Τα παγόβουνα… απειλούν τη Μεσόγειο

Δευτέρα 22 Οκτωβρίου, νωρίς το πρωί. Ένας εκκωφαντικός θόρυβος διαταράσσει την
ησυχία που επικρατεί συνήθως στον Κόλπο Ρος της Ανταρκτικής. Ένα τεράστιο
παγόβουνο – ελάχιστα μικρότερο από την Κύπρο – αποκόπτεται από τον κυρίως
κορμό και πέφτει με δύναμη στη θάλασσα σηκώνοντας τεράστια κύματα. Σε άλλο
σημείο του πλανήτη, επιστήμονες – μεταξύ των οποίων και Έλληνες –
παρακολουθούν μέσω του δορυφόρου ENVISAT λεπτό προς λεπτό την αποκόλληση. Οι
ίδιοι τονίζουν ότι χρειάζονται ένα διάστημα οκτώ έως δώδεκα μηνών ώστε να
μπορέσουν να βγάλουν τα αναγκαία συμπεράσματα γι’ αυτό που συνέβη. Για ένα
είναι σίγουροι όμως: οι επιπτώσεις από το λειώσιμο των πάγων «αγγίζουν» για
πρώτη φορά τη Μεσόγειο Θάλασσα. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (European
Space Agency), μάλιστα, προσδιορίζει την αύξηση της στάθμης των νερών της
Μεσογείου μέσα στα επόμενα είκοσι χρόνια στα 8 χιλιοστά.

Το παγόβουνο μήκους 200 χιλιομέτρων, πλάτους 32 χιλιομέτρων και ύψους
200 μέτρων συνεχίζει πλέον το ταξίδι του στον Ειρηνικό Ωκεανό. Η περιπέτειά
του άρχισε τον περασμένο Μάιο. Από τότε άρχισε σιγά – σιγά να «αποχωρίζεται»
την υπόλοιπη Ανταρκτική. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (η ευρωπαϊκή NASA
δηλαδή, στην οποία συμμετέχει και το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών), έχει
υποστηρίξει κατ’ επανάληψη ότι το λειώσιμο των πάγων του πλανήτη επιταχύνθηκε
κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’90, που ήταν η θερμότερη συγκριτικά με τις
προηγούμενες για τις οποίες υπάρχουν στοιχεία. Οι Ευρωπαίοι επιστήμονες είναι
σίγουροι ότι το φαινόμενο αυτό είναι ένα από τα πρώτα ορατά αποτελέσματα των
ανθρώπινων δραστηριοτήτων, όπως η απελευθέρωση μεγάλων ποσοτήτων διοξειδίου
του άνθρακα και άλλων αερίων.

«Οι παγετώνες και άλλες μεγάλες επιφάνειες πάγου είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι
στις αλλαγές της θερμοκρασίας. Οι πάγοι που καλύπτουν τη Γη λειτουργούν σαν
προστατευτικός καθρέφτης που ανακλά μεγάλο μέρος της ηλιακής θερμότητας στο
Διάστημα, διατηρώντας τον πλανήτη ψυχρό. Η απώλεια των πάγων όχι μόνο θα
επηρεάσει το παγκόσμιο κλίμα, αλλά επίσης θα ανεβάσει τη στάθμη της θάλασσας.
Το λειώσιμο μεγάλων ποσοτήτων πάγου απειλεί τα αποθέματα πόσιμου νερού, ενώ θα
μεταβάλει επικίνδυνα το φυσικό περιβάλλον πολλών φυτών και ζώων» εξηγεί ο
καθηγητής Φυσικής της Ατμόσφαιρας και Κλιματολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών κ.
Χρήστος Ζερεφός.

«Οι καθηγητές διαφωνούν μόνο για την ταχύτητα με την οποία λειώνουν οι πάγοι
της Ανταρκτικής» συμπληρώνει ο ερευνητής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών,
μετεωρολόγος κ. Κώστας Λαγουβάρδος. «Υπολογίζεται ότι το στρώμα πάγου της
Δυτικής Ανταρκτικής, το μικρότερο από τα δύο στρώματα πάγου της ηπείρου,
υποχωρεί με μέσο ρυθμό 122 μ. τα τελευταία 7.500 χρόνια. Αν αυτό είναι
αλήθεια, δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος κατάρρευσης του πάγου. Ωστόσο, σύμφωνα με
τα αποτελέσματα μιας άλλης έρευνας, το στρώμα μπορεί να διαλυθεί ξαφνικά αν
αυξηθεί περισσότερο ο ρυθμός με τον οποίο λειώνει. Τα μέχρι τώρα δεδομένα
κλίνουν προς τη δεύτερη άποψη».

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος υπολογίζει, συγκεκριμένα, ότι με τον
σημερινό ρυθμό αύξησης της στάθμης της θάλασσας, περιοχές όπως η Ρόδος και η
Θεσσαλονίκη κινδυνεύουν να πλημμυρίσουν ως το 2100. Πολλά είδη ζώων και
πουλιών της ελληνικής πανίδας, η επιβίωση των οποίων εξαρτάται από την τροφή
που βρίσκουν στις παραλίες κινδυνεύουν να αφανιστούν.

Τονίζει επίσης, στην τελευταία έκθεσή του, ότι αν συνεχιστεί το λειώσιμο των
πάγων της Ανταρκτικής, θα αποκαλύπτονται σε ακτίνα εκατοντάδων χιλιομέτρων από
τους πόλους επιφάνειες γης και νερού που κατακρατούν θερμότητα, η οποία ευνοεί
ακόμη περισσότερο το λιώσιμο. Ταυτόχρονα η εισροή νέων ποσοτήτων νερού στη
θάλασσα μπορεί να μεταβάλει την κυκλοφορία των ωκεάνιων ρευμάτων, με
ανυπολόγιστες επιπτώσεις στη Μεσόγειο.

Τεράστιες απώλειες

Στο σύνολό τους οι παγετώνες της Γης λειώνουν με μεγαλύτερη ταχύτητα από
αυτήν με την οποία δημιουργούνται. Σύμφωνα με στοιχεία της Υπηρεσίας
Παρακολούθησης των Παγετώνων της Γης, οι απώλειες μεταξύ 1997 και 2001 ήταν
τεράστιες. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι ως το 2050 το 1/4 των παγετώνων
μπορεί να έχει εξαφανιστεί, ενώ ως το 2100 θα έχει χαθεί το 1/2 του συνολικού
όγκου τους, με αποτέλεσμα να απομείνουν μεγάλα τμήματα παγετώνων μόνο στην
Αλάσκα, στην Παταγονία και στα Ιμαλάια.