Ο γάιδαρος, το σαμάρι και τα όπλα

Στα μέσα της δεκαετίας του ’80, ο τίτλος μιας εφημερίδας «ανήγγελλε» κάτι
πραγματικά πρωτότυπο: ότι τα νέα μαχητικά αεροσκάφη Μιράζ που είχε παραγγείλει
η Ελλάδα θα έφερναν στη χώρα… χιλιάδες Γάλλους τουρίστες στα φτερά τους!

Ο τίτλος, φυσικά, δεν κυριολεκτούσε: απλώς, μεταξύ των προτάσεων για τα
περίφημα «Αντισταθμιστικά Ωφελήματα» που είχαν καθιερωθεί πρόσφατα για να
συνοδεύουν υποχρεωτικά τις αγορές νέων όπλων ως παροχή του πωλητή, η γαλλική
εταιρεία είχε περιλάβει και εκδρομές στην Ελλάδα που θα γίνονταν, έτσι κι
αλλιώς, από τουριστικά γραφεία… Σήμερα, σχεδόν 20 χρόνια μετά, τα ραντάρ της
νέας γενιάς Μιράζ που πωλούνται ή θα πωληθούν σε όλο τον κόσμο είναι πλέον
«Made in Greece» και παράγονται από δίκτυο ελληνικών επιχειρήσεων με
επικεφαλής την εταιρεία υψηλής τεχνολογίας Μιλτέκ – κάπου στην Παιανία… Η
επιχείρηση, του παραδείγματος, ξεκίνησε το 1998 με ένα συμβόλαιο
αντισταθμιστικών ύψους 300 εκατ. δρχ. και πέρυσι εξήγαγε το 80% της παραγωγής
της, αξίας 1,2 δισ. δρχ.!

Η εντυπωσιακή πορεία των «Αντισταθμιστικών Ωφελημάτων», παρά τις αδυναμίες και
τις «αεριτζήδικες» φάσεις που πέρασε, λίγο έλειψε να ανακοπεί εντελώς στην
τελευταία συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ! Ωστόσο η μετακύλιση των πληρωμών των νέων
παραγγελιών όπλων για μετά το 2005 απειλεί να… μετακυλίσει και τα
«Αντισταθμιστικά Ωφελήματα» από μοχλό ανάπτυξης της αμυντικής βιομηχανίας
σε… πιστωτική κάρτα αγοράς όπλων!

Τι είναι τα «όφσετ». Τι είναι όμως ακριβώς τα «Α.Ω.» ή «όφσετ» όπως
συνήθως λέγονται στη γλώσσα των αρμοδίων; Πρόκειται για τις άμεσες ή έμμεσες
ανταποδοτικές συναλλαγές που υποχρεούται να πραγματοποιήσει ο κάθε προμηθευτής
με βιομηχανικές, ως επί το πλείστον, παραγγελίες στον ελληνικό παραγωγικό ιστό
του αμυντικού τομέα.

Στο τελευταίο ΚΥΣΕΑ υπήρξαν σκέψεις για κατάργηση των «Α.Ω.» προκειμένου να
περιορισθεί η δράση των… μεσαζόντων – «χτύπησαν το σαμάρι αντί για τον
γάιδαρο», ειπώθηκε από κάποιον. Ευτυχώς η εν θερμώ πρώτη σκέψη «πάγωσε» όταν
μίλησαν οι ψυχροί αριθμοί (βλέπε γράφημα).

Πάνω από 60 μικρές και μεγάλες βιομηχανίες έχουν καταστεί σταδιακά – ιδίως
μετά το 1995 – ουσιαστικοί παραγωγοί αμυντικού υλικού, ορισμένες δε εξ αυτών
πραγματικοί κρίκοι στις «αλυσίδες» βιομηχανιών υψηλής τεχνολογίας: Για
παράδειγμα η ΕΑΒ κατασκευάζει μέρη κινητήρων, η ΕΛΒΟ τεθωρακισμένων, η ΕΒΟ
κομμάτια των αντιαεροπορικών Πάτριοτ, η Ιντρακόμ ηλεκτρονικά και πυραύλους, η
ΜΕΤΚΑ μέρη των Πάτριοτ καθώς και υποβρυχίων για τον Σκαραμαγκά, η Ελφόν το
σύνολο των καλωδίων πολλών αεροσκαφών, η Σόνακ σόφτγουεαρ πολλών όπλων, η
Μιλτέκ ραντάρ, ασυρμάτους κ.λπ., η Γερμανός-Σάνλαϊτ μπαταρίες υποβρυχίων και
τορπιλών – για όλο τον κόσμο! Μέσω αυτών επιστρέφουν στην Ελλάδα οι 20 δρχ.
από τις 100 που ξοδεύονται και «τρώνε ψωμί» 15.000 εργαζόμενοι.

Οι 3 κατευθύνσεις. Το καμπανάκι όμως για όλο αυτό το δίκτυο αρχίζει να
κτυπά με το νέο πλαίσιο «Α.Ω.» που ετοιμάζει να εισηγηθεί το υπουργείο Άμυνας.
Υπό το άγχος της έλλειψης… ρευστού, η Γενική Διεύθυνση Εξοπλισμών
προσανατολίζεται σε τρεις κατευθύνσεις:

* Πρώτον, να ενισχύσει κι άλλο το σκέλος της συμπαραγωγής,
καθιερώνοντας το μίνιμουμ ποσοστό στο 25%. Αυτό σημαίνει ότι οι ελληνικές
αμυντικές βιομηχανίες θα έχουν απευθείας εμπλοκή με τα παραγγελθέντα όπλα και
δεν θα φτιάχνουν π.χ. γενικώς… βίδες για οπλικά συστήματα.

* Δεύτερον να καθιερώσει ένα νέο «αντιστάθμισμα»: την ανάληψη από τον
πωλητή της μερικής χρηματοδότησης της αγοράς προκειμένου να υπάρξει μετακύλιση
των δόσεων για αργότερα και να καλύψει μέρος της δημοσιονομικής επιβάρυνσης με
πληρωμή τόκων δανείων κ.λπ. μέσω «Α.Ω.». Η πρώτη δοκιμή έγινε πρόσφατα στη
σύμβαση αγοράς ενός ελικοπτέρου Σικόρσκι.

* Τρίτον, να καταργήσει εντελώς την υποχρέωση υποβολής προτάσεων «Α.Ω.»
για μικρές αγορές (το όριο είναι στα 10 εκατ. ευρώ και ίσως επεκταθεί και
άλλο) ώστε να μειωθεί το τελικό κόστος αγοράς.

Στις δύο τελευταίες προτάσεις αντιδρούν οι βιομηχανίες και οι εργαζόμενοι
καθώς εκτιμούν ότι έτσι θα μειωθούν οι αναθέσεις βιομηχανικού έργου σ’ αυτούς
επ’ ωφελεία των ξένων τραπεζών που θα δανείσουν ευκολότερα το Ελληνικό
Δημόσιο.