Δάνεια και πληθωρισμός βραχνάς για την οικονομία

Ο υψηλός πληθωρισμός, η μεγάλη πιστωτική επέκταση και ο κίνδυνος
δημοσιονομικής χαλάρωσης ανησυχούν την Τράπεζα της Ελλάδος, όπως προκύπτει από
το κείμενο της Ενδιάμεσης Έκθεσης Νομισματικής Πολιτικής του 2002, η οποία
αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή το πρώτο δεκαήμερο του Νοεμβρίου.

Το περιεχόμενο της έκθεσης συμφωνήθηκε, στο μεγαλύτερο μέρος του, στη
συνεδρίαση του Συμβουλίου Νομισματικής Πολιτικής, την περασμένη εβδομάδα, ενώ
απομένει η οριστικοποίηση των μεγεθών και κυρίως των προβλέψεων της Τράπεζας
για τον αναμενόμενο ρυθμό ανάπτυξης και τον πληθωρισμό του 2002. Ο διοικητής
κ. Ν. Γκαργκάνας και οι υποδιοικητές κ. Π. Θωμόπουλος και Ν. Παλαιοκρασσάς
ανέθεσαν στις αρμόδιες υπηρεσίες της Τράπεζας να επεξεργασθούν τα στοιχεία
τους και να είναι έτοιμες την ερχόμενη εβδομάδα για τις οριστικές προβλέψεις.

Σύμφωνα με πληροφορίες από πηγές της κεντρικής τράπεζας, το μέσο επίπεδο
πληθωρισμού για το 2002 εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί περίπου στο 3,5%. Αυτό
σημαίνει ότι ο εναρμονισμένος δείκτης με την Ευρωπαϊκή Ένωση θα είναι 3,8%,
όπως ήταν και τον Σεπτέμβριο. Η απόσταση από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, το
2,1% του Σεπτεμβρίου, είναι πολύ μεγάλη, με αποτέλεσμα να «χάνουμε
ανταγωνιστικότητα», όπως θα επισημαίνει η Τράπεζα στην έκθεσή της.

Η μόνη θεραπεία

Για να κλείσει η πληγή αυτή, η έκθεση θα επισημαίνει, σύμφωνα με πληροφορίες,
ότι η μοναδική θεραπεία είναι η αύξηση της παραγωγικότητας. Δεδομένου ότι τα
επιτόκια καθορίζονται πλέον σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η νομισματική πολιτική δεν
μπορεί να χρησιμεύσει για τον σκοπό αυτό, θα τονίζει η έκθεση. Γι’ αυτό, η
Τράπεζα θα καλεί:

* Την κυβέρνηση να προχωρήσει τις διαρθρωτικές αλλαγές και να τηρήσει τους
κανόνες της δημοσιονομικής πειθαρχίας.

* Τους κοινωνικούς εταίρους να προχωρούν σε αυξήσεις τιμών – και μισθών –
συμβατές με την αύξηση της παραγωγικότητας.

Δεδομένου, μάλιστα, ότι οι αυξήσεις των μισθών για το 2003 έχουν ήδη
συμφωνηθεί – σε υψηλά, κατά τις εκτιμήσεις της Τράπεζας, επίπεδα -, οι
επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι καλούνται να εξασφαλίσουν την αύξηση της
παραγωγικότητας αυξάνοντας τον ίδιο τον όγκο της παραγωγής.

Δημοσιονομική πειθαρχία

Σε ό,τι αφορά την τήρηση των κανόνων δημοσιονομικής πειθαρχίας, η έκθεση της
Τράπεζας θα καλεί την κυβέρνηση να επιμείνει στους πλεονασματικούς
προϋπολογισμούς και να μη διολισθήσει σε ελλείμματα. «Ζητάμε το πλεόνασμα να
παραμείνει πλεόνασμα και να μην ξεφύγουν τα πράγματα», σημειώνει στέλεχος της
διοίκησης της Τράπεζας. Και αυτό, όχι μόνο γιατί ενδεχόμενο έλλειμμα θα
επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το δημόσιο χρέος, που είναι σε υπερβολικά υψηλό
επίπεδο, αλλά και γιατί οι ελλειμματικοί προϋπολογισμοί έχουν, κατά κανόνα,
πληθωριστικές επιπτώσεις.

Ο δανεισμός

Ο δανεισμός θα είναι το άλλο «επικίνδυνο σημείο» που θα επισημαίνει η έκθεση,
όχι μόνο γιατί και αυτό επιδρά πληθωριστικά, αλλά και στο πλαίσιο του ρόλου
της Τράπεζας ως εποπτικού φορέα του τραπεζικού συστήματος.

Πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε να μην οδηγήσει ο δανεισμός σε χειροτέρευση της
ποιότητας του χαρτοφυλακίου των τραπεζών, θα τονίζει η έκθεση. Ειδικότερα, θα
επισημαίνει ότι οι χορηγήσεις καταναλωτικών δανείων υποχωρούν σταδιακά αλλά
παραμένουν σε υψηλό επίπεδο, αφού η αύξηση διαμορφώνεται ακόμη και σήμερα στο
30% περίπου. «Αν πάμε στο 20% – 25%, θα είμαστε ικανοποιημένοι», παρατηρεί
στέλεχος της Τράπεζας.

Τα σημερινά στοιχεία, θα τονίζει η έκθεση, δεν είναι ανησυχητικά, δεδομένου
ότι το επίπεδο δανεισμού των ελληνικών νοικοκυριών παραμένει χαμηλότερο από το
μέσο ευρωπαϊκό. Όμως, επειδή δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για το ύψος του
δανεισμού κάθε νοικοκυριού, σε συνάρτηση με το εισοδημά του, ώστε να
διαπιστωθεί αν ορισμένα είναι υπερδανεισμένα, η Τράπεζα της Ελλάδος εφιστά την
προσοχή των τραπεζών.

«Μέχρι στιγμής», παρατηρεί στέλεχος της διοίκησης της Τράπεζας, «η εκτίμηση
των τραπεζών είναι ότι τα καταναλωτικά δάνεια εξυπηρετούνται κανονικά, όπως
και τα υπόλοιπα. Εμείς, όμως, φοβόμαστε ότι οι υψηλοί ρυθμοί επέκτασης μπορεί
να σημαίνουν χαλάρωση των κριτηρίων». Κάτι που θα έβαζε σε κίνδυνο την
ποιότητα του χαρτοφυλακίου τους.

Σε ό,τι αφορά, τέλος, τον προβλεπόμενο ρυθμό ανάπτυξης, οι εκτιμήσεις της
Τράπεζας τον τοποθετούν περίπου στο 3,5%, ίσως και λίγο πιο κάτω. Τα στοιχεία
αβεβαιότητας, που δεν επιτρέπουν μια ασφαλή πρόβλεψη εκ μέρους της Τράπεζας,
αφορούν τις εξαγωγές, τον τουρισμό και τις ιδιωτικές επενδύσεις, για τις
οποίες δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία.