Διαστάσεις ΗΠΑ εναντίον χριστιανισμού

Τόσα βιβλία, τόσα ταξίδια, τόσες διαλέξεις. Όλη αυτή η δραστηριότητα,
σύντροφε Τσβετάν, πώς εξηγείται; «Εύκολο. Είναι η ενέργεια του εξορίστου».

«Δώσε μου είκοσι γραμμάρια μορταδέλα». «Πρώτο πλήγμα, έτσι;» (του Αλτάν, από το «Εσπρέσσο»)

Στο τέλος του βιβλίου του «Η μνήμη του κακού», ο Τσβετάν Τοντόρωφ ξεχωρίζει
τρεις πιθανές απειλές για την ανθρωπότητα κατά τον 21ο αιώνα. Η πρώτη είναι ο
λαϊκισμός, ο εθνικισμός, η υπέρμετρη έμφαση στην ταυτότητα, ως αντίδραση στην
παγκοσμιοποίηση, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους:
αρκεί να δούμε τις σύγχρονες μορφές της τρομοκρατίας. Η δεύτερη είναι η
θεσμική παρέκκλιση, που κάνει τις δημοκρατικές χώρες να ξεχνούν τον σκοπό και
να επικεντρώνουν την προσοχή τους στα μέσα: ρίχνουμε όλο το βάρος στην
οικονομία, λησμονώντας ότι δεν είναι παρά ένα μέσο για τη βελτίωση της ζωής
των πολιτών. Η τρίτη απειλή είναι η ηθικοπλαστική παρέκκλιση, ο πειρασμός του
καλού. Πρωταγωνιστικό ρόλο εδώ έχουν αναλάβει οι Ηνωμένες Πολιτείες οι οποίες,
αφού προσδιόρισαν τον «άξονα του κακού», αυτοαναγορεύτηκαν σε αρχηγό της
αποστολής και αποφάσισαν να επιβάλουν το καλό στον υπόλοιπο κόσμο.

Το σχέδιο αυτό είναι καινούργιο, λέει ο βουλγαρικής καταγωγής Γάλλος
συγγραφέας σε συνέντευξή του στην Ελ Παΐς. Εκπονήθηκε μετά την πτώση
του τείχους και την εξαφάνιση της Σοβιετικής Ένωσης. Είναι ένα σχέδιο δημόσιο
και συγκεκριμένο, το διακρίνει κανείς στα επίσημα έγγραφα του Λευκού Οίκου και
στους λόγους των πολιτικών στη Βουλή και τη Γερουσία. Στην πραγματικότητα,
όμως, είναι ένα σχέδιο αντίθετο προς τη χριστιανική θρησκεία και την κοσμική
αντίληψη του ανθρωπισμού. Για ποιο λόγο; Επειδή, με βάση τη χριστιανική
προσέγγιση, ο άνθρωπος είναι σημαδεμένος από το προπατορικό αμάρτημα και δεν
μπορεί να απαλλαγεί από αυτό το φορτίο μέχρι την ημέρα της τελικής κρίσης.
Μόνο οι διάφορες αιρέσεις επιδιώκουν την αποκατάσταση της Αυτοκρατορίας του
Καλού στη Γη, και η χριστιανική Εκκλησία πολεμούσε πάντα αυτές τις αιρέσεις. Ο
Μονταίν, ο ιδρυτής του σύγχρονου ανθρωπισμού, είχε έναν όρο για την ανθρώπινη
κατάσταση: ο ατελής κήπος. Ως κηπουροί που είμαστε, μπορούμε να δουλεύουμε για
να τον βελτιώνουμε. Όμως ο κήπος θα είναι πάντα ατελής. Το κακό δεν προέρχεται
από τον Σατανά, αλλά από την καρδιά μας. Και γι’ αυτό, κάθε δράση που
αναλαμβάνεται εναντίον του κακού μετατρέπεται σε εκδήλωση αυτού του κακού. Η
πολιτική της αυτοκρατορίας ισχυρίζεται ότι απορρέει από τον χριστιανισμό και
τον ανθρωπισμό, αλλά καταδικάζεται και από τους δύο.

Η πολιτική δεν πρέπει να εξαφανιστεί, λέει ο Τοντόροφ: επιτρέπει την καλύτερη
οργάνωση της συλλογικής ζωής. Πρέπει όμως να μετασχηματιστεί, έτσι ώστε να
βελτιωθεί η ζωή του ατόμου χωρίς να καταστραφεί η κοινωνία. Μόνο η
συντονισμένη δράση διαφόρων χωρών, ένας οργανισμός όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση,
μπορεί να αποτρέψει τους νέους κινδύνους, να αντιμετωπίσει τις αρνητικές
συνέπειες της παγκοσμιοποίησης, να εμποδίσει τη χημική καταστροφή του πλανήτη.