Πέρα: Ένα ρωμαίικο «μπαλκόνι» με θέα στην Αγιά Σοφιά

Η «κεκαυμένη πύλη» ή χερούπ καπισί, η μόνη σωζόμενη σήμερα καστρόπορτα του ενετικού τείχους του Γαλατά (φωτογραφία του 1959)

Ανοιχτό σαν μπαλκόνι με εκπληκτική θέα προς την Αγιά Σοφιά, κοσμοπολίτικο και
κατ’ εξοχήν ρωμαίικο, το Πέρα της Κωνσταντινούπολης ανοίγει τώρα τα χαρτιά της
ιστορίας και τις πόρτες του αμύθητου πλούτου του σ’ ένα μεγάλο ιστορικό
λεύκωμα.

«Η Ωραία του Πέραν» δεν ήταν μύθος. Ήταν μία από τις χιλιάδες Ρωμιές που
κυκλοφορούσαν ντυμένες σύμφωνα με την τελευταία λέξη της ευρωπαϊκής μόδας στα
εμπορικά καταστήματα, στον κεντρικό δρόμο με τα καφέ, στα θέατρα, στα
ξενοδοχεία και στα άλλα ιδρύματα του Πέρα, της ευρωπαϊκής συνοικίας – ή πιο
σωστά του «τομέα» στην καρδιά της ανατολίτικης Κωνσταντινούπολης.
Κωνσταντινουπολίτης ο ίδιος, ο συγγραφέας, ιατρός Ακύλας Μήλλας, αφιερώνει το
δέκατο βιβλίο του στη δαιδαλώδη, αληθινή ιστορία του Πέρα, που ενώ έχει
αρκούντως προβληθεί στην Τουρκία επειδή εκφράζει το ευρωπαϊκό παράθυρο και
προφίλ της χώρας, έχει αντίστοιχα παρερμηνευθεί από άγνοια.

Ποιος άλλος από ένα γέννημα-θρέμμα του Πέρα, που γνωρίζει πρόσωπα και
πράγματα, θα μπορούσε να πείσει ιερείς να ανοίξουν τα παλιά κιτάπια και τα
σκευοφυλάκια με τους θησαυρούς της πίστης και να επιμείνει να ανοιχθούν τα
υπέρλαμπρα παλάτια των μεγάλων ελληνικών οικογενειών, με τις τοιχογραφίες, τα
πορτρέτα και τα έπιπλα.

Ποιος θα ακολουθούσε τα ίχνη της δόξας των Ελλήνων στα ευρωπαϊκά κτίρια –
τράπεζες, χρηματιστήρια, νοσοκομεία, εκπαιδευτικά ιδρύματα.

Η ιστορία του Πέρα ξεκινά από τις ακτές του Κερατίου Κόλπου απέναντι από την
παλιά Κωνσταντινούπολη με την εκχώρηση εκ μέρους των Βυζαντινών τού
δικαιώματος της εγκατάστασης του εμπορίου και της ναυτιλίας στους Γενοβέζους
ήδη από τα μέσα του 13ου αιώνα. Αυτή η εγκατάσταση οδήγησε στην οχύρωση της
περιοχής και στη συσπείρωση ξένων εμπορευομένων και διπλωματών. Μετά δε την
τουρκική κατάκτηση και την εγκατάσταση πολλών Ελλήνων (592 οικογένειες το
1477) που ζούσαν υπό προνομιακό καθεστώς ελευθερίας και ανεξιθρησκείας, το
Πέρα άνθησε. Απέκτησε δικό του Μετρό – από το 1863 -, το τρίτο μετά το Παρίσι
και τη Νέα Υόρκη, κεντρικό φωτισμό φωταερίου, συσσώρευση αμύθητων κεφαλαίων
και όλων των απολαύσεων της ζωής. Στην ακμή του, αριθμούσε περί τους 170.000
Έλληνες και ανάμεσά τους τους μεγιστάνες του πλούτου. Μια ακμή που ανακόπηκε
ουσιαστικά μόνον όταν οι ξένοι διπλωμάτες μεταφέρθηκαν στην Άγκυρα, νέα
πρωτεύουσα της Τουρκίας, και όταν οι Έλληνες διώχθηκαν και κατέλαβαν τις
συνοικίες του πλήθη εσωτερικών μεταναστών από τα βάθη της Ανατολίας.

INFO

«Πέρα: Το σταυροδρόμι της Ρωμιοσύνης». Του Ακύλα Μήλλα. Εκδόσεις Μίλητος, τηλ.
010-9958.212. Σελ. 475. Τιμή: 91,52 ευρώ.