικότητας – λες και
πρόκειται για δύο κοσμικούς άρχοντες οι οποίοι διχάζουν και πρέπει το ποίμνιο
να στοιχηθεί πίσω από τον έναν ή τον άλλον.

Αυτή η τραμπάλα μεταξύ του υπερβατικού ρόλου της Εκκλησίας και της
κοσμικής έκφρασής του, δεν είναι η πρώτη φορά που αξιοποιείται από την
τηλεόραση για καβγατζήδικα θεάματα. Και έρχεται να συμπληρώσει εκείνη την
τραμπάλα της παρηγοριάς, στην οποία έχει επιδοθεί μεγάλο μέρος του κόσμου,
όπως φαίνεται, μεταξύ του στομωμένου ορθολογισμού της εποχής και της
μεταφυσικής ελπίδας.

Ο τρόπος που προβάλλονται όλα αυτά από την τηλεόραση, οι εικόνες
εκείνων που συνωστίζονται για να προσκυνήσουν, σαν να εξαρτάται η ύπαρξή τους
απ’ αυτό, η τηλεοπτική προβολή αφηγήσεων για θαύματα που πιστεύουν ορισμένοι
ότι συνέβησαν, δεν είναι τελικώς παρά μία ακόμη εικόνα του παράπονου του
κόσμου. Ένα παράπονο που καταλήγει να φιλοξενείται σαν έκφραση
δημοκρατικότητας της τηλεοπτικής ενημέρωσης. Να, είμαστε με τον λαό, που δεν
είναι ικανοποιημένος. Η θρησκευτική πίστη αντί να συναντά την βαθύτερη ουσία
του ανθρώπου, συναντά την τηλεοπτική του εικόνα. Και όπως προβάλλονται
διάφορες λύσεις της πολιτικής ως θεραπεία προβλημάτων, κάπως έτσι και η
θρησκευτικότητα παίρνει μια θεραπευτική μορφή. Αυτό όμως, αφαιρεί τη
δυνατότητα να ενσωματωθεί η πίστη στην πρακτική ζωή. Γίνεται και αυτή ένα
θέαμα δυστυχίας ή μία πρόταση ευδαιμονίας, ένα «φάρμακο» της ευτυχίας, ένα
ακόμη μαγικό καταναλωτικό «αγαθό».

Αλλά αυτό που συμβαίνει στις ουρές μπροστά στην εικόνα δεν είναι
ανεξάρτητο από τον λόγο για τον οποίο σχηματίζονται. Άνθρωποι που
αντιμετωπίζουν τα μεγάλα προβλήματα της ζωής στην καθημερινότητά τους και που
αναζητούν παρηγοριά, γιατί η πρόοδος δεν έχει ανταποκριθεί στις υποσχέσεις
της, περιμένουν τη λύση από την πίστη, που και αυτή πρέπει να έχει εικόνα,
αντικείμενο, γήινη δυνατότητα έκφρασης. Και μπορεί η ερμηνεία περί
«ειδωλολατρίας» να ανατριχιάζει, ωστόσο ανταποκρίνεται στην ειδωλολατρική
τηλεοπτική προβολή του γεγονότος και την εξάρτησή του από γήινες, πρακτικές
προσδοκίες, μία εκ των οποίων είναι και η τηλεθέαση.