Αληθινές ιστορίες για πράκτορες

Η ΕΥΠ έχει πράκτορες τύπου Τζέιμς Μποντ (Πιρς Μπρόσναν). Η εκπαίδευσή τους κρατάει πέντε χρόνια

Μυστικές υπηρεσίες, πράκτορες, στρατολογήσεις, μυστικές παρακολουθήσεις, ένας
κόσμος μυστηρίου που έχει τροφοδοτήσει την κατασκοπική φιλολογία δεν είναι
πάντα ούτε ακριβώς ηρωικός, ούτε και απολύτως κινηματογραφικός.

Είναι όμως ένας κόσμος που έχει αναδειχθεί, υπό τις παρούσες συνθήκες
πολιτικής των κρατών, ως ο πλέον απαραίτητος για να διαφυλάττει στις σκιές της
δράσης του το κύρος ενός έθνους και που, όσο και αν η λειτουργία του δεν
συμβαδίζει με μία από τις συστατικές αρχές της δημοκρατίας, τη διαφάνεια,
καλείται ακριβώς αυτή να διαφυλάξει. Αυτόν τον κόσμο διερεύνησαν οι «Φάκελοι»
του Αλέξη Παπαχελά (Mega) σηκώνοντας την κουρτίνα που καλύπτει τις ενέργειες
των μυστικών υπηρεσιών, διερευνώντας τις αντιλήψεις εκείνων που τις
υπηρέτησαν, αναζητώντας τις στιγμές που η υπέρβαση καθήκοντος ή η
τζεϊμσμποντική αντίληψη ορισμένων στελεχών της ΕΥΠ άλλοτε την έφεραν
αντιμέτωπη με την ίδια τη λειτουργία της δημοκρατίας και άλλοτε τροφοδότησαν
μια δαιμονολογία εναντίον της.

Έτσι κι αλλιώς, μοιάζει δαιμονικός ένας κόσμος που κινείται στις
γκρίζες σκιές της εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής, ένας κόσμος που
παραμένει αθέατος και που όσο και αν απομυθοποιηθεί με αποτυχίες ή με αφαίρεση
αρμοδιοτήτων, διατηρεί τη γοητεία της σκιάς, του ανομολόγητου, του απόρρητου.

Ακούσαμε διηγήσεις για δύσκολες στιγμές, για στρατολογήσεις, για στελέχη που
παρασύρθηκαν και υπερέβησαν τον ρόλο τους, στην εποχή των Οτζαλανικών για
παράδειγμα, αλλά η χειρουργική ψυχρότητα που απαιτεί η δημοσιογραφική
προσέγγιση απέτρεψε κάθε δραματοποίηση του θέματος.

Ωστόσο, τα προβλήματα μιας υπηρεσίας άμεσα εξαρτημένης από την πολιτική, με
σκοπό να παρακολουθεί τις εξελίξεις, να ερευνά, να γνωρίζει, με εντολή να μην
παρεμβαίνει, την οποία ωστόσο δεν τήρησε πάντα, έγιναν εμφανή.

«Παρακολουθούσαμε, κάναμε υποκλοπές. Να το αρνηθούμε; Αφού κάναμε.
Υπάρχουν οι κασέτες», λέει ο Σπύρος Χρυσικόπουλος, στέλεχος της ΕΥΠ. «Κάναμε
κακή χρήση της υπηρεσίας ορισμένες φορές».

Το ’81, επί ΠΑΣΟΚ, αρχίζουν οι εκκαθαρίσεις. «Βγήκαν οι κλαδικές από τη μια
μεριά, βγήκαν και οι κλαδικές της άλλης πλευράς τότε», λέει άλλο στέλεχος.
«Πρέπει οι μισοί υπάλληλοι της ΕΥΠ να ‘χουν παρακολουθήσει τους άλλους
μισούς», συμπληρώνει την προβληματική εικόνα ο δημοσιογράφος Πέτρος
Κασσιμάτης.

Επιτυχίες; Η υπηρεσία προβλέπει την κρίση των Ιμίων λίγες ημέρες πριν
ξεσπάσει.

Αποτυχίες; Έχει πάντως φορτωθεί το φιάσκο της υπόθεσης Οτζαλάν. Ο ταξίαρχος
Κίτσος πιστεύει ότι κατώτερα όργανα της ΕΥΠ παρασύρθηκαν τότε και επέτρεψαν να
έρθει ο Κούρδος ηγέτης, με τα γνωστά προβλήματα για τη χώρα.

Κονδύλια; Τουλάχιστον 2 δισεκατομμύρια, αλλά για μια υπηρεσία που πρέπει να
έχει μάτια και αυτιά σε όλο τον κόσμο είναι τίποτε, διαπιστώνουν στελέχη της.

Έχει πράκτορες τύπου Τζέιμς Μποντ; Ορισμένες φορές υπάρχουν άνθρωποι με
ιδιαίτερες ικανότητες. Η εκπαίδευσή τους κρατάει τουλάχιστον 5 χρόνια.

Πηγές; Ορισμένοι, λέει το στέλεχος Νικόλας Δάκος, που δεν πληρώνονται, άλλοι
του επαγγέλματός σας (του δημοσιογραφικού) που ταξιδεύουν και είναι το μάτι
και το αυτί μας, άλλοι που δεν το γνωρίζουν. Οι πράκτορες είναι εκπαιδευμένοι
να εκμεταλλεύονται αδυναμίες, χαρτοπαιξία, μέθη, σεξουαλικές διαστροφές,
υπέρμετρες φιλοδοξίες, και να παίρνουν πληροφορίες.

Προβλήματα; Όπως αυτό ενός στελέχους που προσπάθησε να στρατολογήσει
νεαρό αξιωματικό ξένης χώρας. Ανακάλυψε όμως ότι έδινε άχρηστες πληροφορίες.
Τον απομάκρυνε. Έπειτα από λίγο καιρό όμως, ο νεαρός αξιωματικός τον πήρε
τηλέφωνο ζητώντας του να συναντηθούν, γιατί έχει κάτι σημαντικό να δώσει. Τη
στιγμή της ανταλλαγής χαρτιών όρμησαν αστυνομικοί της άλλης χώρας με βίντεο
και συνέλαβαν τον πράκτορα της ΕΥΠ για κατασκοπεία κατά της χώρας τους.
Χρειάστηκε να παρέμβει η υπηρεσία για να τον φέρει πίσω.

Ευτράπελα; Η περίπτωση ενός ένστολου που, επειδή ήθελε να κερδίζει η ομάδα
του, έλεγε ότι η υπηρεσία θα κάνει δύσκολη τη ζωή του διαιτητή.

Πιθανόν η ΕΥΠ να μην είναι το τζεϊμσμποντικό περιβάλλον με τους ανίκητους
πράκτορες, ίσως ούτε καν τους πανέξυπνους – απέλυσα ορισμένους, γιατί ήταν
τόσο προσκολλημένοι στη Συμμαχία που ήταν βλάκες, δήλωσε ο κ. Τσίμας – και
είναι πολλές οι πικρές στιγμές της σύγχρονης Ιστορίας, για τις οποίες
βαρύνεται με ευθύνες, παραμένει μια υπηρεσία πάντως που μοιάζει απαραίτητη
στις σύγχρονες συνθήκες και η δαιμονοποίησή της μόνο την επικίνδυνη σκιά γύρω
της μπορεί να ευνοήσει.