«… της γλυκείας χώρας Κύπρου»

Στο κερκυραϊκό περιοδικό ανατέθηκε από το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού το
αφιέρωμα «Μεταπολεμική Ελληνική Λογοτεχνία και Κύπρος», στα πλαίσια
συνεργασίας Ελλάδας – Κύπρου στον τομέα του Πολιτισμού για τα έτη 2001-2003.
Και ο «Πόρφυρας» ανέλαβε ευχαρίστως το εγχείρημα. Στο εισαγωγικό σημείωμα
τονίζεται το αυτονόητο: Το αφιέρωμα δεν εξαντλεί το θέμα, δίνει απλώς το
έναυσμα για περαιτέρω διερευνήσεις. Διευκρινίζεται επίσης ότι με τον όρο
«Μεταπολεμική Λογοτεχνία» νοείται εδώ η λογοτεχνία που γράφτηκε μετά τον Β’
Παγκόσμιο Πόλεμο και όχι αποκλειστικά αυτήν που γράφτηκε από συγγραφείς των
μεταπολεμικών γενεών. Είναι φανερή έτσι η μέριμνα του περιοδικού ώστε «να
καλυφθεί εισαγωγικά η σε ευρύτερο χρονικό φάσμα επισκόπηση των συγκλίσεων –
αποκλίσεων στη λογοτεχνία εθνικού κέντρου και Κύπρου, στη συνέχεια να
διαφανούν ενδεικτικά κάποιες επάλληλες συγγραφικές πορείες, να επισημανθούν,
ενδεικτικά και πάλι, απηχήσεις δύο σημαδιακών ιστορικών φάσεων
(απελευθερωτικός αγώνας – τουρκική εισβολή) και τέλος να παρασχεθεί, στον
πληροφορημένο αναγνώστη, κριτικό και βιβλιογραφικό διάγραμμα».

Το αφιέρωμα ξεκινά με το μελέτημα του Κώστα Στεργιόπουλου για τις συγκλίσεις
και αποκλίσεις της ελληνικής λογοτεχνίας στο Κέντρο και στην Κύπρο.

«Από τον 11ο αιώνα κιόλας», σημειώνει ο Στεργιόπουλος, «με τα ακριτικά
δημοτικά τραγούδια και κατόπιν, τον 14ο και 15ο αντίστοιχα, με το “Τραγούδι
της Αροδαφνούσας” και το χρονικό του Λεοντίου Μαχαιρά “Εξήγησις της γλυκείας
χώρας Κύπρου” (σημ.: απ’ όπου και ο τίτλος αυτού του σημειώματος) και με άλλα
ενδιάμεσα και μετέπειτα φανερώματα, όπως τα πετραρχικά Ερωτικά κυπριακά
ποιήματα (1546-1570, περίπου), είχαν αρχίσει να δημιουργούνται στον
κυπριακό τομέα της δημώδους και της λόγιας λογοτεχνίας οι πρώτες ρίζες κι η
παράδοση του τόπου…».

Ο μελετητής διατρέχει κατόπιν την περίοδο της Τουρκοκρατίας και της
Αγγλοκρατίας και επικαλείται το βιβλίο του Λεύκιου Ζαφειρίου «Η νεότερη
κυπριακή λογοτεχνία» (Λευκωσία 1991) για να συμπεράνει ότι από τα πρώτα βήματα
της νεώτερης αυτής περιόδου, η κυπριακή λογοτεχνία προσπαθεί να συμβαδίσει με
τη λογοτεχνία του Κέντρου.

Ο Στεργιόπουλος αναλύει, με παραδείγματα έργων από Κύπριους λογοτέχνες, τις
επιδράσεις των λογοτεχνών του Κέντρου αλλά και τη στροφή, κατά διαστήματα,
προς μία αυτοδύναμη κυπριακή λογοτεχνία, για να καταλήξει: «… Βλέπουμε ότι η
κυπριακή λογοτεχνία αποτελεί ιδιάζουσα περίπτωση. Από τη μια, συγκλίνει προς
τη λογοτεχνία του ελλαδικού κέντρου και την ακολουθεί· από την άλλη, αποκλίνει
και διεκδικεί την αυτονομία της – και σ’ αυτή την αμφίδρομη τάση της οφείλει
κατά ένα μεγάλο μέρος την ιδιαιτερότητά της».

Βεβαίως, το αφιέρωμα περιέχει και άλλα εξίσου διαφωτιστικά μελετήματα.

«ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ»

«Ο Ρήγας έγραψε τον Θούριο Ίππο…»

Δεν είναι πλουμιστό και πολυσέλιδο αυτό το περιοδικό που εκδίδεται στην Κοζάνη
και διευθύνεται από τον Β.Π. Καραγιάννη.

Έχει όμως ενδιαφέροντα θέματα (πρωτότυπα και μεταφράσεις) από την ελληνική και
διεθνή πνευματική ζωή. Σε ένα από αυτά ο συνεργάτης του Αρχέλαος Κουτσούρης,
υποστηρίζει ότι οι ανησυχούντες για τη, δήθεν, λεξιπενία των σημερινών νέων,
είναι μακριά νυχτωμένοι.

Οι νέοι, οι έφηβοι, σημειώνει ο συγγραφέας, περνούν μια περίοδο που
χρησιμοποιούν «συνθηματική» γλώσσα, αλλά επανέρχονται χρησιμοποιώντας την
ελληνική λαλιά χωρίς κανένα πρόβλημα.

Το κείμενο είναι ο πρόλογος από το βιβλίο του Κουτσούρη «Την πυτιρίδα
ανεκάλυψαν οι Κινέζοι» (Κώδικας – Θεσσαλονίκη 2002) και τα μαργαριτάρια
αλιεύτηκαν από γραπτά μαθητών την περίοδο 1960-75, «με full-time διδασκαλία
καθαρεύουσας και αρχαίων ελληνικών», όπως υπογραμμίζεται με νόημα. Ιδού…
δήγματα:

«Σύνταγμα μιας χώρας λέγεται αυτό που έχει τρία τάγματα». «Ο Ρήγας έγραψε τον
Θούριο Ίππο». «Το εκτάριον βρίσκεται μεταξύ πενταρίου και επταρίου». «Ο Κουστώ
είναι ένας σύγχρονος Οδυσσέας, αλλά που δεν κατοικούσε στην Ιθάκη. Οι
περιπέτειές του δεν λέγονται Οδύσσειες αλλά Κουστωδίες». «Ο Λεωνίδας στις
Θερμοπύλες πλησίασε τον Ξέρξη και με τα λίγα περσικά που ήξερε του είπε: Μολών
λαβέ».

«Και οι Ρώσοι ανέδειξαν μεγάλους ποιητές όπως ο Πούσκας, ο Λένιν, ο Τρότσκυ
και ο Ιβάν ο Τρομακτικός. Από την ποίηση αυτή σώζεται σήμερα η Σιβηρία με την
παγωμένη λίμνη των κύκλων που ο Τσακ Κόφσκι την έγραψε». «Η μητέρα του Αβραάμ
Λίνκολ πέθανε σε νηπιακή ηλικία και εκείνος γεννήθηκε σε μια ξύλινη καλύβα που
έκτισε με τα χέρια του»…

«ΙΧΝΕΥΤΗΣ»

Πάνω οι γυναίκες, κάτω οι άνδρες

Με εντυπωσιακό ρυθμό αυξάνονται τα τελευταία χρόνια οι τίτλοι της ελληνικής
πεζογραφίας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύει ο «Ιχνευτής» του Κώστα Βουκελάτου, το
1990 κυκλοφόρησαν 235 νέα βιβλία πεζογραφίας (πρώτες εκδόσεις και
επανεκδόσεις). Το 1995 έφθασαν τα 342, το 2000 τα 439 και το 2001 τα 500! Από
τις 500 εκδοτικές επιχειρήσεις που εμφανίζονται κάθε χρόνο ενεργές, πέντε
τύπωσαν τα 187 από τα 500 βιβλία το 2001: Ο Καστανιώτης 48, ο Λιβάνης επίσης
48, ο Κέδρος 38, ο Πατάκης 31 και τα Ελληνικά Γράμματα 22.

Από τα πλούσια και λεπτομερή στοιχεία που παρουσιάζει το περιοδικό, να
σταθούμε σε ένα: Από το 1990 έως το 2001 οι Ελληνίδες πεζογράφοι γίνονται όλο
και περισσότερες ενώ το ποσοστό των ανδρών συναδέλφων τους συνεχώς
μειώνεται… Έτσι το ποσοστό των γυναικών (μυθιστορήματα – νουβέλες – συλλογές
διηγημάτων) το 1990 ήταν 29,4% και των ανδρών 70,6. Το 1995: γυναίκες 31%,
άνδρες 69%. Το 2000: γυναίκες 35,5%, άνδρες 64,5%. Το 2001: γυναίκες 38,4%,
άνδρες 61,6%. Και εις ανώτερα.

«ΝΕΑΡΧΟΣ»

Βενιζέλος

Το περιοδικό εκδίδει η Παγκρήτια Αδελφότητα Μακεδονίας και αυτό το τεύχος
είναι αφιερωμένο στις δραστηριότητες του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών
«Ελευθέριος Βενιζέλος», που λειτουργεί εδώ και δύο χρόνια.

Το περιοδικό θεωρεί – και δικαίως – ότι η απόκτηση από το Ίδρυμα του σπιτιού
του Ελ. Βενιζέλου στη Χαλέπα Χανίων «αποτελεί ένα από τα κορυφαία γεγονότα της
σύγχρονης κρητικής ιστορίας» και μνημονεύει τις δραστικές παρεμβάσεις του
Απόστολου Κακλαμάνη και του Νίκου Χριστοδουλάκη για την απόκτηση (από τον
ιδιοκτήτη Νικήτα Βενιζέλο) του σπιτιού, όπου έζησε 30 χρόνια από τη ζωή του ο
μεγάλος πολιτικός.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

* «ΠΟΡΦΥΡΑΣ»: Τ.Θ. 206, Κέρκυρα 491 00, τηλ. 26610-31923.

* «ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ»: Χ. Μούκα 1, Κοζάνη 501 00, τηλ. 24610-34691.

* «ΙΧΝΕΥΤΗΣ»: Απελλού 4, Αθήνα 105 51, τηλ. 210-3245.257.

* «ΝΕΑΡΧΟΣ»: Μητροπόλεως 100, Θεσσαλονίκη 546 21, τηλ. 2310-228.825.