Ακίνητα: παγώνουν και οι αντικειμενικές

Μετά την αναβολή του ΦΠΑ στα νέα ακίνητα για το 2005, το υπουργείο Οικονομίας
και Οικονομικών εξετάζει τώρα να παγώσει για το ίδιο διάστημα και τις
αντικειμενικές αξίες των ακινήτων, οι οποίες με βάση τη νομοθεσία πρέπει να
αναπροσαρμοσθούν τον Μάρτιο του 2003.

Τον ερχόμενο Μάρτιο συμπληρώνεται διετία από την προηγούμενη αναπροσαρμογή των
αντικειμενικών τιμών των ακινήτων, που ο νόμος θέτει ως προϋπόθεση για την
επόμενη αύξησή τους. Όμως, τα κριτήρια για τη λήψη των αποφάσεων από την
ηγεσία του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης και στο θέμα αυτό είναι
περισσότερα και δεν περιορίζονται στην απλή συμμόρφωση στο γράμμα του νόμου.
Πρόκειται για τα ίδια κριτήρια που ίσχυσαν και στη λήψη της απόφασης για
αναβολή του ΦΠΑ στα νέα ακίνητα. Σε αυτά δεν περιλαμβάνονται μόνο οι σοβαρές
τεχνικές δυσκολίες που, ούτως ή άλλως, εμπόδιζαν την εφαρμογή του νέου φόρου
στα ακίνητα από την 1.1.2003, αλλά και η κρίσιμη πολιτική διάσταση του
ζητήματος. Η εφαρμογή του ΦΠΑ θα οδηγούσε σε αύξηση των τιμών αγοράς των
ακινήτων, αλλά και σε σημαντική φορολογική επιβάρυνση των αγοραστών νέων
κατοικιών.

Αυτό, άλλωστε, υπονούσε εμμέσως πλην σαφώς και ο υπουργός Οικονομίας και
Οικονομιών κ. Νίκος Χριστοδουλάκης, ο οποίος εξηγώντας τους λόγους της
αναβολής είπε ότι αποφασίσθηκε προκειμένου να δημιουργηθούν πρώτα
ανταγωνιστικές συνθήκες στην αγορά ακινήτων προς όφελος των αγοραστών. Είναι
σαφές ότι η αναστάτωση στην αγορά ακινήτων που θα επέφερε η επιβολή του νέου
φόρου και η επιβάρυνση των φορολογούμενων κάθε άλλο παρά θα βοηθούσαν στην
επίτευξη των στόχων της κυβέρνησης κατά τον τελευταίο χρόνο πριν από τις
βουλευτικές εκλογές του 2004. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ο κ.
Χριστοδουλάκης πέταξε το μπαλάκι για την επιβολή ΦΠΑ στα ακίνητα στην
κυβέρνηση που θα προκύψει από τις βουλευτικές εκλογές όποτε και αν γίνουν,
αφού η νέα ημερομηνία για την επιβολή του είναι πια η 1η Ιανουαρίου 2005.

Το σκεπτικό

Οι ίδιοι φόβοι απασχολούν το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης και στην
περίπτωση των αντικειμενικών τιμών των ακινήτων. Στο υπουργείο γνωρίζουν ότι η
αύξηση των αντικειμενικών τιμών σε πρώτη φάση θα οδηγούσε σε αύξηση της
φορολογική επιβάρυνσης στις γονικές παροχές, στις κληρονομιές και στις
μεταβιβάσεις ακινήτων. Αυτή σε μεγάλο βαθμό θα αντιστάθμιζε τις φορολογικές
ελαφρύνσεις που αποφασίστηκαν στο πλαίσιο της φορολογικής μεταρρύθμισης, με
αποτέλεσμα να ακυρωθούν πολλά από τα οφέλη της για τους φορολογούμενους.
Παράλληλα θα προκαλούνταν πιέσεις για περαιτέρω αύξηση των τιμών αγοράς των
ακινήτων.

Έτσι, μπορεί ο κ. Χριστοδουλάκης να δήλωσε προχθές ότι ακόμη δεν έχουν ληφθεί
αποφάσεις, απαντώντας σε ερώτηση για το ενδεχόμενο αύξησης των αντικειμενικών
τιμών των ακινήτων από τον ερχόμενο Μάρτιο, ωστόσο, σύμφωνα με έγκυρες
πληροφορίες, στο υπουργείο Οικονομικών εξετάζεται η αναβολή της. Η προοπτική
αυτή είναι και η πιθανότερη, καθώς, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αρμοδίων
στελεχών, η κυβέρνηση δεν θα ήθελε αυτή την περίοδο να διαταράξει το κλίμα
στην οικονομία, το οποίο θεωρεί ότι είναι θετικό για την πολιτική της,
ιδιαίτερα μετά την επιτυχή έκβαση της φορολογικής μεταρρύθμισης.

Δεν θα έλυνε προβλήματα

Άλλωστε, η πρόταση που υποβάλλεται από υπηρεσιακούς παράγοντες για τιμαριθμική
αναπροσαρμογή των αντικειμενικών τιμών των ακινήτων το 2003 δεν φαίνεται να
στηρίζεται σε ισχυρά επιχειρήματα. Αρμόδιοι παράγοντες του υπουργείου
αναφέρουν ότι μια μικρή αύξηση των αντικειμενικών τιμών των ακινήτων δεν θα
συνέβαλλε ουσιαστικά στην αύξηση των φορολογικών εσόδων του Δημοσίου. Επίσης,
δεν θα έλυνε το πρόβλημα της μεγάλης διαφοράς τους από τις αγοραίες τιμές των
ακινήτων. Η διαφορά θα παραμείνει μεγάλη και μετά την αύξηση αυτή. Έτσι, θα
χρειαστεί και νέα αναπροσαρμογή τους πριν από το 2005 ώστε να προσεγγίσουν τις
αγοραίες τιμές των ακινήτων, στην περίπτωση που το υπουργείο Οικονομικών
αποφασίσει να επιβάλει τον ΦΠΑ επί των αντικειμενικών τιμών.

Από την άλλη πλευρά, αν το υπουργείο Οικονομικών βρει κάποιον τρόπο να
επιβάλει τον ΦΠΑ επί των πραγματικών αγοραίων τιμών των ακινήτων, δεν υπάρχει
λόγος να αυξηθούν οι αντικειμενικές τιμές για να προσεγγίσουν τα επίπεδα των
αγοραίων. Χαρακτηριστικό, πάντως, για τον τρόπο που αντιμετωπίζεται το θέμα
αυτό από το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης είναι ότι στις προχθεσινές του
δηλώσεις του ο κ. Χριστοδουλάκης αποσύνδεσε τις αντικειμενικές αξίες των
ακινήτων από την επιβολή του ΦΠΑ στα ακίνητα. Αυτό σημαίνει ότι το υπουργείο
Οικονομικών θα αναζητήσει άλλον τρόπο για την εισαγωγή του ΦΠΑ και επομένως
δεν υπάρχει πίεση για αύξηση των αντικειμενικών τιμών.

Οι άλλες αλλαγές

Όσον αφορά τις άλλες αλλαγές στη φορολογία των ακινήτων, δηλαδή αυτές που θα
περιλαμβάνει η τέταρτη φάση της φορολογικής μεταρρύθμισης, αυτές αναμένεται να
οριστικοποιηθούν στις αρχές του επόμενου έτους. Η συζήτηση στο υπουργείο
Οικονομικών για τις αλλαγές αυτές, μεταξύ των οποίων θα είναι και η ενοποίηση
των φόρων στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, αναμένεται να ξεκινήσει τον Ιανουάριο και
όχι μέχρι το τέλος του έτους όπως ήταν ο αρχικός προγραμματισμός του
υπουργείου Οικονομικών. Στις προθέσεις του υπουργού και του αρμόδιου
υφυπουργού κ. Απόστολου Φωτιάδη είναι να υπάρξει ενοποίηση των φόρων που
επιβάλλονται σήμερα από τους δήμους. Πρόκειται για 21 διαφορετικούς φόρους, οι
οποίοι επιβάλλονται στην περιουσία των πολιτών είτε στα επιτηδεύματα. Στόχος
του υπουργείου είναι οι φόροι αυτοί να ενοποιηθούν σε δύο: έναν για τα
επιτηδεύματα και έναν για την περιουσία.