Δρόμοι

Για πρώτη…

… φορά στην Ιστορία, η ηγεμονία μιας χώρας, των Ηνωμένων Πολιτειών, γίνεται
αισθητή σε όλα τα πεδία ταυτοχρόνως: το πολιτικό, το οικονομικό, το
πολιτιστικό, το τεχνολογικό και το στρατιωτικό. Η αμερικανική ηγεμονία όμως,
και μαζί της η κυριαρχία της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, πρέπει να
υπερπηδήσουν ακόμη μερικά εμπόδια για να εδραιωθούν. Όπως γράφει στην Ελ Παΐς
ο Κάρλος Τάιμπο, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης,
τα εμπόδια αυτά είναι πέντε.

Το πρώτο…

… εμπόδιο είναι μια εύθραυστη κοινωνική κατάσταση στο εσωτερικό των Ηνωμένων
Πολιτειών, η οποία μπορεί να δημιουργήσει εκπλήξεις. Στη χώρα της οποίας
ηγείται ο Τζορτζ Μπους υπάρχουν 46 εκατομμύρια φτωχοί, 40 εκατομμύρια κάτοικοι
που στερούνται ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και 52 εκατομμύρια αναλφάβητοι.
Αν συνεχιστεί η προέλαση της νεοφιλελεύθερης πολιτικής, οι αριθμοί αυτοί θα
γίνουν ακόμη μεγαλύτεροι, και μαζί τους θα μεγαλώσει ο κίνδυνος μιας
κοινωνικής έκρηξης. Το δεύτερο εμπόδιο που μπορεί να εμφανιστεί στον ορίζοντα
είναι αυτό το αφηνιασμένο άλογο που συνηθίζουμε να ονομάζουμε νεοφιλελεύθερη
παγκοσμιοποίηση. Η εξαφάνιση κάθε ελέγχου της οικονομίας και η προώθηση ενός
φορολογικού παραδείσου σε πλανητική κλίμακα ενέχουν τον κίνδυνο να χάσουν από
τα χέρια τους την κατάσταση εκείνοι που μέχρι τώρα αποκομίζουν τα μεγάλα
κέρδη.

Πολλοί…

… ιστορικοί, κατά τρίτο λόγο, επισημαίνουν ότι η κατάρρευση ορισμένων από
τις ηγεμονικές δυνάμεις του παρελθόντος αποτέλεσε πρωτίστως προϊόν της
αδυναμίας τους να συλλάβουν τα όριά τους και δευτερευόντως αποτέλεσμα του
ανταγωνισμού των αντιπάλων τους. Η άνευ όρων υποστήριξη που παρέχει η
Ουάσιγκτον στην εγκληματική πολιτική του Αριέλ Σαρόν και η επιθετική στάση του
υιού Μπους απέναντι στο Ιράκ μπορεί να αποβούν εις βάρος των αμερικανικών
συμφερόντων. Η τέταρτη απειλή για την αμερικανική ηγεμονία εκδηλώνεται με τη
συμμαχία δυνάμεων «δεύτερης κατηγορίας». Διαφαίνεται, για παράδειγμα, στον
ορίζοντα μια προσέγγιση ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Ρωσία που θα
οδηγήσει σε μια ευρωασιατική δύναμη, όπου θα συναντώνται ο πλούτος της πρώτης
με το στρατηγικό βάθος και τις πρώτες ύλες της δεύτερης. Πολλά από τα βήματα
που έχουν κάνει τελευταία οι Ηνωμένες Πολιτείες, τόσο σε στρατηγικό όσο και σε
οικονομικό επίπεδο, αποσκοπούν στο να «βραχυκυκλωθούν» τέτοιες συμμαχίες.

Το τελευταίο…

… εμπόδιο που πρέπει να υπερβεί η αμερικανική ηγεμονία για να εδραιωθεί
είναι τα κινήματα κατά της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης που έχουν
αναπτυχθεί από το 1999, τόσο στον Βορρά όσο και στον Νότο. Τα κινήματα αυτά
αμφισβητούν την ιμπεριαλιστική λογική των Ηνωμένων Πολιτειών, αντιτίθενται
στην εξουσία των πολυεθνικών εταιρειών και διεκδικούν έναν πρωταγωνιστικό ρόλο
των κοινωνιών. Τα δίκτυα αυτά αμφισβητούν επιπλέον τις δύο μεγάλες θέσεις που
έχουν συζητηθεί τόσο πολύ τα τελευταία χρόνια: το «τέλος της Ιστορίας» του
Φουκουγιάμα και τη «σύγκρουση των πολιτισμών» του Χάντινγκτον.