Δρόμοι

Αυτός μιλάει…

… Τον ακούτε ή κάνετε πως τον ακούτε, όταν άξαφνα νιώθετε να σας ξεφεύγει
ένα χασμουρητό. Προσπαθείτε να το συγκρατήσετε, μα δεν τα καταφέρνετε. Το
πηγούνι αρχίζει να τρεμουλιάζει και από τα βάθη του στόματος βγαίνει ένας
θόρυβος σαν ροχαλητό. Νιώθετε ντροπιασμένοι. Ο ομιλητής διακόπτει την ομιλία
του και, ανάλογα πόσο τη θεωρεί ή όχι σημαντική, σας κοιτάζει αμήχανος ή
οργισμένος. Σκέφτεστε πως σκέφτεται ότι σίγουρα σας έκανε να πλήξετε αφόρητα.
Και ας είναι η αλήθεια διαφορετική. Όσο και αν προσπαθήσετε, δεν θα τα
καταφέρετε να πείσετε τον ομιλητή πως η ομιλία του δεν ήταν πληκτική.
Τουλάχιστον τόσο όσο για να σας κάνει να αφήσετε ένα χασμουρητό, σημάδι πως
άρχισε να σας κυριεύει μια νύστα. Τι φοβάται ένας ομιλητής πιο πολύ από ένα
χασμουρητό; Τα πολλά χασμουρητά, γιατί ξέρει πως το χασμουρητό είναι
κολλητικό.

Όλα τα ζωντανά…

… πλάσματα που έχουν στόμα και αναπνευστικό σύστημα χασμουριούνται. Όμως,
αυτό δεν σημαίνει πως το χασμουρητό είναι κοινωνικά ανεκτό. Στη Ρώμη, όπως
γράφει ο Μάρκο Μπελπολίτι στην εφημερίδα «Λα Στάμπα», το χασμουρητό μπροστά
στον αυτοκράτορα ισοδυναμούσε με εσχάτη προδοσία και μπορούσε να κοστίσει το
κεφάλι του δύστυχου που έστω για μια στιγμή δεν μπόρεσε να συγκρατήσει το
στόμα του. Οι μουσουλμάνοι είναι και αυτοί αυστηροί με το χασμουρητό. Το
συνδέουν με την παρουσία του Σατανά: μπαίνει, λέει, μέσα στον άνθρωπο από το
στόμα, γι’ αυτό πρέπει να το φράζουμε με την παλάμη, όποτε μας έρχεται να
χασμουρηθούμε.

Στην τέχνη…

… ο ζωγράφος Ντεγκά απαθανάτισε το χασμουρητό σε έναν πίνακά του. Στις
«Σιδερώτριες», η γυναίκα που κρατάει το μπουκάλι φέρνει το χέρι πίσω από το
κεφάλι και χασμουριέται. Στη λογοτεχνία, ο Κάρλο Κολόντι βάζει τον ήρωά του να
κρύβει την πείνα του πίσω από ένα χασμουρητό. Αφού καταβρόχθισε τα τρία
αχλάδια, για να φάει και άλλο, ο Πινόκιο χασμουριέται και κλαψουρίζει: «Πάλι
πεινάω».

Για το χασμουρητό…

… τόσο η τέχνη και η λογοτεχνία όσο και η ιατρική και η ψυχολογία είναι
γεγονός πως μιλούν χαμηλόφωνα: είναι η μοναδική περίπτωση που ο άνθρωπος
ανοίγει το στόμα του έτσι φαρδιά πλατιά, χωρίς να αρθρώνει λόγο με κάποιο
συγκεκριμένο περιεχόμενο. Έτσι, το χασμουρητό μένει ένα μυστήριο, σαν ένα
πέπλο που βάζει η φύση ανάμεσα σε εμάς και τους άλλους. Τρέχουμε να κρυφτούμε
πίσω του όποτε νιώθουμε κάτι να μας προκαλεί αμηχανία ή όποτε νιώθουμε να
πεθαίνουμε από πλήξη. Χασμουριόμαστε ανοίγοντας διάπλατα το στόμα μπροστά στις
ξύλινες υποσχέσεις ενός πληκτικού πολιτικού. Γιατί ξέρουμε πως όταν πάρει την
εξουσία, θα έχουμε πια όλο τον καιρό μπροστά μας για να σφίξουμε τα δόντια.