Διαστάσεις Η αποδόμηση του Ντεριντά

Η παρακάτω εξομολόγηση δεν είναι αληθινή. Δεν είναι όμως και ψεύτικη. Ας
πούμε ότι είναι η «αποδόμηση» μιας συνέντευξης που έδωσε ο Ζακ Ντεριντά στο
τελευταίο τεύχος του περιοδικού LA Weekly.

Η πρόσβαση είναι αδύνατη (σκίτσο από το περιοδικό «Νιου Γιόρκερ»)

Γεννήθηκα το 1930 από μια οικογένεια Σεφαρδιτών Εβραίων στην τότε γαλλική
Αλγερία. Σε ηλικία δέκα ετών με έδιωξαν από το σχολείο. «Η γαλλική κουλτούρα»,
μου είπε ένας δάσκαλος, «δεν είναι φτιαγμένη για εβραιόπουλα». Κατά τα άλλα,
όμως, η εμπειρία μου δεν μπορεί να συγκριθεί με όσα πέρασαν οι Εβραίοι στην
Ευρώπη. Στην Αλγερία υπήρχε τρομερός αντισημιτισμός, αλλά δεν υπήρχαν ούτε
Γερμανοί ούτε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Στα δεκατρία μου διάβασα για πρώτη φορά
Νίτσε και, παρ’ όλο που δεν τον κατάλαβα τελείως, μου έκανε μεγάλη εντύπωση.
Το ημερολόγιό μου ήταν γεμάτο εκείνη την εποχή από ρήσεις του Νίτσε και του
Ρουσώ, που ήταν ο άλλος μου Θεός. Ο Νίτσε διαφωνούσε ριζικά με τον Ρουσώ, αλλά
τους αγαπούσα και τους δύο, και αναρωτιόμουν πώς θα μπορούσα να τους
συμφιλιώσω μέσα μου.

Στα 19 μου χρόνια έφυγα για το Παρίσι, όπου σπούδασα φιλοσοφία. Όπως
αποδείχθηκε, η φιλοσοφία σημάδεψε τη ζωή μου. Αν ήμουν γυναίκα, θα ήταν αλλιώς
τα πράγματα: ο φιλοσοφικός λόγος είναι οργανωμένος κατά τρόπο που
περιθωριοποιεί, καταπιέζει και φιμώνει τις γυναίκες, τα παιδιά, τα ζώα και
τους σκλάβους. Γι’ αυτό άλλωστε δεν έχουν υπάρξει μεγάλες γυναίκες φιλόσοφοι.
Ήμουν λοιπόν τυχερός. Αλλά, όχι, δεν είμαι ο μηδενιστής που πολλοί νομίζουν, ο
άνθρωπος που δεν πιστεύει σε τίποτα, που υποστηρίζει ότι τίποτα δεν έχει
νόημα. Αυτά τα λένε άνθρωποι που δεν με έχουν διαβάσει ποτέ. Ποτέ δεν είπα ότι
είμαστε κλεισμένοι στη γλώσσα. Στην πραγματικότητα λέω το αντίθετο, και η
αποδόμηση του λογοκεντρισμού είχε στόχο ακριβώς την απογύμνωση της φιλοσοφίας
εκείνης για την οποία όλα είναι γλώσσα.

Με ρωτάτε για τι πράγμα θα ήθελα να μιλήσουν οι φιλόσοφοι που θαυμάζω. Σας
απαντώ: για τη σεξουαλική τους ζωή, επειδή δεν μιλούν ποτέ γι’ αυτήν. Μην
περιμένετε όμως να σας μιλήσω για τη δική μου σεξουαλική ζωή! Με ρωτάτε ακόμη
τι έχει μεγαλύτερη σημασία σήμερα για μένα. Πώς να απαντήσω σε μια τέτοια
ερώτηση; Πολλά πράγματα έχουν σημασία για μένα, ιδιωτικά, δημόσια και
πολιτικά, αλλά νομίζω πως τη μεγαλύτερη σημασία απ’ όλα έχει το γεγονός ότι
γερνάω, ότι θα πεθάνω, η ζωή είναι μικρή. Αυτά τα πράγματα τα σκέπτομαι από
τότε που ήμουν νέος, αλλά όταν φτάνεις 72 ετών η κατάσταση σοβαρεύει. Μέχρι
τώρα δεν έχω συμβιβαστεί με την ιδέα ότι ο θάνατος είναι αναπόφευκτος, και δεν
νομίζω πως θα συμβιβαστώ ποτέ. Είναι τρομερά αυτά που συμβαίνουν στον κόσμο,
και υπάρχουν όλα στο μυαλό μου, όμως δίπλα τους υπάρχει συνεχώς ο τρόμος του
δικού μου θανάτου.