Πρόσωπα Ένας άνθρωπος που παίζει

Τις προάλλες, στη δίκη του Μισέλ Ουελμπέκ, ο πάπας της αβάν-γκαρντ των
δεκαετιών του ’60 και του ’70 έδειξε πως δεν έχει χάσει την ικανότητα να
προκαλεί.

Φερνάντο Αραμπάλ. «Η ζωή μου είναι μια σειρά αποτυχιών», λέει φανερά ικανοποιημένος

Ο Φερνάντο Αραμπάλ εμφανίσθηκε στο δικαστήριο με ένα φλασκί ουίσκι στο χέρι.
Όταν ο πρόεδρος τον ρώτησε τι επαγγέλλεται, εκείνος απάντησε, «πεζός». Γέλια
ακούστηκαν στην αίθουσα. Και θύμισε την εποχή που, εν μέσω αποδοκιμασιών,
καλούσε τους αναρχικούς Ισπανούς εργάτες να διεκδικήσουν «το δικαίωμά τους
στις εμφανίσεις της Παρθένου». Ή όταν έκανε τους θεατές να μην ξέρουν από πού
να φύγουν, προσφέροντάς τους εν είδει θεατρικού έργου έναν άνθρωπο καθισμένο
στη στάση του λωτού, να μουρμουρίζει ακατάληπτες φράσεις.

Εβδομήντα χρόνων σήμερα, έχει στο ενεργητικό του 70 θεατρικά έργα, 12
μυθιστορήματα, 16 δοκίμια και επιστολές, 150 βιβλία, επτά ταινίες, εκθέσεις
φωτογραφιών και έργων ζωγραφικής. Η γυναίκα του λέει πως εργάζεται δεκαοκτώ
ώρες την ημέρα κλεισμένος στο διαμέρισμά τους στο Παρίσι σ’ ένα γραφείο, η
είσοδος στο οποίο απαγορεύεται στους πάντες. «Η ζωή μου είναι μια σειρά
αποτυχιών», λέει ο ίδιος στη «Λε Φιγκαρό», φανερά ικανοποιημένος ωστόσο από
τον εαυτό του. Ήθελε να είναι σολίστας στην Όπερα και είναι θεατής. Ήθελε να
είναι πρωταθλητής στο σκάκι και το μόνο που κατάφερε είναι να έχει τη
σκακιστική στήλη στο «Λ’ Εξπρές», όπου μάλιστα συχνά γράφει για οτιδήποτε άλλο
εκτός από το σκάκι. Το παιχνίδι αυτό παραμένει πάντως το καταφύγιό του, όταν
πλήττει με το θέατρο. «Έστω κι αν αψήφησε τον Φράνκο και τον Κάστρο, ο
Αρραμπάλ δεν είναι ένας αμφισβητίας, ένας στρατευμένος ιεροκήρυκας», έχει
γράψει γι’ αυτόν ο φίλος του Μίλαν Κούντερα. «Είναι ένας άνθρωπος που παίζει.
Η τέχνη όπως την αντιλαμβάνεται είναι ένα παιχνίδι και ο κόσμος γίνεται
παιχνίδι μόλις τον αγγίζει».

Ο Αρραμπάλ γεννήθηκε το 1932 στη Μελίγια, τον ισπανικό θύλακο στο Μαρόκο, και
το 1955 έφτασε στο Παρίσι για να σπουδάσει με μια υποτροφία τριών μηνών.
Χρειάστηκε να παρατείνει την παραμονή του λόγω νοσηλείας και τελικά
εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Πόλη του Φωτός. Έκανε παρέα με τους σουρεαλιστές,
δημιούργησε το κίνημα «Πανικός», έπαιζε σκάκι με τον Τριστάν Τζαρά, τον ιδρυτή
του Ντανταϊσμού, συζητούσε με τον Ιονέσκο απογεύματα ολόκληρα περί της ύπαρξης
του Θεού. Το 1967 ταξίδεψε στην Ισπανία, όπου συνελήφθη και φυλακίστηκε για
μια βλάσφημη αφιέρωσή του σ’ ένα βιβλίο. «Ο Αρραμπάλ πρέπει να υποφέρει πολύ
για να γράψει», είχε γράψει τότε στους Ισπανούς δικαστές ο φίλος του, ο
Σάμιουελ Μπέκετ. «Μην προσθέσετε στον πόνο του».