Το μαγικό βλέμμα του Λιστ

Οι χώροι του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης όπου αναπτύσσεται η έκθεση φωτογραφιών του φιλέλληvα Γερμανού Herbert List

Οι 220 φωτογραφίες του Herbert List (1903-1975) που εκτίθενται στους
χώρους του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης είναι γεμάτες φως αλλά και
σκιές. Και είναι τόσο έντονα τα δύο αυτά στοιχεία που σχεδόν καταργούν το θέμα
– το αντικείμενο της φωτογραφίας. Γίνονται αυτά το θέμα. Σε όλες τις θεματικές
ενότητες των φωτογραφιών του.

Γεννημένος και μεγαλωμένος στο Αμβούργο ο Λιστ εγκαταλείπει τη Γερμανία
το 1936 αντιδρώντας στο εθνικοσοσιαλιστικό καθεστώς και εγκαθίσταται στην
Ελλάδα έως το 1941 – οπότε εγκαταλείπει τη χώρα που έχει καταληφθεί από τα
στρατεύματα των συμπατριωτών του. Επιστρέφει στο Μόναχο και αποτυπώνει την
κατεστραμμένη πόλη σε σουρεαλιστικές συνθέσεις, εμπνευσμένες από την αισθητική
των ερειπίων των αρχαίων ελληνικών ναών. Συνεχίζει αλλάζοντας εικαστικές
γλώσσες (νεκρές φύσεις, αρχιτεκτονήματα, πορτρέτα) έως το 1975 που πεθαίνει
στο Μόναχο.

Η έκθεση στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης χωρίζεται σε τέσσερις
ενότητες. Η πρώτη αναπτύσσεται στη μεγάλη κεντρική αίθουσα (γύρω από την
είσοδο του κτιρίου) με υπότιτλο «Μεταφυσική φωτογραφία» σε παράφραση του όρου
μεταφυσική ζωγραφική που χρησιμοποιήθηκε για τα έργα του Τζόρτζιο ντε Κίρικο.
Στην πρώτη αυτή ενότητα εκτίθενται υποτιτλισμένες από τον ίδιο τον Λιστ
φωτογραφίες ουσιαστικά ασύνδετες. Οι περισσότερες είναι τραβηγμένες στις
δεκαετίες ’30-50.

Ακολουθεί στον ίδιο χώρο η ενότητα «Ερείπια και αποσπάσματα». Εδώ, τα
ερείπια της βομβαρδισμένης πόλης του Μονάχου αποδίδονται από τον Λιστ σαν ένας
παράξενος σουρεαλιστικός ερειπιώνας. Δίπλα τους προβάλλουν άλλες φωτογραφίες
αρχαιοελληνικών ερειπίων. Άχρονα και απόλυτα και τα δύο.

Το έργο του Herbert List «Γυάλα με χρυσόψαρο» (Σαντορίνη, 1937)

Στον μακρύ διάδρομο που συνδέει την κεντρική αίθουσα αναπτύσσονται
φωτογραφίες («Φωτογραφικά δοκίμια») από τα ταξίδια του Λιστ στο Μεξικό, στην
Καραϊβική, στη Νιγηρία και στην Ωκεανία. Απλοί άνθρωποι, ιθαγενείς, εργάτες
στις φυτείες του καφέ, πρόσωπα εκστασιασμένων πιστών σε θρησκευτικές
τελετουργίες προβάλλουν το δικό τους «θέμα» μετά την υπερευαίσθητη-εστέτ μορφή
που προσδίδει ο φωτογράφος στις νεκρές φύσεις (νεροπότηρα, κανάτες, χρυσόψαρα
σε γυάλα, δυο ζευγάρια ματογυάλια σ’ ένα τραπέζι δίπλα από τη θάλασσα).

Ακολουθούν οι εντυπωσιακοί και πολυσυζητημένοι για την εποχή τους
(δεκαετίες του ’30 και ’40) «Νέοι άνδρες» (γυμνές φωτογραφίες
ανδρών-ερμαφρόδιτων φωτογραφημένων από την πλάτη). Πρώτη ανάγνωση; Η
ομοφυλοφιλία του φωτογράφου. Δεύτερη; Ο έρωτας δεν είναι μόνο το φύλο… Το
κορμί μπορεί και να μην είναι από σάρκα, μπορεί να ‘ναι γλυπτό… Στην ενότητα
(κυκλοφόρησε συνοπτικά το 1988, μετά τον θάνατό του με τον τίτλο «Οι γιοι του
φωτός») ξεχωρίζει η φωτογραφία του νεαρού Αλέξανδρου Ιόλα ξαπλωμένου νωχελικά
στην ακροθαλασσιά.

Στη στρογγυλή, τέλος, αίθουσα απλώνεται σειρά πορτρέτων προσωπικοτήτων
της εποχής (1930-1960) όπως ο Τζόρτζιο ντε Κίρικο (1951 Ρώμη), ο Πάμπλο Πικάσο
(1948 Παρίσι), η Μάρλεν Ντίτριχ (1960), η Άννα Μανιάνι, αλλά και η Μελίνα
Μερκούρη, ο Γιάννης Τσαρούχης. Η αρχή γίνεται με τον ίδιο τον Λιστ
φωτογραφημένο το 1930 στο Αμβούργο από τον Ανδρέα Feininger.

Η έκθεση οργανώνεται σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Γκαίτε, το αρχείο
Herbert List του Αμβούργου, το Μουσείο του Δήμου Μονάχου, το Μουσείο
Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης και τον Δήμο Θεσσαλονίκης (εντάσσεται στα λζ’ Δημήτρια).

INFO

Η έκθεση «Το μαγικό βλέμμα» θα είναι ανοιχτή έως τις 27 Οκτωβρίου. Καθημερινά
από 10 π.μ. έως 2 μ.μ. και 4-9 μ.μ., την Κυριακή από 11 π.μ. έως 3 μ.μ.
(Δευτέρα κλειστά). Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (παλαιό κτίριο – πρώην
περίπτερο ΔΕΗ) στις εγκαταστάσεις της ΔΕΘ (τηλ. 0310-281567).