Με το μυαλό στους ισλαμιστές

Η αβεβαιότητα για το πολιτικό μέλλον της Τουρκίας και η αυξανόμενη ένταση
μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρωπαίων εταίρων ήταν τα στοιχεία που σημάδεψαν
το άτυπο Συμβούλιο των Υπουργών Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο Έλσινορ
της Δανίας.

Στη Δανία. Πρόντι, Σολάνα και ο Δανός υπουργός Εξωτερικών προβληματίστηκαν για το πολιτικό μέλλον της Τουρκίας στο άτυπο Συμβούλιο των Υπουργών Εξωτερικών της Ε.Ε.

Σε αντίθεση με το άτυπο Συμβούλιο του Κάθερες, πριν από έξι και πλέον μήνες,
όπου οι υπουργοί Εξωτερικών των «15» έσπευσαν ο ένας μετά τον άλλο να ταχθούν
κατά της έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Τουρκία, στο Έλσινορ το
κλίμα ήταν πολύ πιο επιφυλακτικό. Ουδείς εκ των υπουργών έσπευσε να
υποστηρίξει το τουρκικό αίτημα για προσδιορισμό ημερομηνίας έναρξης των
ενταξιακών, αλλά και ουδείς το απέρριψε ευθέως. Και ο λόγος ήταν προφανής –
μια ευθεία απόρριψη, θα ήταν ένα «δώρο» προς τους ισλαμιστές και ένα πλήγμα
προς τους ευρωπαϊστές. Εν όψει των εκλογών της 3ης Νοεμβρίου, οι ισλαμιστές
προηγούνται σταθερά σε όλες τις δημοσκοπήσεις, ενώ τόσο το κόμμα του κ. Γιλμάζ
όσο κι αυτό του κ. Τζεμ ενδέχεται να μείνουν εκτός Βουλής, καθώς δεν φαίνεται
να συγκεντρώνουν ούτε καν το πλαφόν του 10%. Η μόνη ελπίδα τους θα ήταν η
συγκρότηση μιας πλατιάς ευρωπαϊστικής συμμαχίας, με τη συμμετοχή όλων των
κομμάτων αυτού του προσανατολισμού – έτσι, θα μπορούσαν ίσως να αντιπαρατεθούν
(σε ποσοστά) με τους ισλαμιστές.

Οι Ευρωπαίοι, από την άλλη μεριά, δεν θέλουν να εμφανισθούν ότι αναμειγνύονται
στα εσωτερικά της Τουρκίας – διότι κι αυτό θα λειτουργούσε υπέρ των
ισλαμιστών. Και, ταυτοχρόνως, φοβούνται μια παρέμβαση των πανίσχυρων τουρκικών
ενόπλων δυνάμεων σε περίπτωση που οι ισλαμιστές κερδίσουν τις εκλογές.

Όλα τα παραπάνω έχουν γεμίσει αβεβαιότητες τους «15» ως προς το πώς θα πρέπει
να χειρισθούν την Άγκυρα, καθώς εισέρχονται στην τελική ευθεία της διεύρυνσης.
Την ίδια στιγμή, ο Τούρκος πρωθυπουργός, Μπουλέντ Ετζεβίτ, δήλωσε χθες πως θα
ήταν «μεγάλη αδικία» εάν η Ένωση δεν έδινε, τον Δεκέμβριο, ημερομηνία έναρξης
των ενταξιακών. Κι ότι τώρα που ψηφίσθηκαν οι μεταρρυθμίσεις, «θα χρειαζόταν
πια μια μεγάλη προσπάθεια της Ε.Ε. για να βρει δικαιολογία απόρριψης της
Τουρκίας».

Το Κυπριακό

Ανώτερη ελληνική διπλωματική πηγή έλεγε ότι για την Αθήνα, κριτήριο βασικό θα
είναι η στάση της Τουρκίας στο Κυπριακό. Όμως, «εμείς δεν βλέπουμε να λύνεται
το Κυπριακό έως το Δεκέμβριο». Ως εκ τούτου, σημείωνε, θα πρέπει να δούμε –
μετά την Κοπεγχάγη – πώς το τουρκικό αίτημα θα συνδεθεί με το Κυπριακό, ως
προϋπόθεση, δηλαδή.

Η ίδια πηγή έλεγε πως δεν ετέθη από κανέναν θέμα για την ένταξη της Κύπρου
στην Ένωση, αλλά υπάρχει μια γενικότερη δυσθυμία σε ό,τι αφορά τη διεύρυνση
συνολικά. Πρωταγωνιστές σε αυτό το κλίμα είναι – ως ανεμένετο εξάλλου – οι
Γάλλοι.

Οι σχέσεις με τις ΗΠΑ

Το δεύτερο θέμα που δημιούργησε μια μάλλον κακή διάθεση στο Έλσινορ, ήταν οι
σχέσεις ΗΠΑ – Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε δυο θέματα οι «15» έχουν σαφώς διαφορετική
θέση από την Ουάσιγκτον: την επίθεση κατά του Ιράκ και την αμερικανική
απαίτηση να εξαιρούνται οι Αμερικανοί στρατιώτες από τη δικαιοδοσία του
Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου της Χάγης. Οι Βρετανοί και οι Ιταλοί
εμφανίσθηκαν να υποστηρίζουν την απαίτηση της Ουάσιγκτον, ενώ οι υπόλοιποι
εταίροι διαφωνούν. Αποφασίσθηκε τελικώς το θέμα να συζητηθεί εκ νέου στα τέλη
Σεπτεμβρίου, ύστερα από νέο γύρο συνομιλιών μεταξύ των νομικών υπηρεσιών των
«15».

Ο Γιώργος Παπανδρέου, θέλοντας να δείξει το οριακό σημείο των σχέσεων
υπερδύναμης και Ευρωπαίων, επικαλέστηκε δήλωση ομολόγου του στη διάρκεια της
κλειστής συνεδρίασης: «Οι Ηνωμένες Πολιτείες στη λήψη των αποφάσεών τους
ξεχνούν να βάλουν στο ραντάρ τους την Ευρώπη»…