Εύγλωττα παιδικά βλέμματα

Τα πονεμένα παιδιά νιώθουν με την καρδιά την δυστυχία των άλλων. Έχουν τα γάργαρα συναισθήματα της αγνότητας, της πίστης στα παραμύθια

Μάτια καθαρά, βλέμμα που καθηλώνει με την απαιτητική του αθωότητα, μάγουλα
ροδαλά, ατσαλάκωτα από την περιπέτεια της ζωής, αυτή είναι μπροστά κι όμως, η
σκιά της βάρυνε κιόλας τις ψυχές, παιδιά του κόσμου που μιλούν με την καρδιά
τους στον φακό του ντοκιμαντέρ που προβλήθηκε από την ΕΤ1 προχθές το απόγευμα,
σε μια εκπομπή αφιερωμένη στην 11η Σεπτεμβρίου. Μόνο παιδιά μίλησαν, ίσως
δασκαλεμένα από τους μεγαλύτερους, που είχαν το χρέος να τους εξηγήσουν, αλλά
δασκαλεμένα και από τις πικρές τους εμπειρίες – πρόλαβαν κιόλας να τις
αποκτήσουν.

Στο στούντιο της ΝΕΤ ο Χρήστος Δημόπουλος της παιδικής εκπομπής
«Ουράνιο τόξο» έχει καλέσει Ελληνόπουλα. Να σχολιάσουν τα γεγονότα.
Δυσκολεύονται. Η απόσταση μεγάλη, η εμπειρία μικρότερη, η τηλεόραση παγερή και
οι εικόνες «σαν σινεμά». Παιδιά προφυλαγμένα. «Η μαμά δεν μου είπε αμέσως τι
έγινε. Το έμαθα την άλλη ημέρα», «Εγώ το είδα στην τηλεόραση. Μου φάνηκε σαν
σκηνή από ταινία. Μετά μου εξήγησαν τι γινόταν».

Η μικρή μουσουλμάνα, όμως, στο ντοκιμαντέρ, ένα κοριτσάκι μελαχρινό, με τη
μαντίλα να τυλίγει τα στρουμπουλά του μάγουλα, αφήνοντας να φανούν τεράστια τα
θλιμμένα μάτια, βαθιά σαν μαύρες θάλασσες, γνώρισε κιόλας την τυφλή έχθρα:
«Την επομένη της 11ης Σεπτεμβρίου πήγα να παίξω στο πάρκο. Ήταν κάτι παιδιά
και έβριζαν την οικογένειά μου. Τους έβαλα τις φωνές. Ήταν η χειρότερη στιγμή
της ζωής μου». Δεν θα ‘ταν 10 χρόνων. Τα παιδιά με τη γέννησή τους προσφέρουν
στην ανθρωπότητα μια ευκαιρία επανέναρξης, έλεγε η Χάνα Άρεντ. Τα μάτια της
μικρής μουσουλμάνας μας έδειξαν πόσο απερίσκεπτα την αφήνουμε να πάει χαμένη.

Στο ίδιο ντοκιμαντέρ, ένα κατάξανθο κοριτσάκι, με τα παιδικά του
κοτσιδάκια να πετούν ατίθασα δεξιά και αριστερά από τα γεμάτα μάγουλα,
σουφρώνει με εκείνη τη μωρουδίστικη αποφασιστικότητα τα χείλη και κοιτάζει
κατευθείαν τον φακό: «Δεν είναι διαφορετικοί από εμάς. Μπορεί η θρησκεία τους
να είναι διαφορετική, αλλά είναι ίδιοι άνθρωποι με εμάς εσωτερικά».

Μιλούν για την ψυχή, που φιλόσοφοι και επιστήμονες δυσκολεύονται να
ερμηνεύσουν, με αφοπλιστική αυτοπεποίθηση. Αυτό ακριβώς γοητεύει τον φακό κι
εμάς. Είμαστε ίδιοι. Μια Παλαιστίνια μαυροντυμένη έφηβη το λέει με τον δικό
της τρόπο «Σαν Παλαιστίνια καταλαβαίνω τον πόνο αυτών των ανθρώπων,
καταλαβαίνω τον φόβο τους. Δεν έπρεπε να γίνει αυτό».

Τα πονεμένα παιδιά νιώθουν με την καρδιά τη δυστυχία των άλλων, έχουν
τα γάργαρα συναισθήματα της αγνότητας, της πίστης στα παραμύθια. Κι ας μην
πρόλαβαν μερικά ανάμεσά τους να ακούσουν όσα χρειαζόταν η παιδική τους ψυχή.
Το μεγάλωμα ήρθε βίαια. Όπως ο έφηβος Αφγανός στο ντοκιμαντέρ που πρόβαλε το
προηγούμενο βράδυ η εκπομπή του Παύλου Τσίμα, ο οποίος έδειχνε στον φακό τα
άγρια σημάδια από τα θραύσματα των αμερικανικών βομβών που τα δέχτηκε στο
κορμί του, ενώ γλεντούσε με τους δικούς του σ’ έναν γάμο. Έκφραση γερασμένη
κιόλας, χαραγμένη από τη ματαιωμένη απληστία μιας ζωής που δεν έζησε.

Τα ξέρει αυτά η ανθρωπότητα του 21ου αιώνα, έχει εικόνες από κάθε πληγή της,
ίσως γι’ αυτό χάνει τη συνείδηση. Την ξαναβρίσκει ίσως σαν φευγαλέο ρίγος
μπροστά στις οθόνες. Έχουμε δει τα παιδιά της Ρουάντας, τα Βιετναμεζάκια, τα
παιδιά που πεινούν, τα προσφυγόπουλα της ματωμένης Γιουγκοσλαβίας, πολλά
παιδιά που κάνουν τον πόνο εκτυφλωτικά φωτογενή. Για να τον καταναλώσουμε με
στιγμιαία ενοχή. Έτσι κι αλλιώς η «αθωότητα είναι φτιαγμένη για να χαθεί» λέει
ο Γιανκέλεβιτς. Εμείς χαζεύουμε την καταστροφή της. Τι άλλο να κάνουμε. Και
θυμόμαστε σε επετείους τα θύματα των δίδυμων πύργων, τα θύματα κάθε πολέμου,
τα παιδιά-θύματα της μανίας μας να τα μεγαλώσουμε.