o υποψήφιος Πρώτες οι νέες τεχνολογίες

Αν ρίξει κανείς μια ματιά στις επιλογές που έκαναν φέτος οι υποψήφιοι όσον
αφορά τις σπουδές τους θα διαπιστώσει ότι υπάρχει μια υπερσυγκέντρωση πρώτων
προτιμήσεων στα τμήματα ΑΕΙ και ΤΕΙ των νέων τεχνολογιών, σε ορισμένα
στρατιωτικά και αστυνομικά Τμήματα, σε ορισμένα πολυτεχνικά Τμήματα (Πολιτικών
Μηχανικών, Αρχιτεκτόνων κ.λπ.), στα ιατρικά Τμήματα, στη Νομική και βεβαίως
στα Τμήματα Οικονομικών Επιστημών.

Αυτά τα τμήματα συγκέντρωσαν και τις υψηλότερες βαθμολογίες, σε αντίθεση με
δεκάδες άλλα που είχαν χαμηλές βαθμολογίες και ακόμη χαμηλότερη ζήτηση από τη
μεριά των υποψηφίων. Αν, μάλιστα, δει κανείς τα 40 πρώτα και τα 40 τελευταία
τμήματα όσον αφορά τις βάσεις εισαγωγής τους θα διαπιστώσει ότι στην πρώτη
κατηγορία ανήκουν αποκλειστικά τα προαναφερόμενα Τμήματα και στη δεύτερη
αποκλειστικά Τμήματα της Θεολογίας, της Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, της
Κοινωνιολογίας, της Γεωγραφίας, των Νηπιαγωγών, της Δασολογίας, της Ιστορίας
κ.λπ.

Τι συμβαίνει;

* Με ποια κριτήρια επιλέγονται από τους υποψηφίους τα πανεπιστημιακά Τμήματα;

* Ποιος είναι ο «τροχονόμος» που ρυμουλκεί ή αναχαιτίζει τις επιλογές των
υποψηφίων στην τάδε ή τη δείνα σχολή;

* Ποιες, από την άποψη της σταθερότητας των προτιμήσεων, θεωρούνται σχολές
«παντός καιρού»;

Πριν απαντήσουμε συγκεκριμένα, ας δούμε μια σειρά αποσπασματικών «επεισοδίων»,
τα οποία συνθέτουν όμως το παζλ μιας Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, στη ζήτηση των
σχολών της οποίας οι αλλαγές στην επαγγελματική δομή, οι όροι «κίνησης» της
αγοράς εργασίας, αναδεικνύονται άλλοτε ως φορέας σωτηρίας και άλλοτε ως φορέας
απώλειας, καθώς λειτουργούν σαν το «χέρι του Μίδα», που ό,τι αγγίζει το
μετατρέπει σε χρυσάφι, ό,τι απαξιώνει το ρίχνει στα «αζήτητα».

* Ξέρετε ποιο πανεπιστημιακό Τμήμα συγκέντρωνε το 1985 τις περισσότερες πρώτες
προτιμήσεις των υποψηφίων για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση; Μπορεί
να φαίνεται απίστευτο σήμερα, όμως, στα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας, στην
είσοδο του Τμήματος Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου «συνωστιζόταν» ο
υψηλότερος αριθμός πρώτων προτιμήσεων-επιλογών των υποψηφίων, σε τέτοια ένταση
και έκταση μάλιστα που έκανε τις πιθανότητες ικανοποίησης να μην ξεπερνούν το
3%!

Δεκαεπτά χρόνια αργότερα, σήμερα, το ίδιο Τμήμα δεν είναι πια ούτε δημοφιλές,
ούτε περιζήτητο. Η συντριπτική πλειονότητα των υποψηφίων του 1ου Επιστημονικού
Πεδίου, όταν το συμπεριλαμβάνουν στην αριθμητική κατάταξη των προτιμήσεών
τους, το κάνουν συνήθως στο πλαίσιο της άχαρης συμπλήρωσης του ορίου των
επιλογών.

* Το 1996 στα ψιλά των εφημερίδων ανακαλύπτουμε ότι η πρωτιά στο Τμήμα
Υπαξιωματικών Διοικητικού της Αεροπορίας (ΣΥΔ) ανήκε στην Κων/να Μπασδέκη, από
τη Λάρισα. Και πού είναι η είδηση; – θα μπορούσε να αναρωτηθεί κανείς. Εδώ και
αρκετά χρόνια το γυναικείο φύλο κατακτά – και μάλιστα με πρωτιές – τη μια μετά
την άλλη ακόμα και «πατροπαράδοτα ανδρικές» σχολές. Βεβαίως, το παράδοξο δεν
βρίσκεται στο σημείο αυτό. Η είδηση είναι ότι η Κων/να Μπασδέκη ήταν ήδη
φοιτήτρια Τμήματος του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και έδωσε για δεύτερη φορά,
δηλώνοντας μόνον το Τμήμα Υπαξιωματικών. Η ίδια εξηγεί με φυσικότητα ότι «ο
κυριότερος λόγος ήταν η επαγγελματική μου αποκατάσταση. Βέβαια, ήμουν σε μια
πολύ καλή σχολή και βρέθηκα σε δίλημμα, αφού πολλοί καθηγητές μού έλεγαν να
μην την εγκαταλείψω. Όμως, έπρεπε να εξασφαλίσω το μέλλον μου. Πιστεύω ότι
ήταν η καλύτερη επιλογή μου».

* Λίγα χρόνια αργότερα (1999), πάλι στα ψιλά των εφημερίδων, «χάνεται» μια
άλλη είδηση: Η πρώτη στη σχολή Μεταλλειολόγων Μηχανικών του ΕΜΠ, Ελπίδα
Κυπραίου, προτίμησε τη σχολή Αστυνομίας, δηλώνοντας ότι «οι σχολές τής
Αστυνομίας, όπως και του Στρατού, εξασφαλίζουν στους νέους σίγουρο μέλλον,
επαγγελματική αποκατάσταση. Η ανεργία των πτυχιούχων είναι πλέον
πραγματικότητα».

Είναι φανερό ότι οι εξελίξεις στην αγορά εργασίας και οι μεταβολές στην
επαγγελματική δομή αποτελούν τους «καταλύτες» των εκπαιδευτικών επιλογών των
νέων μέσα στα ίδια τα όρια της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης.

Η στροφή του ενδιαφέροντος στην τάδε ή τη δείνα σχολή είναι απείρως
διαμεσολαβημένη από την εσωτερίκευση της προοπτικής ενός ανασφαλούς εργασιακού
μέλλοντος, που εμφιλοχωρεί στις επιλογές και τις καθορίζει. Στο πλαίσιο αυτό
μπορεί να ερμηνευτούν οι υψηλές βάσεις και η καλή σειρά στην κατάταξη των
σχολών, των Τμημάτων εκείνων που προοιωνίζονται σίγουρη δημόσια ή ιδιωτική
απασχόληση, σε ένα περιβάλλον γενικευμένης εργασιακής ανασφάλειας. Στις
προδιαγραφές των «παράδοξων» επιλογών, π.χ. των Τμημάτων Αξιωματικών Ελληνικής
Αστυνομίας (Θηλέων) ή των Τεχνικών Υπαξιωματικών Αεροπορίας, μπορούμε να
αλιεύσουμε, όχι, βέβαια, κάποιες ανύπαρκτες τάσεις στρατιωτικοποίησης των
υποψηφίων, αλλά την προσδοκία απασχόλησης στον δημόσιο τομέα, στον οποίο η
σύμβαση εργασίας αντιπαρατίθεται στην ανάλογη σύμβαση με τον ιδιωτικό τομέα
όσον αφορά το ζήτημα της ασφάλειας και της μονιμότητας.

Η κοινωνική πραγματικότητα, όπως εσωτερικεύεται από τον υποψήφιο για την
Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, προσδιορίζει τις ατομικές προτιμήσεις όσον αφορά το
είδος των σπουδών και του επαγγέλματος. Στο πλαίσιο αυτό δεν είναι καθόλου
ανεξήγητες οι αλλαγές στις επιλογές σπουδών των νέων. Έτσι, στις εξετάσεις για
την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, οι σχολές οι οποίες συγκεντρώνουν
τις περισσότερες πρώτες προτιμήσεις των υποψηφίων ανήκουν κυρίως σε μία από
τις δύο παρακάτω κατηγορίες:

* Είτε τα διαπιστευτήριά τους παραπέμπουν παραδοσιακά σε επαγγελματικές θέσεις
υψηλών αποδοχών και κύρους,

* είτε σχετίζονται άμεσα με τις μεταβολές στην επαγγελματική δομή.

Την ίδια στιγμή, οι σχολές των οποίων τα διαπιστευτήρια δεν έχουν ζήτηση στην
αγορά εργασίας απαξιώνονται και στις επιλογές των υποψηφίων. Στο πλαίσιο,
βεβαίως, αυτό μπορούμε να καταλάβουμε πως οι σχέσεις «αγάπης και μίσους» των
υποψηφίων με το Τμήμα Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου πιστώνονται
στη δυνατότητα αστραπιαίας απορρόφησης στα μέσα της δεκαετίας του ’80 των
Κοινωνιολόγων στη δημόσια εκπαίδευση, από τη μια, και στην πλήρη εξαφάνιση,
από την άλλη, της ίδιας δυνατότητας λίγα χρόνια αργότερα.