Μνήμη, πηγή δικαίου

Όσο πιό ψύχραιμη φωνή, τόσο πιό βαθύς ο πόνος των αληθινών θυμάτων που είναι τα παιδιά εκείνων που δολοφόνησε η 17 Νοέμβρη

Ήταν η ώρα να μιλήσουν τα πραγματικά θύματα της τρομοκρατίας, τα παιδιά
εκείνων που δολοφονήθηκαν. Να εναντιωθούν στο απαράδεκτο, στο υπερθέαμα της
μυθοποίησης, με την επίμονη διακριτικότητα πονεμένων συναισθημάτων, με την
άρνηση να μισήσουν, με την άρνηση να βουρκώσουν.

Στην «Ανατροπή» της περασμένης Πέμπτης είδαμε και κυρίως ακούσαμε τον λόγο
εκείνων που βίωσαν το πιο άδικο χτύπημα, γιατί στα παιδικά τους μάτια ήταν και
το πιο ακατανόητο. Έτσι κι αλλιώς για τα παιδιά, για όλα τα παιδιά του κόσμου,
όπως και για τον μικρό γιο της Σωτηροπούλου, η σκληρότητα και ο κυνισμός των
μεγάλων είναι μια αγριότητα πέρα από τις μικρές ψυχικές τους δυνάμεις. Μια
αγριότητα που τα σπρώχνει στην πιο βίαιη ενηλικίωση. «Με τον θάνατο του πατέρα
μου τέλειωσε η παιδική μου ηλικία», είπε με σοβαρότητα και χωρίς καμία
υπερβάλλουσα συναισθηματική χροιά η κόρη του Παντελή Πέτρου, που τότε, όταν
σκότωσαν τον πατέρα της, ήταν 7 ετών.

Θυμάται το δύσκολο μεγάλωμα, σε έναν κόσμο που ήταν έτοιμος να δώσει
δίκιο στους δολοφόνους. Κάτι θα ‘χε κάνει ο Πέτρου, άκουγε γύρω της. Μέχρι που
υποστήριζαν αρθρογραφούντες ότι ανήκε στη μισητή ΕΣΑ των βασανιστών. «Όμως,
δεν ανήκε ο πατέρας μου στην ΕΣΑ, ήταν ο χαρακτήρας του τέτοιος, που δεν του
το επέτρεπε».

Αυτό το στοιχείο, που με τόσο απλά λόγια περιέγραψε η Άντζελα Πέτρου είναι το
πιο τρομοκρατικό για μια δημοκρατία. Γίνεται ευάλωτη γιατί αποδεικνύει πως δεν
έχει αγωγή, άρα δεν έχει την ικανότητα εξέγερσης εναντίον του κακού. Και το
κακό είναι ένα, η αυθαίρετη αφαίρεση της ανθρώπινης ζωής. Αυτό μάλλον, είναι
το μοναδικό «μάθημα» από την ψύχραιμη και γι’ αυτό βαθύτατα ανθρώπινη
«Ανατροπή».

Κανένα από τα θύματα που κουβαλούν την άδικη μνήμη δεν εκφράστηκε με
μίσος. Διηγήθηκε μόνον τον πόνο των γεγονότων. Είναι μια μνήμη που μας
χρειάζεται για να κρατά ζωντανή την πηγή του δικαίου.

Αυτήν ακριβώς που έχει θα ‘ψει το κυνήγι της τηλεθέασης κάτω από τόνους
καθημερινής τηλεπαραθυράτης τρομο-ρητορείας, η οποία μετατρέπει την απονομή
δικαιοσύνης σε άλλοθι για τη σκηνοθεσία υπερθεαμάτων.

Το ίδιο βράδυ, συμπληρώνοντας την «Ανατροπή» και τις μαρτυρίες των
θυμάτων, που ανέδειξαν το θέμα του δικαίου στην ανθρώπινη ουσία του, η εκπομπή
της ΝΕΤ «Πρωταγωνιστές» με τον Σταύρο Θεοδωράκη διερεύνησε τη θεσμική του
έκφραση. Με τον καθηγητή κ. Δημήτρη Τσάτσο, τη δικηγόρο κ. Ιωάννα Κούρτοβικ
και τον δημοσιογράφο Αλέξη Παπαχελά στο στούντιο, με πληρέστατα ρεπορτάζ από
την Ιταλία και τη Γερμανία, όπου βρισκόταν ο Τάσος Τέλλογλου, για το πώς
αντιμετωπίστηκαν οι κρατούμενοι τρομοκράτες, για τα λευκά κελιά, για τις
απαγορεύσεις να συνομιλούν με τους συνηγόρους τους, για την απομόνωσή τους.

Απέχουμε από την αυστηρότητα της γερμανικής έννομης τάξης, τόνισαν οι
συνομιλητές. Με αφορμή, όμως, την ένσταση της κ. Κούρτοβικ ότι ενδεχομένως
παραβιάστηκαν τα δικαιώματα των κρατουμένων, ο κ. Τσάτσος ανέδειξε ένα
κορυφαίο ζήτημα, την ανάγκη να αποκαλυφθεί η αλήθεια – μια ανάγκη που δεν
είναι μόνο ηθική και νομική, αλλά και δικαιική, μια και μιλάμε για την
αφαίρεση της ανθρώπινης ζωής. Δεν υπερασπίζομαι τον Ξηρό ή τον όποιο Ξηρό,
αλλά την έννοια του δικαιώματος του κρατουμένου, είπε η κ. Κούρτοβικ.

Δικαιώματα των κρατουμένων και δικαιώματα των θυμάτων. Η ουσία τους είναι η
ίδια και αφορά τη λειτουργία της δημοκρατίας. Και αυτή δεν υπηρετείται ούτε με
δαιμονοποιήσεις των δημοσιογράφων, όπως επισήμανε ο κ. Παπαχελάς, αλλά ούτε
και με τις τηλεπαραθυράτες υπερβολές, που ήταν ο στόχος της κ. Κούρτοβικ.

Το θέμα είναι το έγκλημα να μην ενδυθεί τα τηλε-κουρέλια της αθωότητας, για να
παραφράσουμε τον Καμύ, γιατί τότε αυτή που θα κληθεί σε απολογία θα είναι η
πραγματική αθωότητα.