Πολιτιστικό έργο ή αποχετεύσεις;

Εκτεταμένο μουσείο μνημειακής αρχιτεκτονικής και παραδοσιακής πολεοδομίας η Ξάνθη, παγκόσμια πρωτεύουσα του καπνού στον 19ο αιώνα, έγινε αντικείμενο απεικόνισης από σπουδαίους ζωγράφους όπως ο Σπ. Βασιλείου (φωτό), ενώ τώρα ο Δήμος της ετοιμάζει έκθεση μουσειακών διαστάσεων με θέμα «Η Παλιά Πόλη στη Νεοελληνική Τέχνη». Ξάνθη και Ρόδος αποτελούν δύο από τα πιο επιτυχημένα υποδείγματα αναπτυξιακού πολιτιστικού μάνατζμεντ

Πρέπει να βρεθεί η χρυσή τομή – πριν από τις επερχόμενες εκλογές – ώστε οι
Δήμοι πόλεων με πανελλήνια πολιτιστική εμβέλεια να μην καθορίζονται από τις
ανάγκες των ψηφοφόρων και τις παραδοξότητες του νόμου περί προσλήψεων.
Έρχονται δύσκολα χρόνια, οι κοινοτικές επιδοτήσεις στερεύουν, και ο
πολιτιστικός τουρισμός είναι η μόνη διεθνώς ανταγωνιστική βιομηχανία της
χώρας.

Πού ανήκει αλήθεια ένας Δήμαρχος, ένας Νομάρχης και ένα Δημοτικό ή Νομαρχιακό
Συμβούλιο; Μόνο σ’ αυτούς που ζητούν καλύτερη καθαριότητα και διοίκηση ή και
στους συμπολίτες τους που θέλουν να καμαρώνουν την πόλη τους ως πόλο έλξης
επισκεπτών απ’ όλο τον κόσμο;

Εύστοχες εκδηλώσεις: Λόγω μακραίωνης ιστορίας, σχεδόν κάθε πόλη ή
τοποθεσία στην Ελλάδα μπορεί να έχει ένα διεθνώς διακριτό ελκυστικό γνώρισμα,
να είναι «πρωτεύουσα» σε κάποιο ειδικό θέμα. Αναφέρω ελάχιστα μόνο από τα
εκατοντάδες πιθανά παραδείγματα, αυτά που ζήσαμε εφέτος και χαρήκαμε την
επιτυχία τους: Σταυροδρόμι πολιτισμών, με μνημεία όλων των ιστορικών εποχών
και επαγγελματίας στο πολιτιστικό μάνατζμεντ η Ρόδος, εγκαινίασε εφέτος το
μοναδικής αντιπροσωπευτικότητας Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης και αναδρομική του
μεγάλου Ιταλού αφαιρετικού ζωγράφου Π. Ντοράτσιο, ενώ στο μαγευτικό Παλάτι του
Μεγάλου Μαγίστρου έγινε και πάλι ένα διεθνές φεστιβάλ όπερας.

Μεταφυσικό και άγριο τοπίο η ακριτική Σαμοθράκη, στην έξοδο του Ελλήσποντου,
τόπος των Καβειρίων Μυστηρίων, πρώτος σταθμός του Αποστόλου Παύλου στην
Ευρώπη, έζησε με συγκίνηση την έκθεση «Οι Νικητές στη Νίκη της Σαμοθράκης» του
Α. Φασιανού που οργάνωσε ο Δήμαρχος, ενώ λίγο πριν 20.000 χίπις είχαν
συγκεντρωθεί απ’ όλο τον κόσμο για ένα ροκ φέστιβαλ. Μουσείο αρχιτεκτονικής η
νεοκλασική Σύρος και παραδοσιακής πολεοδομίας η Ξάνθη (παγκόσμια πρωτεύουσα
του καπνού στον 19ο αιώνα, με μνημειακές οικοδομές), φιλοξένησαν εκθέσεις των
Ο. Ζούνη, Π. Τέτση, Μ. Χάρου, Α. Τόμπρου (με έργα για τη Θράκη), L. Schuiten
(φημισμένος Βέλγος αρχιτέκτων) κ.ά. και πολλές συναυλίες.

Επικοινωνιακή και επιχειρηματική στρατηγική: Η έρευνα για το ιδιαίτερο
πολιτιστικό στίγμα κάθε περιοχής θα μπορούσε να είναι υπόθεση ειδικών του
πολιτιστικού μάρκετινγκ σε κάθε νομό και μιας συντονιστικής επιτροπής στον
Ελληνικό Οργανισμό Τουρισμού. Τα κριτήρια θα πρέπει να είναι αναπτυξιακά, όχι
επαιτείας από την κεντρική κυβέρνηση ή την Ευρωπαϊκή Ένωση ή διορισμού
ημετέρων. Όμως οι Δήμοι είναι «δέσμιοι της Δημοκρατίας», τα μακρόπνοα
προγράμματα με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια αυτοχρηματοδότησης συχνά δεν είναι
κατανοητά από τον καθημερινό άνθρωπο ούτε, δυστυχώς, από τους αρμόδιους των
Αθηνών.

Μουσεία και ειδικές ανάγκες: Η χρυσή τομή δεν είναι καθόλου εύκολη. Το
διαπιστώσαμε ιδιαίτερα το εφετινό καλοκαίρι, αφού σε λίγο ακολουθούν οι
δημοτικές και νομαρχιακές εκλογές και οι αντιφάσεις ήταν έκδηλες. Οι τοπικές
κοινωνίες δέχονται μεν ευχάριστα τις πρωτοβουλίες των Δημάρχων τους για
πολιτιστικά γεγονότα πανελλήνιας ακτινοβολίας, αφού έτσι προσελκύουν
πολιτιστικό τουρισμό. Ταυτόχρονα, οι ανταγωνιζόμενες πολιτικές παρατάξεις
υποψηφίων, συχνά κρίνονται από κίνητρα κάθε άλλο παρά αναπτυξιακά, π.χ. εάν
διορίστηκαν τα παιδιά τους σε κάποια θέση. Επιπλέον, το νομικό πλαίσιο
προσλήψεων είναι σχεδόν τριτοκοσμικής εμπνεύσεως και πάντως χωρίς πρόνοια για
το ειδικό προϊόν ενός δημοτικού πολιτιστικού οργανισμού. Τα πολιτιστικά κέντρα
χρειάζονται επιμελητές και φύλακες, όμως οι δημοτικοί άρχοντες είναι
υποχρεωμένοι να προσλάβουν όχι τόσο κρίνοντας την επιστημονική ή επικοινωνιακή
καταλληλότητα των υποψηφίων όσο το εάν υπάρχουν σωματικά προβλήματα,
προστατευόμενα οικογενειακά μέλη κ.ά.

Πολιτισμός ή αποχετεύσεις; Παραδείγματα ευστοχίας ή αστοχίας: Στη Ρόδο
ο Πρόεδρος του Μουσείου κ. Μ. Αντωνόγλου και στην Ξάνθη ο Δήμαρχος κ. Λ.
Στυλιανίδης επέλεξαν με υπευθυνότητα τα ενδεδειγμένα για τις πολιτιστικές
δραστηριότητες πρόσωπα, συνυπολογίζοντας και τις ειδικές ικανότητες και τον
νόμο. Στον Δήμο Θεσσαλονίκης όμως, μια πολιτιστική μάνατζερ και μια ιστορικός
τέχνης – για τις ικανότητες των οποίων έχω θετικότατη προσωπική εμπειρία –
μετατέθηκαν στην υπηρεσία αποχετεύσεων (!), ενώ η νυν ικανότατη επιμελήτρια
του Μουσείου Κοντόπουλου στην Αγ. Παρασκευή ίσως απομακρυνθεί επειδή δεν έχει
το κριτήριο εντοπιότητας!

Συμπέρασμα και προτάσεις: Όσο είναι καιρός, τέτοια στρατηγικά ζητήματα
πρέπει να ρυθμιστούν από τους νομοθέτες ή τα κόμματα. Απευθύνομαι προσωπικά
στους κ.κ. Κ. Λαλιώτη, Κ. Σκανδαλίδη και Μ. Κεφαλογιάννη, των οποίων την
ευαισθησία στα πολιτιστικά ζητήματα έχω διαπιστώσει επανειλημμένα. Θα είναι
κρίμα να δούμε Δημάρχους και Νομάρχες οι οποίοι ίσως εξαφανίσουν τις επιτυχίες
των προηγουμένων. Έρχονται δύσκολα χρόνια, οι κοινοτικές επιδοτήσεις
στερεύουν, και ο πολιτιστικός τουρισμός είναι η μόνη διεθνώς ανταγωνιστική
βιομηχανία της χώρας.