Δρόμοι

Βρείτε…

… αυτή την υπερδύναμη: η «θαυματουργή οικονομία» της κυριάρχησε στον κόσμο
επί μία δεκαετία προτού το θαύμα αποδειχθεί αντικατοπτρισμός. Οι μετοχές
κατέρρευσαν. Η φούσκα των στεγαστικών δανείων κόντεψε να σπάσει.
Δισεκατομμύρια σε επενδύσεις που έμοιαζαν μια έξυπνη τοποθέτηση αποδείχθηκαν
λάθος. Οι χρηματιστές, που μόλις πρόσφατα θεωρούνταν πηγή εθνικού πλούτου,
χαρακτηρίστηκαν από τη μια μέρα στην άλλη διεφθαρμένοι εγκληματίες. Παρά
ταύτα, οι οικονομολόγοι συνέχισαν να πιστεύουν ότι η δύναμη αυτή θα συνεχίσει
να κυριαρχεί και την επόμενη δεκαετία.

Πρόκειται…

…βέβαια για τις Ηνωμένες Πολιτείες σήμερα, ή την Ιαπωνία πριν από μια
δεκαετία. Στη θέση τους, γράφει ο Αμερικανός αναλυτής Τόνι Έμερσον στο
τελευταίο τεύχος του περιοδικού «Νιούζουικ», αναδύεται τώρα μια σφριγηλή και
πολύ πιο σταθερή οικονομία: η Ευρώπη. «Πριν από δύο χρόνια εκφώνησα στην
Ουάσιγκτον ένα λόγο για την επερχόμενη δεκαετία της Ευρώπης, και όλοι με
κοίταζαν σαν τρελό», λέει ο Μάρτιν Χίφνερ, επικεφαλής οικονομολόγος της
γερμανικής HypoVereinsbank. «Σήμερα, το κλίμα έχει αλλάξει».

Σύμφωνα…

… με τον Χίφνερ η Ευρώπη ήταν την τελευταία δεκαετία η πιο δυναμική ζώνη
στον κόσμο. Το 1992, κανείς δεν πίστευε ότι οι Ευρωπαίοι θα υποτάσσονταν
σύντομα σε μια κεντρική τράπεζα ή ότι θα εγκατέλειπαν τα εθνικά τους νομίσματα
υπέρ ενός ενιαίου νομίσματος που θα λεγόταν ευρώ. Γιατί άραγε ο κόσμος δεν
αναγνωρίζει αυτό το «ευρωπαϊκό θαύμα»; Ο ρυθμός των αλλαγών στην Ευρώπη έχει
ζωτική σημασία για την κυριαρχία της στον κόσμο. Στον αγγλοσαξονικό κόσμο, οι
μεταρρυθμίσεις που ξεκίνησαν ο Ρήγκαν με τη Θάτσερ (φωτο) και συνέχισαν ο
Κλίντον με τον Μπλερ έθεσαν το πλαίσιο της θεαματικής οικονομικής προόδου που
σημειώθηκε από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 και μετά. Ακολούθησε η Γερμανία,
όπου ο καγκελάριος Σρέντερ μείωσε τον φόρο των επιχειρήσεων στο 40%,
εξισώνοντάς τον με τον φόρο που ισχύει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ορισμένοι
οικονομολόγοι, όπως ο Μπράντφορντ Ντε Λονγκ από το Πανεπιστήμιο της
Καλιφόρνιας, υποστηρίζουν ότι η σημερινή Ευρώπη μοιάζει πολύ με την Αμερική
του 1992, ετοιμάζεται δηλαδή για μια «έκρηξη παραγωγικότητας».

Οι χρηματαγορές…

… θεωρούν ότι η επικείμενη διεύρυνση της Ευρώπης θα έχει ως αποτέλεσμα την
επιβράδυνση της οικονομικής της ανάπτυξης. Αυτό συνέβη άλλωστε όταν η Δυτική
Γερμανία ενώθηκε με τη φτωχή και οργισμένη Ανατολή μετά την πτώση του Τείχους.
Δέκα χρόνια αργότερα, όμως, η Δυτική Ευρώπη ετοιμάζεται να υποδεχθεί
οικονομίες που αναπτύσσονται ταχύτερα από τη δική της. Η Ουγγαρία, η Τσεχική
Δημοκρατία και η Πολωνία αναμένεται να αναπτυχθούν κατά 4%-5% την επόμενη
δεκαετία, γεγονός που θα παρασύρει και τη μέση ευρωπαϊκή οικονομία. Υπάρχουν
ασφαλώς κάποιες δυσλειτουργίες σε αυτές τις μετακομμουνιστικές οικονομίες. Και
λοιπόν; Όπως λέει ο Πέτερ Κορνέλιους, διευθυντής του Προγράμματος
Ανταγωνιστικότητας στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, «μια αναπτυσσόμενη
οικονομία δεν χρειάζεται να έχει τα πάντα σε τάξη. Αυτό συνέβη άλλωστε και
στην περίπτωση της Ασίας».