ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ «Δεν ήθελα»

«Καλή πρόοδο» λέω του Σταμάτη φεύγοντας από το χωριό, όπως κάθε χρόνο. Έχουν
συνηθίσει, αυτός και τα αδέρφια του, την παλιοκαιρίστικη ευχή τον Σεπτέμβρη
και μου απαντούν με χαμόγελο, που νόμιζα ότι είναι ένδειξη αισιοδοξίας, πίστης
στο σχολείο. Γιατί το σχολείο τούς απελευθερώνει από τη μιζέρια του σπιτιού
τους, την αμάθεια της μάνας τους, που ξεκίνησε να κάνει παιδιά στα δεκάξι και
δεν ήξερε να τα περιποιηθεί. Η δασκάλα τα φρόντισε ένα ένα, έσωσε τα δόντια
τους, να μη σαπίσουν, έδωσε οδηγίες στους γονείς, τα ανθρώπεψε. Τώρα ο
πρωτότοκος τέλειωσε το Δημοτικό και «δεν θα συνεχίσω σχολείο» μού απαντά.
«Έπιασα δουλειά, δεν πάω Γυμνάσιο». Μα πώς γίνεται αυτό, δεν είναι υποχρεωτική
η εννιάχρονη εκπαίδευση; Και τι δουλειά είν’ αυτή που παίρνει παιδιά δώδεκα
χρόνων για εργάτες; Αφελείς απορίες. «Δεν ήθελα άλλο σχολείο» λέει σκοτεινά,
«Δεν μ’ αρέσει. Βγάζω λεφτά τώρα». Και στρίβει να φύγει, διότι πολλά ρωτάω.
Ίσως τον έχουν συμβουλεύσει να είναι επιφυλακτικός με τους Αθηναίους. Δεν
προλαβαίνω να κάνω κήρυγμα για το πόσο σημαντικό είναι να συνεχίσει το
σχολείο, να μην καταδικάσει τον εαυτό του, να το ξανασκεφτεί. Όλα τούτα
έμειναν ανείπωτα, προτάσεις που θα ήταν ακατανόητες για το παιδί. Ένας μικρός
επαναστάτης ο Σταμάτης, βόμβα στα θεμέλια της κοινωνίας, με την αγραμματοσύνη
του, που θαρρεί ότι τη διάλεξε, την περιφρόνησή του στους νόμους, που δεν την
παλεύεις με τίποτα, τη στέρηση που θα σέρνει σαν σιδερένια μπάλα σ’ όλη τη ζωή
του. Και θα τη σέρνουμε όλοι μας αυτή τη στέρηση, αλλά πώς να ξεφύγουμε; Πώς
εφαρμόζεται ο νόμος;