Πολιτική και θηλυκότητα

Η Εύα Καϊλή, παρεξηγήθηκε όταν άκουσε να την ρωτούν εάν ο λόγος που πήρε τόσους σταυρούς ήταν επειδή είναι ψηλή, ξανθιά και όμορφη

Με χαμόγελα αστραφτερά, με μακιγιάζ εντυπωσιακό, που αναδείκνυε τη θηλυκότητα
των χαρακτηριστικών τους, με κοντινά πλάνα, εκτυφλωτικά, οι κυρίες που
αναδείχθηκαν νικήτριες της εκλογικής μάχης, ανεξαρτήτως και από τις προθέσεις
τους – μηνύματα μιας κουλτούρας που οφείλει να αναπτυχθεί και στον τόπο μας
έχοντας ήδη καθυστερήσει τουλάχιστον ως προς τη μιντιακή επισημοποίησή της.
Γιατί, παρά τη φυσικότητα με την οποία οι γυναίκες διεκδικούν αξιώματα και
χώρο στην πολιτική αρένα, η παρουσία τους εκεί επισημαίνεται πάντα σε σχέση με
το φύλο τους στα τηλεοπτικά πάνελ. Λες και το δίλημμα είναι: πολιτική ή γόβα –
στιλέτο.

Αν είναι επιτυχημένες, το επίθετο «σιδηρές» τις συνοδεύει απαραιτήτως. Είναι
χαρακτηριστική η φράση ενός Γάλλου πολιτικού για την Γκόλντα Μέιρ: «είναι ο
μοναδικός άνδρας της κυβέρνησης». Αν και η πρώτη «σιδηρά κυρία» όλων των
εποχών η Μάργκαρετ Θάτσερ έβαζε να την βιντεοσκοπούν στην κουζίνα της την ώρα
που έπλαθε τάρτες για τον σύζυγό της για να θυμίσει ότι είναι γυναίκα,
παραμένει ένα είδος τίτλου τιμής για τον χώρο της πολιτικής το να
αναγνωρίζεται μια κυρία «ικανή σαν άνδρας».

Παρεξηγήθηκε και δικαίως η κ. Εύα Καϊλή, που πήρε πάρα πολλούς σταυρούς
με το ψηφοδέλτιο Βούγια στη Θεσσαλονίκη, όταν άκουσε τον Σταύρο Θεοδωράκη
(ΝΕΤ) να την ρωτάει το βράδυ των εκλογών αν ο λόγος που πήρε τόσους σταυρούς
ήταν επειδή είναι ψηλή, ξανθιά και όμορφη. Δεν δίνω σημασία στην εμφάνιση,
απάντησε με θιγμένη σοβαρότητα. Η ίδια είχε βγει μερικές ημέρες νωρίτερα στην
εκπομπή του Θέμου Αναστασιάδη και εκείνη η τηλεοπτική της εμφάνιση, κατά την
οποία φρόντισε να τονίσει τα όμορφα θηλυκά της χαρακτηριστικά περισσότερο από
τη σοβαρότητα των πολιτικών της απόψεων, κάθε άλλο παρά ευνοούσε και μια
σοβαρή αντιμετώπισή της στη συνέχεια από εκείνους που θα επιθυμούσε να
αποδεχτούν την μαχητικότητα και το πνεύμα της περισσότερο από την
ελκυστικότατη μορφή της. Συμμετείχε σε ελαφρά σχόλια για πολιτικούς, που, αν
μη τι άλλο, έχουν μεγαλύτερη θητεία από τη δική της στον πολιτικό στίβο.

Μοιάζει με παιχνίδι αυτή η υιοθέτηση συμβολικών στοιχείων της ανδρικής
εικόνας κατά βούληση από τις κυρίες, αλλά τα αποτελέσματά της οδηγούν εντέλει
σε σύγχυση των νοοτροπιών. Και αυτό γιατί η αποδοχή της γυναίκας στην πολιτική
δεν σημαίνει απαραιτήτως και παραίτηση από τη γυναικεία φύση. Για παράδειγμα,
η κ. Φώφη Γεννηματά έγινε αντικείμενο ανεπίτρεπτων και ανάγωγων σχολίων με
αφορμή ορισμένα έντονα χαρακτηριστικά του προσώπου της, π.χ. από τον κ.
Χατζηφωτίου για τις ελιές και από τον κ. Αναστασιάδη για τα χείλη της, όπως
μπορεί να γίνει ένας ισχυρός άνδρας πολιτικός, αλλά οι υπαινιγμοί ήταν σαφώς
σεξιστικοί και είχαν ως βάση μια τετριμμένη ματσό αντίληψη για τη γυναικεία
εμφάνιση. Οι κυρίες που συντονίζονται με αυτού του είδους τους σχολιαστές και
τους σχολιασμούς τους, ακόμη και για λόγους πολιτικής αντιπαράθεσης, είναι
συνένοχες για τη συντήρηση της νοοτροπίας, την οποία υποτίθεται ότι επιθυμούν
να ανατρέψουν. Δύο πράγματα σκοτώνουν την Δημοκρατία έλεγε ο Μοντεσκιέ: η
απουσία ισότητας και η άκρα ισότητα.

Με αυτή την έννοια επιμένουμε να συντηρούμε έναν κόσμο που κυριαρχείται
από ανδρικές αξίες, αντιμετωπίζοντας κάθε τόσο τα πλήγματα ή τα ελαττώματα με
τα οποία φορτώνει τον δημόσιο διάλογο και τον δημόσιο βίο. Ένα τέτοιο ελάττωμα
επιχείρησε ο ίδιος ο Σταύρος Θεοδωράκης να αναδείξει λίγο αργότερα, στην
σύγκρουσή του με τον Νικήτα Κακλαμάνη για την υπόθεση Καραμηνά – τον βουλευτή
που κατηγορήθηκε για το μοιραίο τροχαίο, που κόστισε τον θάνατο μιας κοπέλας,
την οποία μετέφερε με το αυτοκίνητό του – ο οποίος εξελέγη δήμαρχος στη Σάμο.
Ο παρουσιαστής ήθελε να αναδείξει την νοοτροπία που δικαιώνει τον άνδρα και
μάλιστα τον ισχυρό, ο βουλευτής προτιμούσε να τονίσει τις εκλογικές
διαδικασίες που δικαιώνουν τη δημοκρατία. Όσο όμως ο «διάλογος» αρσενικού –
θηλυκού προβάλλεται με τη νοοτροπία των πρωινάδικων σόου στην πολιτική σκηνή
με όρους θηλυκής ομορφιάς και αρσενικής δύναμης και ικανότητας, ούτε το
ελάττωμα που ενοχλεί τον κ. Θεοδωράκη ούτε η δημοκρατία που επικαλέστηκε ο κ.
Κακλαμάνης μπορούν να αποκωδικοποιηθούν. Κι όμως μόνον έτσι η δημοκρατία θα
μπορούσε να καταστήσει αδύνατο το να υπάρχει και να συντηρείται το ελάττωμα.

Δεν περίμεναν τις… κάλπες

Χωρίς εκπλήξεις, χωρίς θριλερικό ενδιαφέρον, με τα exit poll να δίνουν από
νωρίς τα αποτελέσματα της εκλογικής αναμέτρησης, δεν είχαν λόγο τα κανάλια να
τραβήξουν σε μάκρος τα εκλογικά τους σόου και περίπου μετά τις 10.30 μ.μ.
επέστρεψαν τα περισσότερα στο κανονικό ψυχαγωγικό τους πρόγραμμα. Οι κάλπες
μπορεί να μην είχαν πει την τελευταία τους λέξη, αλλά κανείς δεν την περίμενε
πλέον. Η τηλεοπτική δημοκρατία είχε ολοκληρώσει τις δικές της διαδικασίες,
έσβησε τους προβολείς που φώτιζαν την πολιτική σκηνή και επέστρεψε στην…
κανονικότητα του τηλεοπτικού προγράμματος.