Τέλος στις ψευδαισθήσεις για τον προϋπολογισμό

Η αναθεώρηση του προϋπολογισμού, με παρέμβαση της Γιουροστάτ, θα μπορούσε να
αποτελέσει την αρχή του τέλους των ψευδαισθήσεων για την οικονομία.
Περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, η οικονομία έχει ανάγκη τώρα να ξεκινήσει μια
περίοδος, στη διάρκεια της οποίας οι σκληρές αλήθειες θα λέγονται με το όνομά
τους, τα προβλήματα θα φωτίζονται και δεν θα συγκαλύπτονται και οι λύσεις τους
θα σχεδιάζονται με μακροπρόθεσμο ορίζοντα και όχι με ευκαιριακή, μικροπολιτική
λογική.

Η αποκάλυψη της αλήθειας ότι το ελληνικό Δημόσιο είναι τελικά ελλειμματικό και
όχι πλεονασματικό, όπως έλεγαν ώς τώρα οι προϋπολογισμοί, και ότι το δημόσιο
χρέος συνεχίζει να αυξάνεται και όχι να μειώνεται, ακόμη και ως ποσοστό του
ΑΕΠ, δεν είναι, βέβαια, προς θριαμβολογία, όπως περίπου θέλησε να μας το
παρουσιάσει η κυβέρνηση. Θα μπορούσε, όμως, να αποτελέσει τη βάση για μια
ειλικρινέστερη συζήτηση για την οικονομία στο μέλλον. Μια συζήτηση που θα
θέτει τον δάκτυλο επί τον τύπον των ήλων, χωρίς να φοβάται το πολιτικό κόστος
ή την αντίδραση των κάθε λογής συμφερόντων.

Ήδη ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών κ. Νίκος Χριστοδουλάκης έθιξε
εμμέσως, στη συνέντευξή του την περασμένη Πέμπτη, κάποια πρώτα θέματα που θα
πρέπει να καλύψει αυτός ο διάλογος και ο σχεδιασμός μιας τέτοιας νέας,
μακροπρόθεσμης πολιτικής.

Το πρώτο θέμα αφορά τον δημόσιο τομέα και τις δαπάνες του, που πρέπει ασφαλώς
να περικοπούν, στον βαθμό που συνιστούν σπατάλη. Ο κ. Χριστοδουλάκης μίλησε
για έναν κώδικα δημοσιονομικής σταθερότητας, από τον οποίο θα εξαιρούνται μόνο
οι επενδύσεις και οι εξοπλιστικές δαπάνες. Μένει να αποδειχθεί κατά πόσο θα
εφαρμοστεί.

Εξωστρέφεια

Το δεύτερο θέμα, στο οποίο μόνο ακροθιγώς αναφέρθηκε ο κ. Χριστοδουλάκης,
αφορά την ενεργοποίηση του ιδιωτικού τομέα. Και το πρώτο που πρέπει να κάνουν
οι ιδιωτικές επιχειρήσεις, με τη βοήθεια και τη στήριξη του Δημοσίου, αν
χρειαστεί, είναι να αποκτήσουν εξωστρεφή χαρακτήρα.

Μια από τις δυσάρεστες αλήθειες της ελληνικής οικονομίας είναι ότι οι
ελληνικές επιχειρήσεις ζουν, στην πλειονότητά τους, στον μικρόκοσμο της
ελληνικής αγοράς, ενώ ορισμένες από αυτές επιβιώνουν χάρη στην έμμεση ή άμεση
υποστήριξη από το κράτος. Η ένταξη, όμως, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην
ευρωζώνη, επιβάλλει διαφορετική συμπεριφορά. Οι ελληνικές επιχειρήσεις
καλούνται να επενδύσουν, να προωθήσουν στην αγορά προϊόντα και υπηρεσίες που
έχουν ζήτηση σε ευρωπαϊκές αγορές και όχι στα ανατολικά κράτη και στη Μέση
Ανατολή. Μέχρι στιγμής, αυτό δεν έχει γίνει. Αντίθετα, εξάγονται λάθος
προϊόντα σε λάθος χώρες, με αποτέλεσμα να επιδεινώνεται συνεχώς το εμπορικό
ισοζύγιο.

Εξωστρέφεια σημαίνει, επίσης, συνεργασία με ξένες επιχειρήσεις και προσέλκυση
ξένων επενδύσεων στην Ελλάδα. Είναι ένας ακόμη τομέας στον οποίο δεν έχει
σημειωθεί καμία πρόοδος, παρά τις κατά καιρούς εξαγγελίες προθέσεων και
μέτρων. Αν θέλει κανείς να μιλήσει με ειλικρίνεια για την οικονομία, δεν
μπορεί παρά να το παραδεχθεί.

Απασχόληση και ανισότητες

Υπάρχουν, όμως, και άλλες σκληρές αλήθειες, που ίσως ήρθε η ώρα να ειπωθούν,
με αφορμή την υποχρεωτική ένεση ειλικρίνειας της Γιουροστάτ στον ελληνικό
προϋπολογισμό. Μια από αυτές αφορά το θέμα της ανεργίας και της απασχόλησης.
Αν θέλει κανείς να είναι ειλικρινής, θα πει ότι η κατάσταση στο θέμα αυτό στην
Ελλάδα είναι άκρως απογοητευτική. Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα που παρουσίασε τα
τελευταία χρόνια αύξηση της ανεργίας, παρά τον υψηλό ρυθμό ανάπτυξης που
εξασφάλισε, κυρίως χάρη στους κοινοτικούς πόρους. Επίσης, είναι η μόνη χώρα
που εμφανίζει μηδενική δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, παρ’ όλο που η
συμμετοχή του πληθυσμού στο εργατικό δυναμικό είναι μικρή, ιδίως μεταξύ των
γυναικών.

Άλλη πικρή αλήθεια είναι αυτή που αφορά τις κοινωνικές ανισότητες και την
κοινωνική πολιτική. Αν κρίνει κανείς από τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η
παρέμβαση του ελληνικού κράτους για την εξάλειψη της φτώχειας, μέσω της
κοινωνικής πολιτικής, έχει μηδενικό αποτέλεσμα. Προφανώς, παρ’ ότι δίνονται
σημαντικά ποσά, δεν μοιράζονται σωστά, με αποτέλεσμα να μην ωφελούνται αυτοί
που πραγματικά έχουν ανάγκη, αλλά πολύ περισσότεροι από πολύ λιγότερο. Σε μια
δύσκολη περίοδο όπως η σημερινή, όμως, η κοινωνική πολιτική πρέπει να στοχεύει
στις ομάδες που έχουν πραγματικά ανάγκη και κινδυνεύουν να περιθωριοποιηθούν.
Έστω κι αν αυτό κοστίσει σε κάποιους άλλους.

Τώρα που η Γιουροστάτ μάς επανέφερε στη σκληρή πραγματικότητα σε ό,τι αφορά
τον προϋπολογισμό του κράτους, ίσως είναι ευκαιρία να δούμε όλη την εικόνα
χωρίς ροζ γυαλιά. Οι ψευδαισθήσεις ότι δήθεν ζούμε σε μια οικονομία χωρίς
προβλήματα, μόνο για λίγο μπορούν να συντηρηθούν, ενώ μακροπρόθεσμα
συνεπάγονται βαρύ κόστος για όλους.