Δρόμοι

Οι ελιγμοί…

… που γίνονται στον ΟΗΕ μοιάζουν με μια καλοστημένη παράσταση. Γιατί ό,τι
και αν αποφασιστεί, η Αμερική θα προχωρήσει στην «καθεστωτική αλλαγή» στο
Ιράκ. Η αλήθεια είναι πως η θέση των συμμάχων των ΗΠΑ δεν είναι καθόλου
αξιοζήλευτη. Γιατί θα πρέπει να συμφωνήσουν είτε σε μια νέα απόφαση του ΟΗΕ
που θα ικανοποιεί τα αμερικανικά αιτήματα είτε σε μονομερή αμερικανική δράση
για την ανατροπή του Σαντάμ. Δεν υπάρχει καμιά άλλη επιλογή, παρατηρεί ο
καθηγητής Ρόμπερτ Σκιντέλσκι στην εφημερίδα «Τάιμς της Μόσχας», επειδή δεν
υπάρχει καμιά άλλη δύναμη που να είναι ικανή να σταματήσει την Αμερική. Αυτή
είναι η πραγματικότητα σε έναν κόσμο με μόνο μια υπερδύναμη.

Στο διεθνές…

… δίκαιο, ό,τι και αν λέει, υπάρχει πάντα περιθώριο για να αναπτύσσει κανείς
ηθικά επιχειρήματα εναντίον ενός καθεστώτος που καταπιέζει το λαό του. Όμως,
στην περίπτωση του Σαντάμ, είναι μάλλον κάπως αργά για να πειστούμε από τέτοια
επιχειρήματα. Επειδή τα ηθικά επιχειρήματα δεν είναι παρά πρόφαση για έναν
πόλεμο που επιδιώκεται για άλλους λόγους. Γιατί, λοιπόν, η Αμερική θέλει τόσο
πολύ να πολεμήσει τον Σαντάμ; Ας αφήσουμε κατά μέρος το προσωπικό κίνητρο του
προέδρου Μπους «να αποτελειώσει τη δουλειά του μπαμπά του», λέει ο Σκιντέλσκι,
ο οποίος μάλιστα δεν θεωρεί βασικό κίνητρο ούτε καν τα πετρελαϊκά συμφέροντα.
Λέει βέβαια πως και αυτά παίζουν ρόλο στο σκεπτικό του Μπους, αλλά αλλού
στρέφει την προσοχή του. Σύμφωνα με τον καθηγητή, οι κυριότεροι λόγοι είναι
τρεις.

Το πρώτο…

… κίνητρο έχει να κάνει με την ψυχολογική αποκατάσταση. Καταρρακωμένος από
την επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου, ο αμερικανικός λαός προσβλέπει στην
κυβέρνησή του για να αποκατασταθεί το χαμένο συναίσθημα του άτρωτου και του
απρόσβλητου. Μια που η τρομοκρατική απειλή είναι από τη φύση της αόριστη και
φευγαλέα, η μοναδική πρακτική δυνατότητα δράσης είναι εναντίον συγκεκριμένων
και ορατών αντιαμερικανικών εστιών, αδιάφορο πόσο μικρή απειλή μπορεί να
αποτελούν πραγματικά.

Η απόλυτη…

… ασφάλεια είναι κάτι ανέφικτο και οι προσπάθειες να επιτευχθεί με
προληπτικά πλήγματα εναντίον «απείθαρχων χωρών» ανοίγουν τη ζοφερή προοπτική
του διαρκούς πολέμου για την επίτευξη της διαρκούς ειρήνης. Το δεύτερο κίνητρο
της Αμερικής, σύμφωνα με τον Σκιντέλσκι, είναι ίσως η μεταβολή της ισορροπίας
δυνάμεων στη Μέση Ανατολή προς όφελος του Ισραήλ με την εγκατάσταση ενός
πελατειακού καθεστώτος στη Βαγδάτη. Το τρίτο κίνητρο που προτείνει ο
Σκιντέλσκι μοιάζει βέβαια κάπως ασυμβίβαστο με το πρώτο: η Αμερική έχει σήμερα
μεγάλη επίγνωση της ισχύος της, που της επιτρέπει να διαμορφώνει τις διεθνείς
σχέσεις σύμφωνα με τα συμφέροντά της. Γι’ αυτό ακριβώς η παράσταση στον ΟΗΕ
δεν έχει κανένα ενδιαφέρον.