Διαστάσεις Οι κίνδυνοι του διαλόγου

Τζωρτζ Μπους: προς Βαγδάτη (από τη «Χέραλντ Τρίμπιουν»)

Κι έτσι, το Κονγκρέσο ψήφισε χωρίς να υπάρξει ουσιαστική συζήτηση για τον
χαρακτήρα του προβλήματος. Ο κίνδυνος να αρχίσει ο πόλεμος στο Ιράκ είναι
πλέον άμεσος, χωρίς η αμερικανική κυβέρνηση να έχει διευκρινίσει για ποιον
ακριβώς λόγο θα γίνει αυτός ο πόλεμος. Άλλες φορές η Ουάσιγκτον λέει ότι ο
πόλεμος είναι απαραίτητος για λόγους που υπήρχαν πριν από την 11η Σεπτεμβρίου,
και είναι ανεξάρτητοι από εκείνες τις επιθέσεις. Κι άλλες φορές λέει ότι το
σχέδιο ανατροπής του Σαντάμ Χουσεΐν είναι μέρος του «πολέμου κατά της
τρομοκρατίας» που ξεκίνησε την 11η Σεπτεμβρίου. Η σύγχυση αυτή επιτρέπει την
υπόθεση ότι ο πόλεμος θα γίνει για άλλους λόγους: για το πετρέλαιο, για να
τελειώσει ο γιος τη δουλειά που άφησε στη μέση ο μπαμπάς ή για να γίνει το
κέφι των ακροδεξιών που ελέγχουν τoν Λευκό Οίκο και το Πεντάγωνο.

Το να αφήσεις το Ιράκ να συνεχίζει να κατασκευάζει όπλα είναι ενδεχομένως πιο
επικίνδυνο από το να προσπαθήσεις να ανατρέψεις τον ηγέτη του, παρατηρεί στο
περιοδικό Νέησιον ο Ρίτσαρντ Ρόρτυ, καθηγητής φιλοσοφίας στο Στάνφορντ και
ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του νεοπραγματισμού («Η αριστερή
σκέψη στην Αμερική του 20ού αιώνα», Εκδ. Πόλις). Το τελευταίο πράγμα που
ενδιαφέρει όμως την κυβέρνηση Μπους είναι ένας δημόσιος διάλογος για το τι
πρέπει να γίνει. Γιατί ένας τέτοιος διάλογος θα αμφισβητούσε την άποψη που
υποστηρίζει η ηγετική κλίκα της Αμερικής, ότι δηλαδή η Αμερική βρίσκεται ήδη
σε πόλεμο, και ότι ο πρόεδρος πρέπει να διαθέτει τις ίδιες εξουσίες που είχαν
δοθεί στον Ρούσβελτ κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Γιατί ένας τέτοιος διάλογος
θα αναδείκνυε το γεγονός ότι κανένας πόλεμος, κανένα «μέτρο κατά της
τρομοκρατίας», δεν μπορεί να αποτρέψει τη νέα απειλή που επικρέμαται πάνω από
τις πόλεις μας.

Είναι ασφαλώς ευχάριστο, συνεχίζει ο Ρόρτυ, ότι ο καγκελάριος Σρέντερ και
άλλοι ευρωπαίοι ηγέτες εκφράζουν τις επιφυλάξεις τους για τα πολεμικά σχέδια
της Αμερικής και ανησυχούν για την αλαζονεία της σημερινής κυβέρνησης. Όμως
ούτε οι Ευρωπαίοι έχουν καμιά ιδέα για το τι πρέπει να γίνει. Πολλοί ευρωπαίοι
διανοούμενοι περιορίζονται σε κριτική της αμερικανικής πολιτικής χωρίς να
έχουν προτάσεις για τη μακροπρόθεσμη υπεράσπιση του πολιτισμού από την
τρομοκρατία. Αν γινόταν αύριο μια μεγάλη τρομοκρατική επίθεση σε μια ευρωπαϊκή
χώρα με δεξιό πρωθυπουργό, είναι πολύ πιθανό ότι θα ακολουθούσε κι εκείνος τη
συνταγή Μπους. Ακόμη κι ένας αριστερός πρωθυπουργός θα έμπαινε στον ίδιο
πειρασμό. Γιατί το ερώτημα στο οποίο δεν έχει απαντήσει κανείς είναι: πώς
μπορεί να ενισχυθούν οι δημοκρατικοί θεσμοί ώστε να επιβιώσουν σε μια εποχή
που οι κυβερνήσεις δεν μπορούν πια να εγγυηθούν την ασφάλεια των πολιτών τους;