Ο «εμφύλιος» δύο πόλεων αφάνισε τους Μάγια

Το κτίριο στην περιοχή Ντος Πίλας, στα βάθη του δάσους της Γουατεμάλας (σ’ ένα
σημείο μικρό σε έκταση αλλά μεγάλης στρατηγικής σημασίας για το βασίλειο των
Μάγια) ήταν γνωστό από καιρό. Κρυμμένο μέσα στο πυκνό δάσος, δεν είχε
προσελκύσει τη συστηματική έρευνα αρχαιολόγων. Μέχρι που ένας τυφώνας, πέρυσι
το καλοκαίρι, αποκάλυψε μερικά σκαλιά της εισόδου και πάνω σ’ αυτά σειρές
επιγραφών, στα ιερογλυφικά. Η μετάφρασή τους, σε συνδυασμό με αρχαιολογικά
ευρήματα που παραπέμπουν σε αιματηρές συγκρούσεις και μάχες, καλύπτει ένα κενό
60 χρόνων στην ιστορία του πολιτισμού των Μάγια, φωτίζει άγνωστους πολιτικούς
και στρατιωτικούς συσχετισμούς της κρίσιμης εκείνης περιόδου.

Ο αρχαιολόγος Arthur Demarest και ο επιγραφολόγος Federico Fahsen (από
το Πανεπιστήμιο Vanderbilt και οι δύο) είναι επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας
που υποστηρίζεται από το National Geographic, το Πανεπιστήμιο Vanderbilt, το
Ίδρυμα για την Προώθηση των Μεσοαμερικανικών Σπουδών και το υπουργείο
Πολιτισμού της Γουατεμάλας. Οι μέχρι σήμερα έρευνές τους καταλήγουν στο
συμπέρασμα πως ο κόσμος των Μάγια στη διάρκεια του 7ου αιώνα ζούσε χωρισμένος
σε δύο στρατόπεδα, σε δύο «μπλοκ» υπερδυνάμεων – το ένα ήταν υπό τον έλεγχο
της πόλης-κράτους Τικάλ και το άλλο υπό την κυριαρχία της πόλης Καλακμούλ. Το
Τικάλ (η αρχαία ονομασία του οποίου είναι Μουτούλ) βρισκόταν στην περιοχή που
σήμερα ονομάζεται Βόρεια Γουατεμάλα και το Καλακμούλ βρισκόταν περίπου 97
χιλιόμετρα μακρύτερα, στο Μεξικό.

Οι ανάγλυφες επιγραφές συνθέτουν ένα από τα μεγαλύτερα κείμενα που έχουν
βρεθεί μέχρι σήμερα γύρω από τον πολιτισμό των Μάγια. Εκεί, αναφέρονται
λεπτομέρειες σχετικά με το πώς η πόλη Καλακμούλ, γνωστή ως «το βασίλειο του
φιδιού», είχε μπλεχτεί σε αμέτρητους πολέμους σ’ αυτή τη γωνιά του αρχαίου
κόσμου. Μέχρι πρότινος οι μελετητές της περιοχής παρουσίαζαν τις συγκρούσεις
μεταξύ των πόλεων Ντος Πίλας και Τικάλ, ως «δυναμικές δαμάχες μεταξύ αδερφών»
και περιέργαφαν τις πόλεις των Μάγια στην περιοχή ως «ανεξάρτητες τοπικές
δυνάμεις». Τα ιερογλυφικά που ανακαλύφθηκαν πρόσφατα ξετυλίγουν μια τελείως
διαφορετική εκδοχή.

Η ιστορία της πόλης Ντος Πίλας, όπως την αφηγούνται οι επιγραφές, ξεκινά με τη
γέννηση ενός βασιλιά, του Balaj Chan KYawiil, στις 15 Οκτωβρίου του 625 μ.Χ.
και την καθιέρωση της πόλης ως το προχωρημένο στρατιωτικό φυλάκιο της
πόλης-κράτους Τικάλ, το 629. Η περιοχή ήταν ιδιαίτερα σημαντική για τους
ηγέτες της Τικάλ, επειδή βρισκόταν κοντά στο μέσον του ποταμού Πασιόν – έναν
πολύ σημαντικό δρόμο για το εμπόριο πολύτιμων λίθων, οψιδιανού και οστράκων
που έφταναν από την Καραϊβική. Ο Balaj Chan KYawiil έγινε ηγέτης της πόλης
Ντος Πίλας σε ηλικία τεσσάρων ετών και αποδείχθηκε ένας πολύ σκληρός
πολεμιστής – απόλυτα πιστός στο Τικάλ. Στις επιγραφές αναφέρονται τελετές και
γιορτές που επιβεβαιώνουν πως οι δύο πόλεις ήταν σύμμαχοι και όχι εχθροί, όπως
πίστευαν παλιότερα οι μελετητές.

Όταν ο βασιλιάς Balaj Chan KYawiil πλησίαζε τα 30, η πόλη Καλακμούλ
επιτέθηκε και κυρίευσε την πόλη Ντος Πίλας. Ο βασιλιάς αιχμαλωτίστηκε και
ξαναβρέθηκε στον θρόνο του ως ανδρείκελο, υποταγμένος στους ηγέτες της
Καλακμούλ. Τότε ήταν που οι ισορροπίες δυνάμεων ανετράπησαν. Η πόλη Ντος Πίλας
και ο βασιλιάς της ξεκίνησαν έναν αδυσώπητο πόλεμο ενάντια στους παλιούς
φίλους – την πόλη Τικάλ – υποστηριζόμενοι από την Καλακμούλ, μέχρι που νίκησαν
και πήραν υπό τον έλεγχό τους ολόκληρη την περιοχή. Ήταν κυρίαρχοι μέχρι το
760 μ.Χ. οπότε και ήρθε η πτώση.

«Αποδεικνύεται τελικά πως η πόλη Ντος Πίλας δεν είχε περιφερειακό, αλλά
κεντρικό ρόλο στις μάχες για την εξουσία», σημειώνει ο Demarest. «Αν θελήσουμε
να κάνουμε έναν συσχετισμό με τη σημερινή πραγματικότητα, η πόλη Ντος Πίλας
ήταν η Σομαλία ή το Βιετνάμ, στον κόσμο των Μάγια. Χρησιμοποιήθηκαν σ’ έναν
πόλεμο που στην ουσία διεξάγετο ανάμεσα σε δύο υπερδυνάμεις». Οι μελετητές της
ιστορίας των Μάγια δεν είναι σίγουροι για το αν οι πολεμικές συγκρούσεις
μεταξύ των δύο κυρίαρχων πόλεων-κρατών συνέβαλαν στον αφανισμό του πολιτισμού
των Μάγια, ωστόσο οι περισσότεροι συμφωνούν πως οι συνεχείς μάχες ήταν ένας
σημαντικός παράγοντας. Ορισμένοι εκτιμούν πως οι συγκρούσεις συνέβησαν τη
στιγμή που η κοινωνία των Μάγια ήταν έτοιμη να εξελιχθεί προς το καλύτερο, να
προχωρήσει ένα βήμα παραπάνω. «Θα μπορούσαν να ενωθούν, να δημιουργήσουν μια
ενιαία αυτοκρατορία, πράγμα που ποτέ δεν έγινε»…

LINKS

http: //www.news.nationalgeographic.com/news/2002/09/0917-020919-pilas.html

http: //www.nationalgeographic.com/copan