Ποιος φοβάται τον Λούις Σίλβα;

Αυτή τη φορά, την τέταρτη φορά, τη νίκη την έχει δεδομένη. Οι Βραζιλιάνοι
επιζητούν την αλλαγή κι αυτός την ενσαρκώνει. Έχει ταπεινή καταγωγή,
αγωνιστικό παρελθόν και χαρισματική προσωπικότητα.

Ελπίδα αλλαγής: Ο Λούις Ινάσιο «Λούλα» ντα Σίλβα χαιρετά τους οπαδούς του, έχοντας στο πλάι του τη σύζυγό του, κατά τη διάρκεια προεκλογικής συγκέντρωσης στο Σάο Πάολο

Δεν αποκλείεται να εκλεγεί πρόεδρος από τον πρώτο γύρο, μεθαύριο. Ποιος
φοβάται τον Λούις Ινάσιο ντα Σίλβα;

«Για χρόνια ζούσα με αυτή την ιδέα ότι η Βραζιλία θα κατακτούσε το
μεγαλείο που επιθυμούσαμε. Κατόπιν συνειδητοποίησα την
πραγματικότητα: Πολλές ουτοπίες γίνονται σκόνη μέσα σε λίγες
δεκαετίες. Η Βραζιλία πρέπει τώρα να ρισκάρει, ή να
διατηρήσει το μοτίβο τριών χαμένων δεκαετιών. Ο Λούλα εκπροσωπεί το
ρίσκο μιας ριζοσπαστικής αλλαγής. Αλλά αυτή τη στιγμή πιστεύω ότι η
μεγάλη πλειοψηφία των Βραζιλιάνων – συμπεριλαμβανομένου και εμού – είναι
πρόθυμοι να το διακινδυνεύσουν». Πάολο Κοέλιο.

Ποιος είναι ο Λούις Ινάσιο «Λούλα» ντα Σίλβα; Και τι σημαίνει το
ψευδώνυμο «Λούλα»;

Γεννήθηκε το 1946. Για να ζήσει, γυάλιζε παπούτσια, πουλούσε φιστίκια,
εργάστηκε για χρόνια ως τορναδόρος. Ενεργός συνδικαλιστής, ίδρυσε το 1979 μαζί
με άλλους συνδικαλιστές ηγέτες το Κόμμα των Εργαζομένων. Τα χρόνια της
δικτατορίας, από το 1964 έως το 1985, φυλακίστηκε πολλές φορές ως ανατρεπτικό
στοιχείο για τη διοργάνωση απεργιακών κινητοποιήσεων. Εξελέγη βουλευτής το
1986. Διεκδίκησε τον προεδρικό θώκο το 1989, το 1994 και το 1998, αλλά χωρίς
επιτυχία. Το 1994 και το 1998 έχασε από τον νυν πρόεδρο της Βραζιλίας,
Φερνάντο Ενρίκε Καρντόσο. Και «Λούλα» σημαίνει δύο τινά: «σουπιά» και
«παλιρροϊκό κύμα».

Αφού απέτυχε στις τρεις προηγούμενες προσπάθειες, γιατί να επιτύχει
στην τέταρτη;

Διότι από τότε μέχρι σήμερα, ο Λούλα έχει αλλάξει. Τη δεκαετία του 1990,
κήρυττε «τη ρήξη με το καπιταλιστικό σύστημα». Σήμερα έχει δεξί του χέρι έναν
αυτοδημιούργητο εκατομμυριούχο, ιδιοκτήτη κλωστοϋφαντουργίας. Δεν έχει πάψει
να θαυμάζει τον Φιντέλ Κάστρο, ασπάζεται όμως πλέον και τον πολιτικό
πραγματισμό. Δεν ζητεί πια επαναδιαπραγμάτευση τού (τεράστιου) εξωτερικού
χρέους της Βραζιλίας, έχει δεσμευτεί να τιμήσει τους όρους του δανείου των 30
εκατομμυρίων ευρώ από το ΔΝΤ. Όπως λέει και ο ίδιος, «θέλω να προωθήσω μια
αγροτική μεταρρύθμιση, αλλά δεν χρειάζεται να το κάνω φωνάζοντας, όπως
συνήθιζα. Ακόμη κι εγώ τρόμαζα όταν με έβλεπα στην τηλεόραση». Και οι
Βραζιλιάνοι έχουν απογοητευθεί από την πορεία του μοντέλου που προώθησε ο
Καρντόσο.

Πόσο πιθανό είναι να κερδίσει από τον πρώτο γύρο;

Σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση, συγκεντρώνει το 49% στην πρόθεση ψήφου,
έναντι 21% του Σοσιαλδημοκράτη Ζοζέ Σέρα, τον οποίο επέλεξε προσωπικά για
υποψήφιο ο πρόεδρος Καρντόσο, και 15% του λαϊκιστή Άντονι Γκαροτίνιο.
Χρειάζεται ακόμη 1% και μία ψήφο για να εκλεγεί από τον πρώτο γύρο – διόλου
απίθανο, αν λάβει κανείς υπόψη το ποσοστό λάθους των δημοσκοπήσεων. Η
οικονομική ύφεση και οι αντιλαϊκές περικοπές έχουν συμπαρασύρει στην πτώση τη
δημοτικότητα του Καρντόσο. Όπως λέει ένας δημοφιλής γελοιογράφος της
Βραζιλίας, «τα πράγματα πρέπει να αλλάξουν. Είναι ώρα για τον Λούλα».

Η διακυβέρνηση της Βραζιλίας θα είναι πιο εύκολη από την κατάκτηση της
προεδρίας;

«Η διακυβέρνηση της Βραζιλίας», λέει ένας πρώην υπουργός, ο Μεντόνκα ντε
Μπάρος, «είναι μια κόλαση. Και μόνο αυτοί που έχουν βρεθεί εκεί ξέρουν πώς
λειτουργούν τα πράγματα». Ο Λούλα δεν έχει τέτοια πείρα. Και θα βρεθεί
πιθανότατα ευθύς εξαρχής αντιμέτωπος με δύο «εχθρούς»: μια οικονομική κρίση
και μια πλειοψηφία της αντιπολίτευσης στο ισχυρό, αλλά κατακερματισμένο
Κογκρέσο. Οι πολιτικοί αναλυτές δεν περιμένουν από τον συνασπισμό του να
κερδίσει περισσότερο από το 1/5 των 513 εδρών. Και, παρ’ όλο που ο ίδιος έχει
αυξήσει το έρεισμά του στην επιχειρηματική τάξη (έχει σήμερα την υποστήριξη
500 εκπροσώπων της) δεν είναι λίγοι οι επενδυτές που φοβούνται ακόμη μια
απότομη μεταβολή της οικονομικής και νομισματικής πολιτικής. Το αποδεικνύει η
πρωτοφανής αναταραχή που γνώρισε τελευταία η χρηματοπιστωτική αγορά. Ιδιαίτερη
ανησυχία εγείρει η περίοδος των τριών μηνών που θα μεσολαβήσει ανάμεσα στις
εκλογές και στην ανάληψη της εξουσίας από τον νέο πρόεδρο. Και οι ψηφοφόροι θα
έχουν αδιαμφισβήτητα υψηλές προσδοκίες.

Και τον υπόλοιπο κόσμο γιατί πρέπει να τον ενδιαφέρουν οι εκλογές της
Κυριακής;

Γιατί η Βραζιλία είναι η 11η μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο και οι ξένοι
επενδυτές έχουν τοποθετήσει σε αυτήν κατά την τελευταία δεκαετία τουλάχιστον
150 δισ. ευρώ. Γιατί παρ’ όλο το μεγάλο δυναμικό της – ακόμη και οι πρώτοι
Πορτογάλοι εξερευνητές εντυπωσιάστηκαν από τον πλούτο του εδάφους της –
παραμένει η χώρα των ανισοτήτων και των παραδόξων, μία «Βελινδία», από το
Βέλγιο και την Ινδία, κατά τον οικονομολόγο Έντμαρ Μπάτσα, με το 1,2% του
πληθυσμού να καρπούται το 30% του συνολικού πλούτου και το ένα πέμπτο του
εργατικού δυναμικού να κερδίζει λιγότερα από 55 ευρώ τον μήνα. Γιατί έπειτα
από δεκαετίες εναλλαγής της ραγδαίας ανάπτυξης με την κατάρρευση, έπειτα από
δεκαετίες ολοκληρωτικών καθεστώτων και εκλεγμένων πλουτοκρατών, μια νίκη του
Λούλα θα σήμαινε μια νέα ελπιδοφόρα αρχή για 175 εκατομμύρια ανθρώπους.

Η Βραζιλία δεν θα είναι πια η μίζερη χώρα

«Με εμένα στην προεδρία, η Βραζιλία δεν θα είναι η καημένη και μίζερη χώρα που
κάθε τόσο παραπονιέται και ύστερα σκέφτεται το Καρναβάλι, αλλά μια χώρα δυνατή
και σημαντική, που θα μάχεται για να αναγνωρίζεται ο ρόλος της στον κόσμο».

Αυτό δήλωσε ο Λούλα σε συνέντευξη που έδωσε αυτή την εβδομάδα στους ξένους
ανταποκριτές. Σε ερώτηση για τις σχέσεις του κόμματός του με την Κούβα και τη
Βενεζουέλα, απάντησε ότι το Κόμμα των Εργαζομένων γεννήθηκε πριν από 22 χρόνια
ως εναλλακτική λύση απέναντι στον ένοπλο αγώνα και στην επανάσταση.
«Κυβερνούμε ήδη σε δεκάδες μεγάλες πόλεις της Βραζιλίας και η
αποτελεσματικότητά μας είναι αναγνωρισμένη. Δεν αρνούμαστε όμως τις αρχές μας,
όπως η αλληλεγγύη με την Κούβα και το ΟΧΙ στο εμπάργκο. Σε εμπορικά ζητήματα,
η στάση μας θα είναι πιο επιθετική. Οι Ηνωμένες Πολιτείες υπερασπίζονται
σήμερα τα συμφέροντά τους επιβάλλοντας δασμούς σε 521 προϊόντα. Από την πλευρά
τους, καλά κάνουν. Πρέπει λοιπόν να κάνουμε κι εμείς το ίδιο και να καθήσουμε
στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με ισότιμους όρους».

Ο Λούλα συμφωνεί με τον απερχόμενο πρόεδρο Καρντόσο, ότι όποιος θέλει να
βγάλει εύκολα χρήματα αυτές τις μέρες θα απογοητευθεί. «Πιστεύω ότι οι
κερδοσκόποι συμπεριφέρονται με παράλογο τρόπο εναντίον της Βραζιλίας και ότι
υπάρχουν κοινά συμφέροντα ανάμεσα σε ορισμένες ξένες και σε ορισμένες ντόπιες
τράπεζες. Είμαι βέβαιος όμως ότι η ένταση θα υποχωρήσει μετά τις εκλογές. Η
Βραζιλία δεν θα τιναχτεί στον αέρα, όπως προβλέπουν ορισμένοι, άλλωστε έχει
περάσει από χειρότερες καταστάσεις. Ο κόσμος πρέπει να γνωρίζει ότι αυτή η
χώρα έχει τεράστιες δυνατότητες ανάπτυξης, τις οποίες πρέπει να εκμεταλλευτεί.
Για να επιλυθούν τα σοβαρά κοινωνικά προβλήματα και οι ανισότητες, δεν υπάρχει
άλλη συνταγή από την ισχυρή οικονομική ανάπτυξη. Μόλις οι ξένοι το
αντιληφθούν, θα αρχίσουν και πάλι να επενδύουν σε μας».