Η Αφροδίτη «έφυγε», μένει η Κυρά

Οι κατακόμβες της Μήλου είναι οι μεγαλύτερες που σώζονται στην Ελλάδα και από τις πλέον αξιόλογες παγκοσμίως

Αρχαιολογικό Μουσείο: Η ιστορία του νησιού από την 4η χιλιετία π.Χ. έως
τα πρώτα βυζαντινά χρόνια ξετυλίγεται στις αίθουσες του μικρού νεοκλασικού
κτιρίου, που φιλοξενεί το αρχαιολογικό μουσείο. Επί της υποδοχής, ποια άλλη, η
Αφροδίτη της Μήλου, αντίγραφο του περίφημου γλυπτού (περί το 120 π.Χ.), που
βρίσκεται ξενιτεμένο στο Μουσείο του Λούβρου. Το ταξίδι στο παρελθόν ξεκινά με
τον οψιανό (ή οψιδιανό), το μαύρου χρώματος ορυκτό από το οποίο κατασκευαζόταν
πλήθος εργαλείων την προϊστορική εποχή και συνεχίζεται με αγγεία από τη
Φυλακωπή, μία από τις σπουδαιότερες πόλεις του προϊστορικού Αιγαίου, έναν
εντυπωσιακό μυκηναϊκό λουτήρα, ειδώλια ζώων και ανθρωπίνων μορφών και, βέβαια,
με τη «σταρ» του μουσείου, την αριστουργηματική πήλινη με γραπτή διακόσμηση
«Κυρά της Φυλακωπής» (14ος αιώνας π.Χ.).

Πριν γνωρίσετε τους πίθους με τις ανάγλυφες παραστάσεις, τα πήλινα
ελληνιστικά ειδώλια με τα έντονα χρώματα, τα επιτύμβια μνημεία της κλασικής
εποχής και τα εντυπωσιακά γυναικεία αγάλματα του 100 π.Χ., σταθείτε μπροστά
στα πώρινα ομοιώματα ναΐσκου και πλοίου, που χρονολογούνται στην 3η χιλιετία
π.Χ. Και μη φύγετε χωρίς να δείτε στο μικρό προαύλιο τα δεκάδες μαρμάρινα
αρχιτεκτονικά μέλη και τα ψηφιδωτά.

Λαογραφικό Μουσείο: Η ζωή των νησιωτών κατά τους δύο τελευταίους αιώνες
«ζωντανεύει» μέσα στο παλιό αρχοντόσπιτο, που στεγάζει το μουσείο. Στα δωμάτιά
του έχουμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε περισσότερο το ύφος μιας εποχής, παρά
μεμονωμένα τη ζωή των πλουσίων και των φτωχών, καθώς πλάι στις αρχοντικές
φορεσιές στέκουν τα φτηνά στολίδια των φτωχόσπιτων. Η σάλα, η κουζίνα, η
κρεβατοκάμαρα, ο αργαλειός και η αποθήκη, γεμάτα αντικείμενα που σήμερα δεν
συναντά κανείς στα σπίτια (εργαλεία, σκεύη, λαδοφάναρα κ.ά.) «διηγούνται» το
παρελθόν, ενώ κούκλες με παραδοσιακές λαϊκές, καθημερινές, αλλά και αρχοντικές
φορεσιές θυμίζουν τους Μηλιώτες άλλων εποχών. Στο παταράκι φωτίζεται η νεώτερη
ιστορία του νησιού μέσα από φωτογραφίες, έγγραφα και βιβλία που συγκέντρωσε η
«Ένωσις Μηλίων εν Αθήναις» – ιδρύτρια του μουσείου.

Η «σταρ» του Αρχαιολογικού Μουσείου της Μήλου, η πήλινη «Κυρά της Φυλακωπής»

Κατακόμβες: Μάρτυρες της παρουσίας χριστιανών ήδη από τον 1ο αιώνα στη
Μήλο, οι κατακόμβες του νησιού, «σκαρφαλωμένες» σε μια απότομη πλαγιά, 150
μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, είναι οι μεγαλύτερες που σώζονται
στην Ελλάδα και από τις πλέον αξιόλογες παγκοσμίως. Σήμερα μπορούμε να
επισκεφθούμε μόνο ένα μικρό τμήμα της μίας εκ των τριών στοών που φιλοξενούσαν
τις θρησκευτικές δραστηριότητες των πρώτων χριστιανών την εποχή των διωγμών,
καθώς και τα αρκοσόλια, τους αψιδωτούς τάφους τους δηλαδή, από τους οποίους
διατηρούνται 126. Οι τρεις στοές μαζί με τους πέντε δαιδαλώδεις διαδρόμους,
που είχαν συνολικό μήκος περίπου 185 μέτρα, άρχισαν να εγκαταλείπονται όταν
σταμάτησαν οι διωγμοί με το διάταγμα της ανεξιθρησκείας (313 μ.Χ) και τελικά
μετά την καταστροφή της αρχαίας πόλης του Κλήματος από σεισμό στον 5ο ή 6ο
αιώνα.

Εκκλησιαστικό Μουσείο: Μοναδικοί θησαυροί της εκκλησιαστικής παράδοσης
του νησιού κρύβονται στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας, στην καρδιά του
Αδάμαντα, του λιμανιού της Μήλου, που λειτουργεί και ως εκθεσιακός χώρος. Στον
ιερό ναό, που χτίστηκε περί το 1600, μπορεί κανείς να δει εικόνες της Κρητικής
Σχολής και δημιουργίες των Εμμανουήλ και Αντώνιου Σκορδίλη, δύο αγιογράφων που
έζησαν στο νησί μετά το 1647 και προσέθεσαν νέες πινελιές στη μεταβυζαντινή
ζωγραφική. Ξυλόγλυπτους επιτάφιους, εικονοστάσια και τέμπλα του 17ου αιώνα,
γαργαλέτα, τάματα δηλαδή στην Παναγία, κοσμήματα και εκκλησιαστικά σκεύη, που
πρόσφεραν οι απόδημοι στη Ρωσία, ορισμένα από τα οποία μεταφέρθηκαν από
εκκλησίες της Παλαιάς Χώρας και χειρόγραφα «περιγράφουν» την οικονομική
ευρωστία της Μήλου στους αιώνες που έφυγαν.

Δεν είναι μόνον τα εκκλησιαστικά κειμήλια για τα οποία αξίζει να
περάσει κανείς το κατώφλι της Αγίας Τριάδας. Ο αρχιτεκτονικός ρυθμός της –
σταυρεπίστεγη τρίκλιτη βασιλική με τρουλοκαμάρα – είναι εξαιρετικά σπάνιος
(υπάρχει ένα ακόμα δείγμα στο Λεβίδι) και το όμορφο ψηφιδωτό του ντόπιου
καλλιτέχνη Ιωάννη Καραβουδάκη, που υποδέχεται τους επισκέπτες από το 1937,
αποτελούν δύο ακόμη λόγους για να φτάσετε έως την εκκλησία.

Μεταλλευτικό Μουσείο: Η άλλη πλευρά της ιστορίας της Μήλου, εκείνη που
έχει σχέση με τον πλούσιο ορυκτό πλούτο και τα μεταλλεία της, παρουσιάζεται
στο μουσείο της εταιρείας ΑΕΕ Αργυρομεταλλευμάτων και Βαρυτίνης. Στους δύο
ορόφους του μπορεί να γνωρίσει κανείς όχι μόνο μια ποικιλία πετρωμάτων και
εργαλείων εξόρυξης, αλλά και τη ζωή και την ενδυμασία των ανθρώπων που
δούλευαν στα ορυχεία. Στον ίδιο χώρο φιλοξενείται έκθεση φωτογραφίας του
Γιώργου Βαρθολομαίου υπό τον τίτλο «Μήλος τα πρόσωπα της πέτρας» και
προβάλλεται η ταινία της Έφης Ξηρού «Στα ορυχεία της Μήλου εκείνα τα χρόνια».

INFO

Αρχαιολογικό (τηλ. 02870-21.620) και Λαογραφικό Μουσείο (τηλ. 02870-21.292)
στην Πλάκα, Κατακόμβες στην Τρυπητή (02870-21.625), Εκκλησιαστικό (τηλ.
02870-23.956) και Μεταλλευτικό Μουσείο (02870-22.481) στον Αδάμαντα.