Διαστάσεις Το τέλος του έρωτα

«Η κόλαση δεν έχει οργή» (όση έχει μια προδομένη γυναίκα, κατά τον στίχο
του Ουίλιαμ Κονγκρήβ): αυτός είναι ο τίτλος ενός βιβλίου που επιμελήθηκε η
Αμερικανίδα δημοσιογράφος και συγγραφέας Άννα Χολμς (εκδ. Carrol & Graf).

Γιοχάνες Βερμέερ: «Γυναίκα που γράφει γράμμα» (1665)

Το βιβλίο περιλαμβάνει 150 επιστολές γυναικών με θέμα το τέλος του έρωτα. Η
πιο «πολιτική», ίσως και η πιο σπαραξικάρδια, είναι η τελευταία επιστολή που
έστειλε η Μόνικα στον Μπιλ. «Αν δεν καταφέρω να σου μιλήσω πριν φύγεις, όταν
θα επιστρέψεις θα έχουν κλείσει δύο μήνες που δεν θα έχουμε ανταλλάξει
κουβέντα. Σε παρακαλώ, μη μου το κάνεις αυτό. Νιώθω παραμελημένη,
χρησιμοποιημένη και σπαταλημένη. Καταλαβαίνω πως έχεις τα χέρια δεμένα, αλλά
θέλω να μπορέσω να σου μιλήσω μια στιγμή για να συζητήσουμε ορισμένα πράγματα.
Σε παρακαλώ από τα βάθη της καρδιάς μου να με αφήσεις να σε συναντήσω μια
τελευταία φορά το βράδυ της Τρίτης».

Η πιο αδίστακτη επιστολή, γράφει η Κοριέρε, είναι εκείνη που έστειλε η
πριγκίπισσα της Αγγλίας Μαργαρίτα-Ρόζα στον Ρόμπιν-Ντάγκλας Χομ, ανιψιό ενός
πρωθυπουργού της Βρετανίας, για να του ζητήσει να χωρίσουν, ύστερα από μια
σκηνή που της είχε κάνει ο άνδρας της, ο Κόμης του Σνόουντον. «Δεν είναι
πολλοί οι τυχεροί που έχουν γνωρίσει έναν έρωτα σαν τον δικό μας. Μια μέρα θα
γυρίσω σε σένα. Όμως τώρα ούτε μπορώ ούτε τολμώ. Να είσαι καλός και πιστός:
οτιδήποτε πω ή κάνω, σε παρακαλώ να με σκέπτεσαι με τον ίδιο τρόπο». Λίγο
καιρό αργότερα, η πριγκίπισσα φλερτάριζε με τον Πήτερ Σέλλερς, ενώ ο δύστυχος
Ρόμπιν πέθαινε από υπερβολική δόση.

Η πιο παθιασμένη επιστολή είναι της Έμμα Λάιον προς τον εραστή της, τον Τσαρλς
Γκρέβιλ, ο οποίος είχε αποφασίσει να την «πασάρει» στον θείο του, τον πρέσβη
Ουίλιαμ Χάμιλτον, με αντάλλαγμα την πληρωμή του χρέους του. «Τίποτα δεν μπορεί
να εκφράσει την οργή μου», γράφει η Έμμα την 1η Αυγούστου του 1786 από τη
Νάπολη. «Με τρελαίνει η ιδέα ότι εσύ, που με ζήλευες επειδή χαμογελούσα, τώρα
με στέλνεις με παγερή αδιαφορία να πλαγιάσω μ’ εκείνον τον σερ Ουίλιαμ. Δεν θα
το κάνω, δεν θα το κάνω, και αν ήσουν εδώ θα σε σκότωνα, κι έπειτα θα
αυτοκτονούσα».

Η πιο γλυκιά επιστολή είναι εκείνη που έστειλε η Άννα της Κλέβης στον Ερρίκο
τον Η΄, του οποίου ήταν η τέταρτη σύζυγος, όταν εκείνος της ζήτησε να
ακυρώσουν τον γάμο τους. «Δεν μπορώ ούτε θέλω να θεωρούμαι πια σύζυγος της
Εξοχότητός σας, και θα σας ήμουν ευγνώμων αν είχατε την καλοσύνη να με
θεωρείτε αδελφή σας». Αυτή η προθυμία είναι κάθε άλλο παρά ακατανόητη: τέσσερα
χρόνια νωρίτερα, είχε αποκεφαλιστεί η δεύτερη σύζυγος του Ερρίκου, η Άννα
Μπόλεϋν…