Διαστάσεις Η στρατιωτική λύση είναι αδύνατη

«Αυτό που μου προκαλεί απελπισία είναι η αδιαλλαξία και των δύο πλευρών».
Φρανκ Τζουντ, εισηγητής της κοινοβουλευτικής συνέλευσης του Συμβουλίου της
Ευρώπης για την Τσετσενία

Βλαντίμιρ Πούτιν: «Δεν θα αφήσω ποτέ τους Τσετσένους να σκοτώσουν τους Ρώσους στη θέση μας» (του Σεργκέι, από τη «Μοντ»)

Από τη μια πλευρά (την επίσημη), οι εκατοντάδες εξαφανίσεις, οι συλλήψεις, οι
βασανισμοί, οι δολοφονίες, οι βίαιες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις, μαζί με τη
στέρηση στέγης, τροφής, εκπαίδευσης και περίθαλψης. Από την άλλη (την πλευρά
των ανταρτών), οι ναρκοθετήσεις, οι δολοφονίες, οι απαγωγές, οι ακρότητες, η
πολιτισμική αδιαλλαξία. Αυτή η αλληλοτροφοδότηση της ωμής βίας, αυτή η
παντελής απουσία πολιτικής, αργά ή γρήγορα θα οδηγούσε σε ένα δράμα όπως αυτό
που έζησε η Μόσχα την περασμένη εβδομάδα. Ένα δράμα, που η επίλυσή του
συναγωνίζεται σε κυνισμό και φρίκη την οργάνωση και πραγματοποίησή του.

Η σχέση των Τσετσένων τρομοκρατών που εισέβαλαν στο θέατρο με την Αλ-Κάιντα
ίσως να μην αποδειχθεί ποτέ. Τα ισλαμιστικά δίκτυα ανά τον κόσμο έχουν άλλωστε
απόλυτη αυτονομία δράσης. Η μεταχείριση των δυστυχών ομήρων, όμως, φέρνει στο
νου σκηνές από τον εξευτελισμό του δημοσιογράφου Ντάνιελ Περλ στα χέρια των
δημίων του. «Δεν μας άφηναν να κοιμηθούμε», αφηγείται η δημοσιογράφος του
Interfax Όλγα Τσερνιάκ. «Μας βασάνιζαν με τη μουσική και το φως. Πεινούσαμε
και διψούσαμε. Μας άφηναν να μετακινηθούμε μόνο για τις φυσικές μας ανάγκες.
Αλλά ήταν φρικτό». Πηγαίναμε όλοι στο χώρο της ορχήστρας, και αν κάναμε μια
λάθος κίνηση μας σημάδευαν με το πιστόλι και μας έλεγαν: “Μια λέξη, και θα σε
στείλω να συναντήσεις τον Αλλάχ!”».

Πώς να γίνει οποιοσδήποτε διάλογος με ανθρώπους και κινήματα που χρησιμοποιούν
τέτοιες μεθόδους; Πώς να αποφύγει όμως κανείς τη σύγκριση ανάμεσα στον τρόπο
που χρησιμοποιήθηκε για την εξουδετέρωσή τους ­ ρίψη δηλητηριωδών αερίων με
απώλειες δεκάδων αθώων ­ και στα μέσα που χρησιμοποιούνται χρόνια τώρα από τον
ρωσικό στρατό στην Τσετσενία; «Την άνοιξη του 2000 ήμουν ένας από τους λίγους
πολιτικούς εκτός της Ρωσίας που επισκέφθηκα το Γκρόζνι μετά τους
βομβαρδισμούς», γράφει ο Φρανκ Τζουντ στην Γκάρντιαν. «Ήταν απίστευτο.
Μια πόλη-φάντασμα, όπου δεν υπήρχε σχεδόν ούτε ένα άθικτο κτίριο. Η επίθεση
ήταν δυσανάλογη και τυφλή».

Επικαλούμενος τη διεθνή μάχη κατά της τρομοκρατίας, ο πρόεδρος Πούτιν ελπίζει
να λύσει την τσετσενική κρίση αποκλειστικά με στρατιωτικά μέσα. Κάτι τέτοιο
είναι αδύνατο, τονίζει ο Τζουντ. Η λύση στο τέλος θα είναι πολιτική. Και όπως
δείχνουν τα παραδείγματα της Ιρλανδίας και της Μέσης Ανατολής, για να υπάρξει
τέτοια λύση θα πρέπει να λάβουν μέρος σε αυτή ευρέα στρώματα της τσετσενικής
κοινωνίας. Πρέπει να περιθωριοποιηθούν οι εξτρεμιστές, που έχουν πιθανότατα
σχέσεις με την Αλ-Κάιντα, και να ενθαρρυνθούν εκείνοι που έχουν λογικές
επιδιώξεις. Είτε επέλεξαν να συνεργαστούν με τους Ρώσους είτε πήραν στην
απελπισία τους τα όπλα διεκδικώντας ένα αξιοπρεπές μέλλον για τους ίδιους και
τα παιδιά τους.