Ένα καυτό (και… ισπανικό) εικαστικό φθινόπωρο

Έργα της δωρεάς του Αλέξανδρου Ιόλα (1908-1987) θα εκτεθούν στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Ο Ιόλας, με μια γενναία δωρεά 44 έργων της μυθικής συλλογής του, είχε δώσει το εναρκτήριο λάκτισμα για τη δημιουργία του μουσείου

Το Σάββατο 7 Σεπτεμβρίου, στη Θεσσαλονίκη, ο Πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης θα
εγκαινιάσει ένα ολοκαίνουργιο ανάκτορο της τέχνης, στην καρδιά της
Θεσσαλονίκης, τον χώρο της Διεθνούς Έκθεσης. Είναι η νέα πτέρυγα του
Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης – με 2.600 τ.μ. εκθεσιακών και άλλων
χώρων. Τιμώμενο πρόσωπο ο Αλέξανδρος Ιόλας (1908-1987), ο οποίος με μια
γενναία δωρεά 44 έργων της μυθικής συλλογής του, έδωσε το εναρκτήριο λάκτισμα
για τη δημιουργία του μουσείου. Το αφιέρωμα περιλαμβάνει τα έργα της δωρεάς –
περιλαμβάνονται έργα Γουόρχολ, Ράουσενμπεργκ, Τινγκελί, Νίκι Ντε Σεν Φαλ,
Φοντάνα αλλά και Τάκι, Παύλου, Ακριθάκη κ.ά. – αλλά και προσωπικά αντικείμενα
και ενθύμια του εκκεντρικού συλλέκτη, ο οποίος υπήρξε επί δεκαετίες ένα είδος
αυτοκράτορα της παγκόσμιας σκηνής της τέχνης, με γκαλερί σε όλες τις ηπείρους,
και επιπλέον αυτός που καθιέρωσε καλλιτέχνες και κινήματα. Είναι αυτός που
ανακάλυψε και εμψύχωσε τον Άντι Γουόρχολ στην Αμερική, ο στενός φίλος τού
σοφού Μαξ Ερνστ, ο αποκλειστικός συνεργάτης τού Ρενέ Μαγκρίτ, ο στενός φίλος
τού Ντε Κίρικο.

«Γυάλα με χρυσόψαρο» – φωτογραφία του Χέρμπερτ Λιστ, με φόντο την Καμένη της Σαντορίνης, το 1937

Ο Ιόλας – το αληθινό του όνομα ήταν Κωνσταντίνος Κουτσούδης – εγκαταστάθηκε
μόνιμα στην Αθήνα μετά το 1981, μαζί με τους θησαυρούς της τέχνης όλων των
εποχών και τη σαφή πρόθεση να δημιουργήσει ένα μουσείο και να το δωρίσει στην
Ελλάδα. Ο εκκεντρικός του χαρακτήρας τον οδήγησε σε έναν άνευ προηγουμένου
διασυρμό της ζωής και της προσωπικότητάς του, διά του Τύπου, και τον ενέπλεξε
σε δίκη με την κατηγορία του αρχαιοκαπήλου, για αρχαιότητες που είχε εισαγάγει
νομίμως από το εξωτερικό, αλλά και για τις σχέσεις του με νεαρά αγόρια. Η
κληρονομιά τού Ιόλα αφαιρέθηκε και ληστεύθηκε λίγο πριν και μετά τον θάνατό
του, μένει όμως το σπίτι-ανάκτορο, στην Αγία Παρασκευή, και τα σχέδια για την
αξιοποίησή του. Το αφιέρωμα στον Ιόλα αντιπροσωπεύει μια οφειλόμενη χειρονομία
αποκατάστασης του ονόματός του στην Ελλάδα.

Μεγάλη αναδρομική έκθεση, αφιερωμένη στον Γερμανό φωτογράφο Χέρμπερτ Λιστ
(1903-1975), με 220 φωτογραφίες και τίτλο «Το μαγικό βλέμμα», ολοκληρώνει το
σετ των εναρκτήριων εκδηλώσεων του ΜΜΣΤ, το οποίο διαθέτει πλέον συνολικά
χώρους 4.100 τ.μ. για την έκθεση των μόνιμων συλλογών του και για μεγάλες
περιοδικές εκθέσεις.

«Κεφάλι που κλαίει», του Πικάσο (1937)

«Ο αιώνας του Πικάσο», που θα εγκαινιασθεί στις 22 Οκτωβρίου (και θα
λειτουργεί έως τέλος Ιανουαρίου) στην Εθνική Πινακοθήκη, φέρνει στο προσκήνιο
εκατό έργα ισπανικής ζωγραφικής, από εβδομήντα καλλιτέχνες. Ξεκινά από τις
αρχές του αιώνα και τον κυβισμό, με Πικάσο, Χ. Γκρις, περνά στον σουρεαλισμό,
με Νταλί, Μιρό, στέκεται στην αφαίρεση, με Αντόνιο Σάουρα, Άντονι Ταπιες,
περνά στον ρεαλισμό, με Αντόνιο Λόπεζ Γκαρσία, και καταλήγει στους νεώτερους
Χουάν Μουνιόζ, Κριστίνα Ιγκλέσιας κ.ά.

Κεντρικό έκθεμα είναι η μακέτα 2,5 μ. του ισπανικού περιπτέρου, που σχεδίασε ο
Χοσέ Λουίς Σερτ το 1937 για τη Διεθνή Έκθεση των Παρισίων, όπου εκτέθηκε για
πρώτη φορά η «Γκερνίκα» – ένα προσχέδιο, άλλωστε, του περίφημου πίνακα
συγκαταλέγεται στα εκθέματα του «Ισπανικού αιώνα». Δανειστής των έργων είναι
το Ισπανικό Εθνικό Μουσείο, ενώ η βασίλισσα της Ισπανίας θα εγκαινιάσει την
έκθεση.

Σαλβαντόρ Νταλί. Τρεις απεικονίσεις του προσώπου της Γκαλά, λάδι σε ξύλο (1945)

«Σαλβαντόρ Νταλί – Μύθος και Ιδιοφυία» είναι ο τίτλος της δεύτερης
ισπανικής έκθεσης, αναδρομικής αυτήν τη φορά, η οποία εγκαινιάζεται στο
Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, στις 23 Οκτωβρίου, με έργα από το Μουσείο «Ρέινα
Σοφία» και το Μουσείο Νταλί, στο Φίγκερες της Ισπανίας (έως τέλη Ιανουαρίου).
Ο απόλυτος άρχων των σουρεαλιστών, ο μάγος του χρωστήρα, που ήξερε να
αποκαλύπτει την κρυμμένη εικόνα μέσα στην εικόνα, ο εκκεντρικός και
αφοριστικός Νταλί, ασφαλώς θα προκαλέσει την κοσμοσυρροή στους δύο ορόφους του
Μεγάρου Σταθάτου, στη Βασιλίσσης Σοφίας, καθ’ όλη τη διάρκεια της έκθεσης, έως
το τέλος Ιανουαρίου 2003.

«Οφθαλμόν αντί οφθαλμού» τιτλοφορείται η μεγάλη έκθεση πενήντα έργων ενός
Βρετανού αστέρα της τέχνης, του Στέφεν Τσέιμπερς, 42 μόλις ετών, που
εγκαινιάζεται κάπως νωρίτερα, στις 9 Οκτωβρίου, στο Μουσείο Φρυσίρα, στην
Πλάκα και θα λειτουργεί έως τις 9 Δεκεμβρίου.

Γεννημένος στο Μοντεβιδέο, σπουδασμένος στην Αγγλία, φορτωμένος με βραβεία και
διακρίσεις, «ο μοντέρνος παραμυθάς», έχει στραμμένη την προσοχή του, από το
Λονδίνο όπου ζει, στο αλλού – την εξωτική Ανατολή – και το άλλοτε – το βάθος
του χρόνου.

Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 8 Δεκεμβρίου.

Τέχνη και θεολογία

«Κάτω από το ορατό», έργο του Στέφεν Τσέιμπερς, λάδι σε καμβά (1992)

«Θεολογίες» είναι ο τίτλος της πρωτότυπης έκθεσης που ετοιμάζει στην Αθήνα το
Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, στο εργοστάσιο Φιξ, για τις 15 Οκτωβρίου.
Δώδεκα έργα ­ εγκαταστάσεις, βίντεο και γλυπτά ­ φέρνουν στο προσκήνιο τον
διάλογο της σύγχρονης τέχνης με το θείο ως βίωμα, δόγμα, λατρεία, εξουσία,
κοινωνική, πολιτική κριτική.

Η θρησκευτική εμπειρία και ό,τι μπορεί να εκφράσει ο Θεός, από την εξουσία έως
τον έρωτα και τη μυστικιστική πνευματική εμπειρία. Από το έργο του Μπιλ
Βαϊόλα, «Άγιος Ιωάννης του Σταυρού», που εκφράζει τη μυστική εμπειρία, έως τις
«Κατακρύψεις» του Δημήτρη Αληθεινού, που θάβει τα έργα του, και την κοινωνική
κριτική που ασκεί με τα βίντεό της η Σιριν Νεσάτ ή τα γλυπτά-εγκαταστάσεις του
Μάριου Σπηλιόπουλου, η έκθεση που επιμελείται η Άννα Καφέτση συνοψίζει όσα η
τέχνη ερευνά σε σχέση με τις σύγχρονες εκδοχές των θεολογιών. Έως τις 5
Ιανουαρίου.

300 «ματιές» στη σκηνογραφία

Σχέδιο του Πάνου Αραβαντινού για σκηνικό της όπερας «Η γυναίκα δίχως σκιά», του Ρίχαρντ Στράους (Βερολίνο, 1920), από την έκθεση έργων του στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

Στο πλαίσιο της σειράς εκθέσεων που είναι αφιερωμένες στη ζωγραφική για το
θέατρο, το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών παρουσιάζει φέτος, από 15 Οκτωβρίου έως και
15 Ιανουαρίου, το ζωγραφικό-σκηνογραφικό έργο του Πάνου Αραβαντινού
(1884-1930), ο οποίος διέπρεψε στην καλλιτεχνική σκηνή της Κεντρικής Ευρώπης,
με έδρα το Βερολίνο.

Τριακόσια έργα – σχέδια, λάδια, μακέτες, τρισδιάστατες κατασκευές – δίνουν μια
πλήρη εικόνα της καλλιτεχνικής διάστασης του Πάνου Αραβαντινού, στα «Χρόνια
του Βερολίνου», όπως είναι ο τίτλος της, αλλά και τεκμηριώνουν τη ζωή του.

INFO

Εθνική Πινακοθήκη, Βασ. Κωνσταντίνου 50, τηλ. 010 7211010.

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης – «Φιξ», Λεωφ. Καλλιρρόης και Α.
Φραντζή, τηλ. 010 9242111.

Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Νεοφύτου Δούκα 4, τηλ. 010 7228321.

Μουσείο Φρυσίρα, Μονής Αστερίου 3, Πλάκα, τηλ. 010 3234678.

Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Βασ. Σοφίας και Κόκκαλη 1, τηλ. 010 7282000.

Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Εγνατία 154, Θεσσαλονίκη, τηλ.
0310 240002.