Η Κίνα παράγει και φθηνούς μάνατζερ

Η Μοτορόλα άνοιξε το πρώτο της εργοστάσιο στην Κίνα πριν από μια δεκαετία και
το γέμισε με μερικές εκατοντάδες ανειδίκευτους εργάτες, οι οποίοι παρήγαγαν
βομβητές. Οι δραστηριότητες της Μοτορόλα στην Κίνα όμως έχουν αυξηθεί
σημαντικά από τότε. Η εταιρεία πια έχει τα μεγαλύτερα έσοδα από κάθε άλλη
πολυεθνική στην Κίνα, τα οποία φτάνουν τα 4,9 δισ. δολάρια για το 2001. Οι
10.000 Κινέζοι εργάτες της εταιρείας κατασκευάζουν από φορητούς υπολογιστές,
κινητά τηλέφωνα και κυψελωτά δίκτυα, μέχρι ηλεκτρονικά εξαρτήματα για
αυτοκίνητα.

Τώρα όμως το εργατικό δυναμικό έχει και τις απαραίτητες εκείνες γνώσεις για να
εργαστεί πιο αποδοτικά. Η Κίνα είναι μια από τις «βάσεις» της Μοτορόλα όπου
βρίσκονται κέντρα έρευνας και ανάπτυξης. Η εταιρεία έχει 1.060 μηχανικούς και
ερευνητές στο Πεκίνο και άλλες 17 κινεζικές πόλεις. Μέχρι το 2006 η εταιρεία
φιλοδοξεί ο αριθμός αυτός να έχει φτάσει τις 5.000. Την πρακτική αυτή της
Μοτορόλα ακολουθούν κι άλλες εταιρείες, όπως είναι η Μάικροσοφτ, η Sony
Ericsson και η Intel.

800 εκατομμύρια αγρότες

Πολλές ακόμη εταιρείες ακούν το τραγούδι της σειρήνας που προέρχεται από την
Κίνα. Εκεί υπάρχουν 1,3 δισ. Κινέζοι, οι οποίοι κάποια μέρα ελπίζουν ότι θα
μπορούν να αγοράζουν καταναλωτικά αγαθά. Όμως τα εισοδήματα είναι ακόμη τόσο
χαμηλά που μόνο τα φθηνότερα ξένα προϊόντα μπορούν να αγοραστούν από τους
Κινέζους. Από αυτούς, τα 800 εκατομμύρια είναι αγρότες.

Οι περισσότερες πολυεθνικές κερδίζουν από το μειωμένο κόστος του εργατικού
δυναμικού και όχι από τα έσοδα που προέρχονται από πωλήσεις στην Κίνα. Και η
μεγαλύτερη αλλαγή που συντελείται είναι ότι η Κίνα «παράγει» πλέον και
ειδικευμένο προσωπικό και όχι μόνο ανειδίκευτους εργάτες.

Γιατί όμως οι ξένες εταιρείες δεν προσέλαβαν Κινέζους επιστήμονες που
κοστίζουν και λιγότερο; Επειδή δεν υπήρχαν. Πριν από δέκα χρόνια μόνο τα
κορυφαία Πανεπιστήμια στην Κίνα προσέφεραν πτυχία επιστημών που σχετίζονται με
ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Τώρα πια σχεδόν κάθε Πανεπιστήμιο προσφέρει τέτοια
πτυχία, λέει ο Patty Wang, διευθυντής ανθρώπινου δυναμικού της Motorola China.
Το ίδιο ισχύει και για πτυχία στη διοίκηση επιχειρήσεων, το μάρκετινγκ και τη
διεύθυνση ανθρωπίνων πόρων. Για την αποφοίτηση, οι Κινέζοι φοιτητές θα πρέπει
να γνωρίζουν τουλάχιστον στοιχειωδώς αγγλικά που είναι η γλώσσα των
επιχειρήσεων.

Ο αριθμός των φοιτητών στην Κίνα έχει υπερτριπλασιαστεί από το 1985 φτάνοντας
το 2000 τα 5,6 εκατομμύρια. Σύμφωνα με την κινεζική κυβέρνηση, αυτή τη χρονιά
θα αποφοιτήσουν περίπου ένα εκατομμύριο φοιτητές.

Η Κίνα έχει ακόμη μακρύ δρόμο να διανύσει μετά την πνευματική καταστροφή που
συντελέστηκε το διάστημα 1966-1976 από την Πολιτιστική Επανάσταση και ό,τι
προηγήθηκε. Με τον τρόπο αυτό, αντίθετα με ό,τι διακήρυσσε ο Μάο,
δημιουργήθηκαν δύο γενιές Κινέζων οι οποίοι δεν είχαν τις ευκαιρίες να πάνε
στο Πανεπιστήμιο. Μόλις το 1978 άνοιξαν οι πόρτες των Πανεπιστημίων για όσους
ήθελαν να κάνουν μεταπτυχιακό, έπειτα από εξετάσεις και όχι ανάλογα με το πόσο
πιστός ήταν κάποιος στο καθεστώς.

Τώρα η ανάκαμψη συντελείται σε αυξημένους ρυθμούς. Το 1978 μόνο εννέα φοιτητές
πήραν μεταπτυχιακό σε ολόκληρη τη χώρα. Το 2000, έτος για το οποίο υπάρχουν τα
πιο τελευταία στοιχεία, όσοι πήραν μεταπτυχιακό έφτασαν τις 59.000. Το Κολέγιο
της Βοστώνης εκτιμά ότι σε 20 χρόνια 400.000 φοιτητές θα παίρνουν μεταπτυχιακό
τίτλο στην Κίνα κάθε χρόνο. Πρόκειται για τον ίδιο αριθμό αποφοίτων στις ΗΠΑ
όπου προσφέρονται τα περισσότερα μεταπτυχιακά.

Εκπαιδευμένοι και ικανοί

Τώρα που τα Πανεπιστήμια στην Κίνα παράγουν πολλούς εκπαιδευμένους και ικανούς
εργαζόμενους, οι εταιρείες έχουν πολλούς υποψηφίους από τους οποίους μπορούν
να διαλέξουν. «Είναι τόσο καλοί σαν εκείνους που μπορούμε να βρούμε στην
Ταϊβάν αλλά είναι περισσότεροι», λέει ο Chin Wu, πρόεδρος της Ali Corp, της
ταϊβανέζικης εταιρείας κατασκευής τσιπ που ήταν πριν γνωστή σαν Acer
Laboratories. Ο ίδιος συνεχίζει: «Εξάλλου, υπάρχουν πάνω από ένα δισ.
άνθρωποι. Στην Ταϊβάν υπάρχουν μόνο 23 εκατομμύρια».

Η ταϊβανέζικη εταιρεία άρχισε να προσλαμβάνει στην Κίνα μόλις το 1999, αλλά
τώρα έχει 167 σχεδιαστές υπολογιστών και DVD οι οποίοι παλιότερα θα
προέρχονταν από την Ταϊβάν. Όσον αφορά το κόστος, δεν υπάρχει σύγκριση: Οι
μισθοί φτάνουν μόλις το 15% των μισθών που θα καταβάλλονταν στην Ταϊβάν για τα
ίδια προσόντα.

Τεράστια δεξαμενή

Δεν είναι μόνο οι μεγάλες πολυεθνικές που αναγνωρίζουν την τεράστια δεξαμενή
εργατικού δυναμικού στην Κίνα. Άλλες ασιατικές επιχειρήσεις σπεύδουν να
μεταφέρουν εκεί δραστηριότητές τους. Το παράδειγμα της Motorola ακολουθεί σε
μικρότερο βαθμό η ChanCo International Group, η οποία κατασκευάζει ζώνες και
πορτοφόλια για την Polo, τη Liz Claiborne, την Calvin Klein, την Armani, την
Marks & Spencer και την Coach. Τα προβλήματα που αντιμετώπισε στην αρχή η
εταιρεία ήταν πολλά. Όπως λέει ο πρόεδρός της Edwin Chan, στην αρχή οι
εργαζόμενοι, συνηθισμένοι στις πρακτικές των κρατικών εργοστασίων, αδυνατούσαν
να καταλάβουν τη διαφορά μεταξύ μιας καλής ζώνης και μια ζώνης που θα
απέρριπταν οι πελάτες της εταιρείας. Κι αυτό γιατί οι περισσότεροι προέρχονταν
από χωριά και δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα να αγοράσουν ζώνες, ενώ δεν
είχαν δει ποτέ ένα καλό πορτοφόλι. Από τότε οι εργαζόμενοι έμαθαν τη δουλειά.
Έτσι αυξήθηκε η παραγωγικότητα αλλά και οι μισθοί, οι οποίοι τώρα φτάνουν
μόλις τα 50,75 δολάρια τον μήνα. Η εταιρεία προσέλαβε 20 σχεδιαστές
πορτοφολιών, κάτι αδιανόητο πριν από 13 χρόνια, επειδή δεν υπήρχαν τέτοιες
ειδικότητες σε ολόκληρη τη χώρα. Ένας Κινέζος σχεδιαστής κερδίζει 220 δολάρια
τον μήνα. Η ίδια δουλειά στο Χονγκ Κονγκ θα κόστιζε τουλάχιστον 1.285 δολάρια
τον μήνα. Κι άλλες πιο ειδικευμένες εταιρείες έρχονται πλέον στην Κίνα, όπως
είναι οι βιοχημικές.

Το μεγάλο πρόβλημα

Όμως δεν είναι όλα ρόδινα για τις ξένες εταιρείες οι οποίες προσλαμβάνουν τους
νέους ειδικευμένους Κινέζους εργάτες. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι η
επόμενη πολυεθνική που θα έρθει στην πόλη θα αναζητήσει αποφοίτους με κάποια
τουλάχιστον εμπειρία. Ο πρόεδρος της Ali κ. Wu λέει ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα
με τους Κινέζους τεχνολόγους εργαζομένους που απασχολεί είναι απλό: Πώς να
τους κρατήσει.

© Forbes Global Inc.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σ. Δημητρέλης, Γ. Κανελλόπουλος